जर्मनीको हार्ज क्षेत्रमा दुई दाजुभाइले सयौँ वर्ष पुरानो परम्परागत विधि अपनाएर बिच जातको काठबाट कोइला उत्पादन गर्दै आएका छन्। फेल्डमर दाजुभाइले आफ्नो व्यवसाय जोगाउन कोइला उत्पादनसँगै इतिहास झल्काउने सङ्ग्रहालय, पसल र रेस्टुरेन्ट समेत संचालन गरिरहेका छन्। लोप हुन लागेको यो परम्परागत शिल्पलाई आगामी पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्ने आशा उनीहरूले व्यक्त गरेका छन्। ११ साउन, हासेलफेल्डे (रासस/एपी)।
जर्मनीको हार्ज पहाडी क्षेत्रमा दुई दाजुभाइले सयौँ वर्ष पुरानो परम्परागत विधिबाट काठको कोइला उत्पादन गर्दै यो परम्परालाई जीवित राखेका छन्। इमो फेल्डमरले धिपधिप जलिरहेको कोइलालाई माटोले बनेको अग्लो ढिस्कोभित्र राख्दै कोइला बनाउने प्रक्रिया सुरु गर्नुभयो। ढिस्कोभित्र ‘बिच’ जातको काठ राखिन्छ जुन हप्तौँसम्म विस्तारै बल्दै अन्ततः कोइलामा परिणत हुन्छ। पूर्वी जर्मनीको हार्ज क्षेत्रमा यो परम्परा सयौँ वर्षदेखि चल्दै आएको छ।
‘हामी परम्परागत माटोको भट्टीमा कोइला बनाउँछौँ, ठीक त्यस्तै तरिकाले जस्तो एक हजार वर्षअघिनै हार्ज पहाडमा गरिन्थ्यो,’ फेल्डमरले हालै एसोसिएटेड प्रेस (एपी) लाई बताए। फेल्डमर र उनका भाइ साशा आफ्नो बाबुबाट ‘हार्जकोलेरेई स्टेमबर्गहाउस’ नामक कोइला निर्माण व्यवसाय सम्हालिरहेका छन्। ढिस्कोभित्र जलिरहेको काठलाई दिन-रात निगरानी गर्न केही कामदार राखिएका छन् जसले उचित निगरानी नगरेमा काठ पूर्ण रूपमा जलेर कोइलाको सट्टा खरानी बन्न सक्छ।
हार्ज क्षेत्रमा खनिज उत्खननका लागि काठको कोइला अत्यावश्यक थियो किनभने चाँदी, सिसा, तामा र जस्ता धातुहरू निकाल्न खनिजलाई उच्च तापक्रममा पगाल्नुपर्थ्यो, जसका लागि कोइलाबाट प्राप्त उच्च ताप आवश्यक हुन्थ्यो। शताब्दीयौँसम्म हार्ज क्षेत्रका सयौँ परिवारले कोइला बनाउने कामबाट जीविकोपार्जन गर्थे। अहिले त्यहाँ खनिज उत्खनन बन्द भइसकेको छ र जर्मनीमा परम्परागत विधिबाट कोइला बनाउने व्यवसायीहरू कम भइसकेका छन्। फेल्डमर दाजुभाइले उत्पादन गरेको कोइला मुख्यतया घरमै बार्बेक्युका लागि प्रयोग गर्ने ग्राहकलाई बिक्री गरिन्छ। उनीहरू वार्षिक करिब ४० टन कोइला उत्पादन गर्छन्।
फेल्डमरका अनुसार उनीहरूको कोइला शुद्ध बिच जातको काठबाट बनाइएको हुन्छ। जर्मनीका हार्डवेयर पसलहरूमा बिक्री हुने अधिकांश कोइला आयातित हुन् र विभिन्न प्रकारका काठ तथा अन्य सामग्रीबाट बनाइन्छन् भन्ने उनको दाबी छ। वार्षिक उत्पादन मात्रले व्यवसाय चलाउन गाह्रो भएपछि दाजुभाइहरूले कोइला उत्पादनको इतिहास झल्काउने सङ्ग्रहालय, सानो पसल र रेस्टुरेन्ट पनि सञ्चालन गरेका छन्। रेस्टुरेन्टमा स्थानीय परिकारका साथै आफ्नै उत्पादनको बर्च कोइलामा ग्रिल गरिएको स्टेक लगायतका खानेकुरा उपलब्ध छन्। जर्मनीमा परम्परागत कोइला उत्पादन कला लोप हुन लागेको भए पनि फेल्डमरले परिवारले यो परम्परालाई आगामी पुस्तासम्म निरन्तरता दिने आशा व्यक्त गरेका छन्। ‘हामी आशा गर्छौँ कि हाम्रा छोराछोरीहरूले पनि यो व्यवसाय सम्हाल्नेछन्, यो परम्परागत कोइला बनाउनको शिल्प सुरक्षित रहनेछ,’ उनले भने।
