‘चमौली, मेलम्ची र टिस्टाका बाढी घटनाको निरन्तरता हो भोटेकोशी बाढी, त्यसअनुसार अब रणनीति बनाऔं’

वातावरण वैज्ञानिक उत्तमबाबु श्रेष्ठले भोटेकोशीको बाढीले पछिल्ला ६ वर्षका हिमाली बाढीहरूभन्दा बढी क्षति पु¥याएको बताएका छन्। उनले हिमनदी पग्लेर हिमताल बन्ने र डिल भत्केर नदीमा खस्ने क्यास्केडिङ घटनालाई बाढीको मुख्य कारण भनेका छन्। श्रेष्ठले जलवायु परिवर्तनलाई भोटेकोशी बाढीको प्रमुख दोषी ठहर गर्दै यस्ता प्रकोपसँग जुध्न बहुआयामिक तयारी आवश्यक रहेको उल्लेख गरे।

‘भोटेकोशीपछि हाम्रो जीवन’ नामक वार्ताको पहिलो शृंखलामा विपद् प्राधिकरणका पूर्व सीईओ अनिल पोखरेलसँग संवाद गरिएको थियो। दोस्रो शृंखलाको अन्तर्गत गरिएको यस अन्तर्वार्तामा वातावरण वैज्ञानिक उत्तमबाबु श्रेष्ठले भोटेकोशीसँग तुलना गरी पछिल्ला ६ वर्षयताको हिमाली बाढीहरूको विश्लेषण गरेका छन्। ‘भोटेकोशीले पुर्याएको क्षतिको गति अरु कुनै बाढीभन्दा नै बढी छ,’ वैज्ञानिक श्रेष्ठले बताउनुभयो।

उनका अनुसार, नदीलाई थुन्ने वा बाँध्ने, नदीसँगै गेग्रयान, लेदो र बरफ सबै खस्ने तथा तल्लो तटीय क्षेत्रमा ठूलो विनाश निम्त्याउने प्रवृत्तिहरू देखिएका छन्। भोटेकोशी बाढीमा अनेकौं कारण भए पनि जलवायु परिवर्तन यसको मुख्य दोषी रहेको उनको दावी छ। ‘आजकाल विपद् श्रृंखलाबद्ध हुँदैछन्। यसको अर्थ, हिमपहिरो वा भूक्षय हुन्छ, ताल बन्न र नदी थुनिन्छ र त्यसपछि थप विनाशकारी घटना सुरु हुन्छ। यस्ता ‘क्यास्केडिङ’ प्रकोपहरूले हामीलाई बहुआयामिक तयारी गर्न बाध्य पार्छन्,’ श्रेष्ठले थपे।

वैज्ञानिक अनुसन्धान संस्था ग्लोबल इन्स्टिच्युट फर इन्टरडिसिप्लिनरी स्टडिजका प्रमुख रहेका श्रेष्ठसँग नेपालको आगामी कार्यहरूबारे अनलाइनखबरका बसन्त बस्नेतले गरेको संवाद। भिडियो: शंकर गिरी