राजधानी काठमाडौँमा बाघहरूको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको जानकारी वन्यजन्तु संरक्षणकर्मीहरू र अधिकारीहरूले उत्साहजनक रुपमा लिएका छन्। राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका अनुसार हाल नेपालमा ४२९ वयस्क बाघ रहेका छन्। तथापि, लुम्बिनी प्रदेशको राप्ती सोनारी गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष मनीषा सिंह थारूले बाघको सङ्ख्या वृद्धि स्थानीय समुदायका लागि केवल खुशीको विषय मात्र नबनाउने प्रतिक्रिया दिइन्। “स्थानीय सरकार गठनदेखि नै यस गाउँपालिकामा १०-१५ जनाले बाघका आक्रमणका कारण ज्यान गुमाइसकेका छन्। त्यसैले सङ्ख्यामा वृद्धि हुँदा उनीहरू उत्साहित हुँदैनन्,” थारूले बताइन्।
राप्ती सोनारी गाउँपालिकाको अधिकांश भूभाग बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र पर्दछ जहाँ हाल बाघको संख्या ५१ पुगेको सर्वेक्षणले देखाएको छ। थारूले उठाएको विषयमा संरक्षणविद्हरू एकमत छन्। संरक्षण दिगो नहुने चिन्ता व्यक्त गर्दै बाघ संरक्षण विशेषज्ञ बाबुराम लामिछानेले भने, “सङ्ख्या बढ्नु संरक्षणमा सफलता त हो नै तर सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा मान्छेले ज्यान नहुनु हो। बाघ वा अन्य वन्यजन्तुबाट मानवीय क्षति शून्य भए मात्र संरक्षण दिगो हुन सक्छ।”
संरक्षणविद् कुमार पौडेलले पनि सङ्ख्या मात्र आधार हुँदा संरक्षण कार्यक्रम पूर्ण सफल मान्न नसकिने बताए। उनले भने, “बाघसँग सहअस्तित्वमा रहेका स्थानीय समुदाय खुशी भएर स्वीकार नगरेसम्म यो आंशिक सफलता हो मात्र।” राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका अधिकारीहरूले पनि सङ्ख्या वृद्धिलाई चुनौतीको रूपमा लिएका छन्। विभागका उपमहानिर्देशक वेदकुमार ढकालले भने, “गत चार वर्षभित्र वार्षिक ५ प्रतिशतको दरले वयस्क बाघको संख्या बढेका छन्। हामी खुसी छौं, तर चुनौती अझै थपिने भएकाले जिम्मेवारी पनि बढ्नेछ।”
विश्व बाघ दिवसको अवसरमा गरिएको हालैको बाघ सर्वेक्षणको परिणाम बुधबार सार्वजनिक गरिएको छ। सन् २०२२ मा नेपालमा बाघको संख्या ३५५ थियो। नयाँ विवरण अनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्र र वरपर सबैभन्दा बढी १४५ बाघ भेटिएका छन्। बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा ११२ बाघ र वरपरका वन क्षेत्रमा भेटिएका छन्। पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा ७१, बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५१ र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५० बाघ रहेका छन्।
