समाचार सारांश यस आर्थिक वर्षको साउन पछि भदौ १९ गतेसम्म वाणिज्य बैंकहरूले ४३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी कर्जा लगानी बढाएका छन्। बैंकर्स संघका अनुसार चाडबाड, खुकुलो कर्जा नीति र होटल तथा जलविद्युत् परियोजनाहरूले कर्जाको माग बढाएको छ। भदौ १९ गतेसम्म बैंकहरूको औसत कर्जा निक्षेप अनुपात ७०.६५ प्रतिशत पुगेको छ। २८ भदौ, काठमाडौं। बैंकहरूमा कर्जाको माग बढ्न थालेको देखिन्छ। यस वर्षको चाडबाड चरण नजिकिँदै गर्दा कर्जाको मागमा सुधार आएको छ। चालु आर्थिक वर्ष सुरु भएयता वाणिज्य बैंकहरूले ४१ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेका छन्। हाल सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकले साउन महिनामा २ अर्ब रुपैयाँ नकारात्मक कर्जा लगानी गरेका थिए, तर भदौ महिनाको १९ गतेसम्म ४३ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी वृद्धि भएको छ। चालु आर्थिक वर्षको सुरुबाटै बैंकहरूले गत वर्षको तुलनामा कर्जा लगानी बढ्ने अपेक्षा राखेका थिए। नेपाल बैंकर्स संघका अनुसार कर्जा लगानी बिस्तार हुँदै आएको छ। गत आर्थिक वर्षको साउन महिनामा ११ अर्ब रुपैयाँ कर्जा लगानी घटेको थियो भने भदौमा ४३ अर्ब रुपैयाँ वृद्धि भएको थियो। २०७८ सालको मध्यदेखि २०८० को सुरु सम्म विदेशी विनिमय सञ्चितिमा निरन्तर गिरावट आयो। सो अवधिमा सरकारले विलासी वस्तु आयातमा समेत रोक लगाएको थियो। कोरोना महामारी र घट्दो विदेशी सञ्चितिका कारण अर्थतन्त्र मन्दीको अवस्थामा पुगेको थियो। यस्तो अवस्थामा समग्र मागमा कमी आएपछि आर्थिक क्रियाकलापहरू पनि घटेका थिए। यसले वित्तीय क्षेत्रमा अधिक तरलता सिर्जना गर्यो र कर्जाको माग कम भयो। तर हाल नेपाल राष्ट्र बैंकले कर्जा नीतिमा खुकुलोपन ल्याएको र होटल तथा जलविद्युत् क्षेत्रमा नयाँ योजनाहरू शुरु भएकाले चालु आर्थिक वर्षमा कर्जा लगानी बढ्ने अनुमान बैंकहरूमाझ छ। एभरेष्ट बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुदेश खालिङले गत वर्षको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा कर्जा विस्तार बढेको देखिएको बताए। गत आर्थिक वर्षमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट निजी क्षेत्रलाई ३ खर्ब ५९ अर्ब ३६ करोड रुपैयाँ कर्जा वृद्धि भएको थियो, जुन ६.५ प्रतिशतको वृद्धिदर हो। राष्ट्र बैंकले उक्त वृद्धिदर १२ प्रतिशत हुने अनुमान गरेको थियो। सुस्त अर्थतन्त्र र माग कम हुनुले कर्जा लगानी लक्ष्यको आधा मात्र पुरा भएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ। चालु आर्थिक वर्षका लागि पनि केन्द्रीय बैंकले निजी क्षेत्रको कर्जा विस्तार ११ प्रतिशत पुरा गर्ने लक्ष्य राखेको छ। त्यसबाहेक पनि गत वर्षको तुलनामा कर्जा लगानी बढ्ने देखिन्छ। ‘विशेष गरी निर्माणाधीन जलविद्युत् र होटल क्षेत्रमा कर्जाको माग बढेको छ,’ खालिङले भने, ‘भदौ र असोज महिनाहरू कर्जा विस्तार हुने मुख्य सिजन हुन्, त्यसैबेला चाडबाड हुनाले आयात पनि बढ्ने गर्दछ।’ भदौ १० गते आएको रसुवा बाढीका कारण पनि कर्जा बढ्ने अनुमान गरिएको छ। सो क्षेत्रमा पुनर्निर्माणका लागि सरकारले पूँजीगत खर्च बढाउने हो भने चालु आर्थिक वर्षमा कर्जा प्रवाह केन्द्रीय बैंकको लक्ष्य अनुसार बढ्ने छ। सरकारले पूँजीगत खर्च बढाएसँगै सिमेन्ट र डण्डीको उत्पादन पनि वृद्धि गर्छ र त्यसको उत्पादन क्षमतामा विस्तार गर्नुपर्ने हुनाले कर्जा बढ्ने बुझिन्छ। आयात पनि बढ्ने भएकाले कर्जा प्रवाहमा सुधार आउने खालिङले विश्लेषण गरे। उनी भन्छन्, ‘प्रत्येक त्रैमासको अन्तिम महिनामा कर्जा वृद्धि हुन्छ भने पहिलो महिनामा घट्दो ट्रेन्ड देखिन्छ।’ रसुवा बाढीले वित्तीय प्रणालीमा निक्षेप र कर्जा दुवै बढाउन मद्दत पुर्याएको छ। विदेशबाट आएको सहयोगले निक्षेप बढाउनेछ, उनले बताए। ‘यसपटक सरकारले खर्च गर्नेछ, जसले केही हदसम्म कर्जाको माग बढाउनेछ, आर्थिक क्रियाकलाप बढाउनेछ र उपभोग थपिनेछ।’ धेरैजसो पहिल्यै स्वीकृत कर्जा हाल निकासा भइरहेको छ। रसुवा बाढीपछि खर्बौं रकमको पुनर्निर्माण हुनुपर्ने अवस्थाले, राष्ट्र बैंकले कर्जा नीति खुकुलो बनाएकोले, साथै अधिक तरलता र कम ब्याजदर भएकाले कर्जा प्रवाह बढ्ने सम्भावना उच्च रहेको छ। चालु आर्थिक वर्षको भदौ १९ गतेसम्म वाणिज्य बैंकहरूमा ६४ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप थपिएको छ। सो अवधिमा कर्जा ४३ अर्ब रुपैयाँले बढेको छ। भदौ १९ गतेसम्म बैंकहरूको औसत कर्जा निक्षेप अनुपात ७०.६५ प्रतिशत रहेको छ। बैंकहरूले यो अनुपात ९० प्रतिशतसम्म पुर्याउन सक्छन्। हालसम्म बैंकहरूको कुल निक्षेप ७५ खर्ब ४१ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। त्यसैगरी कर्जा लगानी ५३ खर्ब ३१ अर्ब रुपैयाँ पुगेको बैंकर्स संघले जनाएको छ। तर नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको भदौ २३ गतेसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेप ८३ खर्ब ३८ अर्ब पुगेको छ भने कर्जा लगानी ५९ खर्ब ९८ अर्ब पुगेको छ। सो अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको औसत कर्जा निक्षेप अनुपात ७१.३५ प्रतिशत रहेको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ।
