नेपाल राष्ट्र बैंकले २०० र ५०० भारतीय नोटहरूलाई नेपालमा आधिकारिक रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ। सन् २०१६ नोभेम्बर ९ पछिका भारु नोटहरू नेपाल ल्याउन, लैजान र नेपाली बजारमा कारोबार गर्न अनुमति दिइएको छ। केन्द्रीय बैंकका प्रवक्ता गुरु पौडेलले आवश्यक प्रक्रियागत व्यवस्था पूरा भएपछि भारुको प्रयोग खुला गरिएको जानकारी दिनुभयो।
७ साउन, काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले २०० र ५०० दरका भारतीय नोटहरूलाई विधिवत रूपमा प्रयोग गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले आवश्यक प्रक्रियागत व्यवस्था पूरा गरी ती नोटहरूको प्रयोग खुला गरेको हो। केन्द्रीय बैंकका अनुसार सन् २०१६ नोभेम्बर ९ पछि जारी भएका ५ सयसम्मका भारु नोटहरू नेपाल ल्याउन वा भारत लैजान सकिने व्यवस्था गरिएको छ। नेपाली बजारमा ५ सयसम्मका भारुको कारोबार गर्न सकिने र ती दरका नोट बैंकहरूले पनि सहज रूपमा सटही लिने व्यवस्था केन्द्रीय बैंकले मिलाएको छ।
बिहीबार केन्द्रीय बैंकले आदेश जारी गर्दै नेपाल सरकारको निर्णय कार्यान्वयनको क्रममा भारुको प्रयोग खुला गरेको हो। तर, २०१६ नोभेम्बर अघि जारी भएका ५ सय तथा १ हजार भारुका नोटहरू भने प्रयोग गर्न पाइँदैन। त्यसैगरी अहिले प्रचलनमा रहेका २ हजार भारुका नोटहरूको ओसारपसार गर्न वा साथमा राख्न नपाउने व्यवस्था गरिएको छ। भारत बाहेक अन्य मुलुकबाट भारु नोट ल्याउन वा लैजान नपाइने पनि केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ।
भारत सरकारले सन् २०१६ नोभेम्बर ८ देखि त्यसअघिका ५०० र १००० भारुका नोटहरू प्रचलनबाट हटाएको थियो। यसले नेपालमा पनि प्रभाव पारेको थियो। नेपालमा भारतीय उच्च मूल्यका नोटहरूको सहज कारोबार हुँदै आएको थियो। नेपालको बैंकिङ प्रणालीमा ५०० र १००० भारुका करिब ७ करोडभन्दा बढी रकम थियो। उक्त रकम साट्न बारम्बार पहल गरिएको भएपनि भारत सरकारले अनुमति दिएको थिएन। त्यसपछि नेपालमा ती उच्च मूल्यका भारु नोटहरूको प्रयोग रोकिएको थियो।
अहिले नेपाली बैंकहरूले सर्वसाधारणबाट ती नोट लिन र राष्ट्र बैंकसम्म पुर्याउने तथा केन्द्रीय बैंकले भारतीय रिजर्भ बैंकमा आफ्नो खातामा जम्मा गर्ने व्यवस्था मिलाएपछि ठूला मूल्यका नोटहरूको प्रयोग खुला गरिएको केन्द्रीय बैंकका प्रवक्ता गुरु पौडेलले बताए। रिजर्भ बैंक अफ इन्डियाले गत वर्ष विदेशी विनिमय व्यवस्थापन नियमावली २०१५ मा संशोधन गर्दै ठूला दरका नोटहरू नेपाल र भारतबीच ल्याउन र लैजान अनुमति दिएको थियो। आरबीआईले गरेको नयाँ व्यवस्थाअनुसार १ सय भारुका नोटहरूमा कुनै सीमा नलगाई नेपाल र भारत भित्र्याउन सकिन्छ। तर, १०० भन्दा माथिको नोटहरूमा भने २५ हजार भारु सम्म भारतबाट नेपाल ल्याउन वा लैजान पाउने व्यवस्था आरबीआईले गरेको छ। त्यसपछि नेपाल सरकारले पनि ठूला दरका भारतीय नोटहरूको प्रयोग खुला गरेको थियो। तर, आवश्यक प्रक्रियागत व्यवस्था पूरा नहुँदासम्म केन्द्रीय बैंकले कार्यान्वयन गरेको थिएन। अब आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि बिहीबारदेखि प्रयोग खुला गरिएको हो।
