होर्मुज जलमार्ग : इरानले पानीजहाजहरूमाथि हमला रोक्ने प्रतिबद्धता जनाउन अमेरिकाको माग

शनिबार गर्न लागिएको वार्ताको एक भागको रुपमा अमेरिकाले इरानलाई होर्मुज जलमार्ग खुल्ला राख्ने सार्वजनिक घोषणा गर्न र व्यावसायिक पानीजहाजमाथि गोलीबारी रोक्ने प्रतिबद्धता जनाउन आग्रह गरेको छ। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरुले नाम नखुलाउने सर्तमा उल्लेख गरेका अधिकारीहरूले तेहरानले आन्तरिक रूपमा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका सल्लाहकारहरुसँग पानीजहाजमाथि गोली चलाउनु गल्ती भएको स्वीकार गरेको बताएका छन्। तर इरानी पक्षले यस्ता हमलाहरुमा खराब मंशा भएको एक आन्तरिक समूहलाई दोष लगाइएको छ। ट्रम्पले भने दुवै पक्ष यसै साता होर्मुज जलमार्गमा भएका द्वन्द्वका बाबजुद वार्ता जारी राख्न सहमत भएको बताएका छन्। यसलाई पहिले ह्वाइट हाउसले युद्धविराम उल्लंघनको रुपमा हेरिरहेको थियो। जुन महिनामा अमेरिका र इरानले हस्ताक्षर गरेको युद्धविराम सम्झौताअनुसार इरानले आंशिक रूपमा व्यावसायिक जहाजलाई सुरक्षित मार्ग दिने सहमति जनाएको थियो।

तेहरानले कट्टरपन्थीहरूको एक “दुष्ट” समूहले व्यावसायिक पानीजहाजमाथि गोली चलाएर वार्तालाई कमजोर पार्न खोजेको दाबी गरेको छ, वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीहरूले बीबीसीको अमेरिकी साझेदार सीबीएस न्यूजलाई बताए। “उनीहरु [इरानीहरू] पुनः टेबलमा आएर भने, ‘हामीबाट गल्ती भयो। हामीले गल्ती गर्‍यौँ। वार्ता जारी राखौं,” एक अधिकारीले उक्त टिभी नेटवर्कलाई बताएका छन्। शुक्रबार एक प्रेस ब्रीफिङमा अमेरिकी अधिकारीहरूले क्षेत्रीय मध्यस्थकर्तामार्फत तेहरानको नेतृत्वलाई सन्देश पठाएको जनाइएको छ। त्यस सन्देशमा इरानले जलमार्ग खुला रहेको घोषणा गर्न र व्यावसायिक पानीजहाजहरूमा गोलीबारी बन्द गर्न भनिएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। “उनीहरूले कि त हामीलाई उक्त वक्तव्य दिन्छन् नत्र हामी उनीहरूका लागि राम्रो परिणाम दिने छैनौं,” रोयटर्सले उद्धृत गरेको एक अधिकारीले भने।

सीबीएसको विवरण अनुसार ह्वाइट हाउसले इरानले सार्वजनिक रूपमा गोली चलाउनु गल्ती भएको स्वीकारोक्ति देओस् भनी चाहेको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले आफ्नो देशले युद्धविराममा “अडान दृढ” राखेको र अमेरिकाले सम्झौता उल्लङ्घन गरेको बताएका छन्। नयाँ वार्तामा राष्ट्रपति जेडी भान्स, विदेशमन्त्री मार्को रुबिओ र मध्यपूर्व मामिलामा गहिरो संलग्न दुई व्यक्तिहरू—विशेष दूत स्टीव विट्कफ र ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुश्नर—शनिबार ओमानमा हुने अपेक्षित वार्ताको नेतृत्व गर्नेछन्। इरानी विदेशमन्त्री अराग्ची पनि उक्त वार्तामा सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ। यसैबीच कतारको प्रतिनिधिमण्डलले तनाव कम गर्ने र होर्मुज जलमार्गमा आवागमन सहज बनाउन उक्त वार्ताका लागि शुक्रवार इरान भ्रमण गरेको थियो।