जेनजी आन्दोलनका कारण मोदी सरकार झुक्यो, शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा र कक्रोच जनता पार्टीको प्रतिक्रिया

समाचार सारांश सम्पादकीय समीक्षा पश्चात तयार गरिएको। नीट प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणमा भारतका शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले प्रधानमन्त्री समक्ष राजीनामा बुझाएका छन्। कक्रोच जनता पार्टीको नेतृत्वमा दिल्लीको जन्तर-मन्तरमा एक महिनादेखि जारी आन्दोलनपछि मन्त्री प्रधानले राजीनामा दिएका हुन्। प्रश्नपत्र चुहावटमा संलग्न भएको आरोपमा शुक्रबार मात्र नेसनल टेस्टिङ एजेन्सीका ४७ अधिकारीहरू बर्खास्त भएका थिए। ९ साउन, काठमाडौं। भारतका शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिएका छन्। उनी विरुद्ध करिब एक महिनादेखि दिल्लीको जन्तर-मन्तरमा कक्रोच जनता पार्टी(सीजेपी) को प्रदर्शन भइरहेको थियो। नीट प्रश्नपत्र चुहावटको विषयले देशभर धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग्दै प्रदर्शन भइरहेका थिए। शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले भने के? धर्मेन्द्र प्रधानले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत उनले प्रधानमन्त्रीलाई राजीनामा पठाएको जानकारी दिएका छन्, यद्यपि उनको राजीनामा स्वीकृत हुन बाँकी छ। उनले एक्समा लेखेका छन्, ‘जन्तर-मन्तर र देशमा बनेको परिस्थिति राष्ट्रविरोधी शक्तिहरूले फाइदा नउठाओस्, देशको एकता कायम रहोस्, कुनै पनि विद्यार्थीको भविष्य कानुनी उल्झनमा नपरोस्, र हाम्रा बालबालिकाले पढाइमा ध्यान दिन सकून् भन्ने सोच्दै मैले आफ्नाे राजीनामा माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूलाई पठाएको छु।’ उनले लेखेका छन्, ‘म विगत ४ दशकभन्दा बढी समयदेखि विद्यार्थी, शिक्षक र शिक्षा सुधारमा समर्पित छु। एक सशक्त, समावेशी र दूरदर्शी शिक्षा व्यवस्था नै राष्ट्रको आधार हो भन्ने मेरो विश्वास छ।’ उनले थपे, ‘म देशका युवाहरूको आकांक्षा, भावना र न्यायोचित अपेक्षाको गहिरो सम्मान गर्छु। युवाको सपना पुरा गर्न हामी सबैको नैतिक सङ्कल्प रहिआएको छ। माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूको नेतृत्वमा राष्ट्रको सेवा गर्ने अवसर पाउँदा आभार प्रकट गर्दछु।’ नीट प्रश्नपत्र चुहावटको विषयमा प्रधानले भने, ‘पहिलो दिनदेखि नै मैले जिम्मेवारी लिएँ र यो परिस्थितिबाट कहिल्यै टाढा हट्नुभएन। मेधावी विद्यार्थीको भविष्य परीक्षा माफियाका कारण बिग्रिन नदिनु र अन्याय हुन नदिन मेरो प्रतिबद्धता थियो। तर बीचमा धेरैले बाधा पुऱ्याए, जसले मेरो मन अत्यन्त दुखी भयो।’ कक्रोच जनता पार्टीले के भन्यो? कक्रोच जनता पार्टीका संस्थापक अभिजित दीपकेले भने, ‘हामीले गरेर देखायौँ। धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिएका छन्।’ दीपकेले थपे, “प्रधानमन्त्रीले राजीनामा दिएपछि देखियो, डरिनु पर्दैन, यो सरकारसामु झुकिएर मात्र राजीनामा गराउन सकिन्छ। लोकतन्त्रमा डराउनु आवश्यक छैन।” यसअघि कांग्रेस लगायतका सबै विपक्षी दलहरूले पनि प्रधानको राजीनामा मागमा अडान लिइरहेका थिए। जन्तर-मन्तर आन्दोलन देशका १०० प्रमुख लेखक, कलाकार, बुद्धिजीवीहरूले सार्वजनिक परीक्षामा पारदर्शिता र जवाफदेहिता माग गर्दै आन्दोलनरत विद्यार्थीको समर्थनमा संयुक्त वक्तव्य जारी गरेका थिए। वक्तव्यमा भनिएको थियो कि प्रश्नपत्र चुहावट र परीक्षा प्रक्रियामा निरन्तर अनियमितता सार्वजनिक संस्थाको विश्वसनीयता माथि प्रश्न उठाएको छ। शुक्रबार दिल्लीमा कक्रोच जनता पार्टी र केन्द्र सरकारले करिब २ घण्टासम्म वार्ता गरेका थिए। सीजेपीले शिक्षामन्त्रीको राजीनामा मागबाट पछि नहट्ने बताएको थियो। सरकारतर्फबाट सहभागी जेपी नड्डाले राजीनामा मागबारे छलफलपछि पुनः वार्ता गर्ने बताएका थिए। शनिबार पनि सरकारसँगको तेस्रो चरण वार्ता अघि प्रधानको राजीनामा माग ‘नन-नेगोशिएबल’ रहेको भनिएको थियो। कक्रोच जनता पार्टीले जुन २० देखि दिल्लीको जन्तर-मन्तरमा प्रश्नपत्र चुहावटको विरोधमा प्रदर्शन गरिरहेको थियो। लद्दाखका शिक्षाविद् सोनम वाङचुक समेत आन्दोलनमा अनशन बसेका थिए। चलचित्र, शिक्षा, कला, खेलकुद लगायतका क्षेत्रमा धेरैले सीजेपीको आन्दोलन समर्थन गरेका थिए। सरकारमाथि राजनीतिक दबाव जन्तर-मन्तर आन्दोलनका कारण मात्र नभई देशका विभिन्न भागमा पनि शिक्षामन्त्रीको राजीनामा माग्दै युवाहरू सडकमा उत्रिएका थिए। संसद् भित्र र बाहिर विपक्षी दलहरूले सरकारमाथि दबाव बनाएका थिए। शनिबार कांग्रेस सांसद राहुल गान्धीले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई कटाक्ष गर्दै भनेका थिए कि मेट्रो, पसल, इन्टरनेट, सडक, खाना सबै बन्द गरे तर प्रश्नपत्र चुहावट रोक्न सकेनन्। जन्तर-मन्तरको आन्दोलन चलिरहेको बेला राहुल गान्धीले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा लेखे, ‘मेट्रो बन्द गर, सडक बन्द गर, पसल बन्द गर, इन्टरनेट बन्द गर, खाना बन्द गर। तर छात्रहरूको आवाज दबाउन सरकारले यी कडा उपायहरू अपनायो। आश्चर्यजनक कुरा के छ भने, मोदीजी भन्यो प्रश्नपत्र चुहावट रोक्न सकेनौ।’ शनिबार पनि दिल्लीमा बिहान साढे सात बजेदेखि १८ मेट्रो स्टेशनहरू बन्द थिए। कक्रोच जनता पार्टी र समर्थकहरूले प्रदर्शनस्थल वरिपरि इन्टरनेट अवरुद्ध भएको दाबी गरेका थिए। ‘कक्रोच एक पटक भित्रिएपछि निस्कँदैन’ जन्तर-मन्तरमा अभिजित दीपकेले भने, ‘मन्त्रीको राजीनामा भयो, तर हामीसँग अझै दुई माग बाँकी छन्। हामी त्यहाँबाट जान सक्दैनौं। कक्रोच एक पटक छिरेपछि निस्किँदैन। आत्महत्या गरेका बालबालिकाका परिवारलाई १ करोड क्षतिपूर्ति दिइयोस् र प्रहरीहरूको पनि कारबाही होस्।’ दीपकेले थपे, ‘दिल्ली प्रहरीले सम्झनुहोस्, उनीहरू कक्रोचसँग भिडिरहेका छन्। हामीले एक मन्त्रीको राजीनामा लियौं भने तपाईंहरू के कुरा गर्नुहुन्छ र? विद्यार्थीहरूमा लगाइएका मुद्दा फिर्ता हुनुपर्छ। लोकतन्त्र छ, हामीले एक महिनादेखि के गर्दैछौं भन्ने सबैलाई थाहा छ। सरकार स्वेच्छाचारी छ भनिन्थ्यो तर हामीले गरेर देखायौँ।’ प्रधानको राजीनामा भएको खबर पाएपछि दीपके खुसीले घुँडा टेक्दै मनाउन थाले। भागवतको बयानपछि ४ घण्टामा प्रधानले दिए राजीनामा आरएसएस प्रमुख मोहन भागवतले शनिबार बिहान दिल्लीमा भने, ‘हामी मनोमानी भएर सबैको मालिक बन्न सक्दैनौं।’ भागवतले भने, ‘आजको पुस्ताले धेरै प्रश्नहरू सोध्छ। आदेश दिनुको साटो उनीहरूसँग संवाद गर्नुपर्छ। उनीहरूलाई तर्क बुझाएर सही बाटो देखाउनुपर्छ।’ भागवतको जवाफ आएको ४ घण्टाभित्रै धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिए। विगतमा नेसनल टेस्टिङ एजेन्सीका ४७ अधिकारी बर्खास्त शुक्रबार राति नीट प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणमा नेसनल टेस्टिङ एजेन्सी (एनटीए) का ४७ अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गरिएको थियो। सम्बन्धित अधिकारीहरूविरुद्ध फौजदारी मुद्दा दर्ता गर्ने तयारी पनि भइरहेको छ। अधिकारीहरूको भनाइ अनुसार एनटीएको संरचनामा सुधारका लागि छिट्टै थप कदम चालिनेछ। सरकारले केही दिनअघि शिक्षा मन्त्रालयका दुई सचिव पनि फेरबदल गरेको छ। आउटसोर्सिङ प्रणाली परिमार्जित गरिने र प्राविधिक सुधार लागू गरिनेछ, जसले परीक्षा प्रणालीलाई पूर्ण सुरक्षित बनाउनेछ। एनटीएले चार वरिष्ठ जनरल म्यानेजर र यूपीएससीको ‘प्रतिभा सेतु’ पोर्टल मार्फत १६ जना युवा पेशेवरहरू नियुक्त गर्नेछ। (भारतीय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा)