अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा जन्मसिद्ध नागरिकताको अधिकारलाई पुनः सीमित पार्ने प्रयास गरेका छन्। यसअघि सर्वोच्च अदालतले उनको पहिलो प्रयासलाई अस्वीकृत गरेको थियो। ट्रम्पले बिहीबार दुईवटा नयाँ कार्यकारी आदेशहरूमा हस्ताक्षर गर्दै जन्मसिद्ध नागरिकता नपाउने अवस्थाहरूलाई विस्तृत पारेका छन्। यी आदेशहरूले कस्तो अवस्थामा अमेरिकामा जन्मिएका बालबालिकाहरू अमेरिकी नागरिक नबस्ने प्रष्ट पार्छन्।
दोस्रो आदेशले ‘बर्थ टुरिज्म’ अर्थात् गर्भवती विदेशी महिलाहरू शिशु जन्माउन अमेरिकामा आउने प्रवृत्तिमा रोक लगाएको छ। “यो कदम धेरै वर्षअघि नै लिनुपर्थ्यो तर अहिले मात्र लागू गर्दैछौं,” ट्रम्पले ह्वाइट हाउसबाट भने। उनले सर्वोच्च अदालतले आफ्नो १५० वर्ष पुरानो जन्मसिद्ध नागरिकताको नीतिलाई अन्त्य गर्ने प्रयास अस्वीकृत गरेकोमा कडा आलोचना व्यक्त गरे। “मेरो प्रशासनले ती दुष्ट विदेशी प्रयास गर्नेहरूबाट आफ्ना नागरिकहरूलाई सुरक्षा दिनेछ जसले हाम्रो उदारतालाई दुरुपयोग गर्न खोज्छन्,” पहिलो कार्यकारी आदेशमा उल्लेख छ।
यस अनुसार, यदि शिशुको दुवै अभिभावक अमेरिकी नागरिक नभए र उनीहरू मध्ये कुनै एक विदेशी आतंकवादी समूहमा आवद्ध, विदेशी सरकारका कर्मचारी, नागरिकता प्राप्तिको लागि धोखाधडी गर्ने वा अमेरिकी संघीय कानूनले नागरिकता दिइनसक्ने भुभागमा बसोबास गरिरहेको भए ती शिशु स्वतः अमेरिकी नागरिक नहुन पाउने छन्। ट्रम्प र उनका प्रशासनका सदस्यहरू लामो समयदेखि ‘बर्थ टुरिज्म’को आलोचना गर्दै आएका छन्। उनीहरूले विशेषगरी रुस र चीनका नागरिकहरूले जन्मसिद्ध नागरिकता प्रणालीको दुरुपयोग गरेको आरोप लगाएका छन्।
बिहीबार ओभल अफिसबाट यी आदेशहरू घोषणा गर्दै ट्रम्पले अमेरिकामा प्रत्येक वर्ष ‘बर्थ टुरिज्म’मार्फत् सयौँ हजार शिशु जन्मिने बताए। तर स्वतन्त्र अनुसन्धान संस्था ‘माइग्रेशन पोलिसी इन्स्टिट्यूट’को जनगणना आधारित अध्ययनले अमेरिकामा वार्षिक २२,००० देखि २६,००० मात्र शिशु ‘बर्थ टुरिज्म’ मार्फत जन्मिने देखाउँछ। “मान्छेहरू घुमघाम र भेटघाटका लागि अमेरिका आउँछन्, तर उनीहरूको असली उद्देश्य यहाँ शिशु जन्माएर उनीहरूलाई अमेरिकी नागरिक बनाउन हो,” ट्रम्पसँगै रहेका ‘होमल्याण्ड सेक्युरिटी एड्भाइसः स्टिफन मिलरले भने। उनले ती बालबालिकाले सरकारबाट सामाजिक सहायता, मताधिकार र अन्य अमेरिकी नागरिकहरूलाई मात्र उपलब्ध अधिकार र सुविधा प्राप्त गर्ने बताए। मिलरले ‘इमिग्रेसन एन्ड नेसनालिटी एक्ट’ को एक प्रावधानले राष्ट्रपतिलाई अमेरिका प्रवेशमा सीमितता लगाउने अधिकार दिएको जानकारी दिए। सन् २०२५ मा दोस्रो कार्यकालको सुरुवातमा ट्रम्पले अमेरिकी संविधानको ‘१४औँ संशोधन’ अन्तर्गत सुनिश्चित जन्मसिद्ध नागरिकताको अधिकार समाप्त गर्ने उद्देश्यले एउटा कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका थिए। यो विषयमा सुरु भएको कानुनी विवाद अन्ततः अमेरिकी सर्वोच्च अदालतमा पुगेपछि अदालतले ट्रम्प प्रशासनको जन्मसिद्ध नागरिकताको अधिकार सीमित गर्ने नीति लागू हुन नसक्ने निर्णय सुनाएको थियो। यो फैसला ट्रम्पको आप्रवासन नीतिमा कडाइ गर्ने निरन्तर प्रयासमा ठूलो झट्का मानिएको थियो। बिहीबार ओभल अफिसबाट कार्यकारी आदेश जारी गर्दै ट्रम्पले सर्वोच्च अदालतको निर्णयलाई “खराब र अन्यायपूर्ण” भने र त्यसबाट देशले समस्या झेलिरहेको बताए। “अब हामी यसलाई अर्को तरिकाले रोक्ने छौं,” उनले भने।
