बजेटले कुनै आशा जगाउन नसकेको शेयर बजार अब केन्द्रीय बैंकद्वारा ल्याइने मौद्रिक नीतिबाट स्पष्ट नीतिगत सहयोगको अपेक्षा गर्दछ भन्ने जानकारहरूले बताएका छन्। हाल शेयर बजारमा संस्थागत लगानीकर्ताहरूको अत्यन्त अभाव देखिएको छ जुन निकै चिन्ताजनक छ। नयाँ स्थिर सरकार गठन भएदेखि देशको शेयर बजारमा थप सक्रियता हुने आशाभन्दा विपरीत नेपाल स्टक एक्सचेन्जको कारोबार शिथिल देखिएको छ।
फागुन २१ मा प्रतिनिधिसभाका लागि निर्वाचन भएको केही दिनमै बजार खुलेपछि नेप्से परिसूचकमा ठूलो उछाल आएको थियो। परिसूचक १६२.९३ अंकले वृद्धि भई २८७५ पुगेको थियो। तर करिब तीन हप्तापछि चैत १३ गते वालेन्द्र शाह ‘बालेन’को नेतृत्वमा सरकार गठन नहुँदासम्म उक्त वृद्धिलाई कायम राख्न सकिएन। चैत १५ मा बजार खुलेको दिन परिसूचक लगभग ७१.०५ अंकले झरि २८७९.११ मा ओरलाग्यो। एक वर्ष अघिको असार मसान्तताका नेप्सेमा दैनिक १०–१५ अर्ब रुपैयाँको औसत कारोबार हुने गरेको थियो भने अहिले दैनिक औसत कारोबार ४–५ अर्ब रुपैयाँमा झरेको छ।
नेप्सेका सूचना अधिकारी मुरहरी पराजुलीका अनुसार शेयर बजारले मौद्रिक नीतिबाट प्रायः दुई प्रकारका अपेक्षा गर्छ। “सस्तो ब्याजदरमा कर्जा उपलब्ध होस् र त्यो पैसा शेयर लगानीमा जान पाइयोस् भन्ने मुख्य आशा हुन्छ। ब्याजदर र बजारसँग विपरीत सम्बन्ध हुन्छ; अर्थात् ब्याजदर घट्दा बजार बढ्ने गर्छ। तर हामीमाझ अहिले ब्याजदर कम भए पनि बजार बढेको छैन। यसको सन्तुलन मिलाउनु नै चुनौतीपूर्ण छ,” उनले भने। स्टक ब्रोकर एसोसिएशनका महासचिव भक्तिराम घिमिरे संस्थागत लगानीकर्ताको अभावले बजारमा विश्वास कमजोर भएको ठान्छन्। “हामी यसलाई आउने मौद्रिक नीतिबाट सम्बोधन गर्ने केही प्रस्तावहरू राखिरहेका छौँ,” उनले भने।
‘मार्जिन ट्रेडिङ’सम्बन्धमा चासो विदेशमा प्रचलनमा रहेको भनिएको ‘मार्जिन ट्रेडिङ’ सुविधा नेपालमा पनि लागू गर्न सकिएमा शिथिल बजार उकास्न सहयोग पुग्ने जानकारहरूको धारणा छ। “यो भन्नाले ब्रोकरहरूले बैंकबाट ठूलो मात्रामा कर्जा ल्याएर आफ्ना ग्राहकहरूलाई खुद्रामा उपलब्ध गराउनु हो। यसमा ग्राहकले ३० प्रतिशत लगानी गरे बाँकी बैंक कर्जाद्वारा जुटाइन्छ,” उनले बताए। वर्ष २०८२ मा ब्रोकर र धितोपत्र बोर्डको पहलमा जारी निर्देशिकामा यो सुविधा उल्लेख भएपश्चात हाल पाँचवटा ब्रोकरले यो सुविधा प्रदान गर्दै आएका छन्। “मौद्रिक नीतिले बैंकहरूलाई यस विषयमा स्पष्टता दिए बजारमा केही चलायमानता आउनसक्ने हाम्रो आशा छ,” घिमिरेले भने।
