ब्रोड पीक हिमपहिरो: ‘फोर्टीन पीक’ को चर्चा संग नेपाली शेर्पाहरूको पाकिस्तानमा बढ्दो भूमिका
नेपाली पर्वतारोहण समुदायले दशकोंपछि देशबाहिर सबैभन्दा ठूलो दुर्घटना मानिएको गत बिहीबारको ब्रोड पीक हिमपहिरो घटनालाई सम्झँदै पाकिस्तानमा नेपाली आरोहीहरूको विस्तारिएको भूमिका प्रति चासो बढेको छ। शनिबार नेपाली आरोहण व्यवस्थापकहरूले दुई दिनदेखि बेपत्ता विदेशीहरू सहित आफ्ना १० सबै सदस्यहरूको मृत्यु भएको पुष्टि गरेका थिए। पाकिस्तानमा एउटै घटनामा छ जना नेपालीहरू परेको यस घटनाले पर्वतारोहण क्षेत्रमा ‘फोर्टीन पीक’ को कीर्तिमान र नेपाली शेर्पा समुदायको फैलावटबारे अनुसन्धान आवश्यक रहेको जानकारीकारहरूले बताएका छन्।
आठ हजार मिटरभन्दा माथिका १४ अग्ला हिमाल चढ्ने अभियानलाई ‘फोर्टीन पीक’ भनिन्छ, जसलाई निर्मल ‘निम्सदाई’ पुर्जाले छिटो पूरा गर्ने आशा गरिएको थिएन। नेपालमा जन्मेका तथा पूर्व ब्रिटिश ‘स्पेसल फोर्सेज (एसबीएस)’ का सदस्य पुर्जाले सन् २०१९ मा आठ वर्षको समयलाई छ महिनामा झार्दै ‘फोर्टीन पीक’ आरोहणै सिधा गरेका थिए। साउथ कोरियाका किम चाङ्-होले १४ हिमाल चढ्न सात वर्ष १० महिना ६ दिन लागेको थियो। किमको कीर्तिमान त्यो दशकमा कसैले तोड्न सकेन। प्रसिद्ध आरोही राइनहोल्ड मेस्नरले ‘फोर्टीन पीक’ पूरा गर्न लगभग १६ वर्ष समय लिएका थिए।
पुर्जाले १८९ दिनमा बनाएको यो कीर्तिमान नेटफ्लिक्स डकुमेन्ट्री मार्फत विश्वमा परिचित भयो। पुर्जाले सम्भव देखाएको ‘फोर्टीन पीक’ आरोहणले पर्वतारोहण जगतमा नयाँ गति ल्यायो। नेपाल पर्वतारोहण सङ्घका कार्यवाहक अध्यक्ष ईश्वरी पौडेलले भने, “फोर्टीन पीक को सबैभन्दा ठूला प्रवर्तक निम्सदाई नै हुन् भन्नेमा कुनै शङ्का छैन। उनको योगदानले नेपालको नेपाली शेर्पाहरूलाई पाकिस्तान बाहिर ठूलो कार्यस्थल उपलब्ध गराएको छ।”
‘फोर्टीन पीक’ का लागि पाकिस्तान जान आवश्यक छ, जहाँ विश्वका १४ उच्च हिमालमध्ये पाँच हिमाल — केटू (८,६११ मिटर), नङ्गा पर्वत (८,१२६ मिटर), जी वान (८,०८० मिटर), ब्रोड पीक (८,०५१ मिटर), र जी टु (८,०३५ मिटर) — आरोहण गरिन्छ। पुर्जाको कीर्तिमान नर्वेकी क्रिस्टिन हरिला र शेर्पा तेन्जेन लामाले सन् २०२३ मा आधा तोडेका थिए। त्यही वर्ष तेन्जेन लामा तिब्बतको शिशापाङ्मा आरोहणका क्रममा हिमपहिरोमा परी मृत्यु भएको थियो।
