नेपाल-तिब्बत बाढी: जलवायु परिवर्तनको ‘विशाल भूमिका’, अन्य कारणहरू के हुन सक्छन्

नेपाल र तिब्बतको सीमावर्ती क्षेत्रमा विनाशकारी बाढी उत्पन्न गर्ने चट्टानसहितको हिमपहिरोको घटनामा जलवायु परिवर्तनले ठूलो भूमिका खेलेको एक वैज्ञानिक अध्ययनले देखाएको छ। अध्ययनकी सहलेखिका र इम्पेरियल कलेज लन्डनकी जलवायुविज्ञ डा. फ्रीडेरिके ओटोले भनिन्, “यस विपत्तिका लागि आधार तयार पार्न मानवसिर्जित जलवायु परिवर्तनले पक्कै भूमिका खेलेकोमा कुनै शंका छैन।” वर्ल्ड वेदर अट्रिब्यूशनले गरेको अध्ययनअनुसार यो विपत्ति बढ्दो तापक्रम, पातलिँदै गएको हिमनदी, पग्लँदै गएको ‘पर्माफ्रस्ट’ र पहिलेदेखि रहेको भौगर्भिक कमजोरीको संयोजनले सिर्जना गरेको “मिश्रित घटना” हो।
नेपाली अधिकारीहरूले तिब्बत भएर भोटेकोशी र तल्लो त्रिशूली नदी क्षेत्रमा आएको बाढीमा परी सम्पर्कविहीन भएका मानिसको संख्या ६,१५० पुऱ्याएका बेला यो निष्कर्ष सार्वजनिक गरिएको हो। यसअघि सरकारी निकायहरूले बेपत्ता भएकाहरूको संख्या ५,१७९ मात्र रहेको बताएका थिए। नेपाल सरकारले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार मृतकको संख्या करिब १,४०० छ र हजारौं मानिस विस्थापित भएका छन्। वैज्ञानिकहरूले नेपालतर्फ पर्ने लाङटाङ लिरुङ हिमालको चुचुरो नजिकै चट्टानको भित्तो र हिमनदी भत्किएर बाढी आएको बताउँछन्।
अमेरिकी भौगर्भिक सर्वेक्षण निकाय यूएसजीएसका तथ्यांक अनुसार त्यहाँबाट खसेको भग्नावशेषको थापाले उपत्यकाको छेउमा ५.२ म्याग्निट्यूडको कम्पन मापन गरिएको थियो। बिहीबार प्रकाशित वर्ल्ड वेदर अट्रिब्यूशनको प्रतिवेदनमा जलवायु परिवर्तनले “पहिलादेखिको भौगर्भिक संवेदनशीलतालाई प्रभावित पार्ने एउटा कारण” बनेको तर त्यो अहिलेको विपत्तिको एक मात्र कारण नभएको उल्लेख छ। अध्ययनका अनुसार मानिसहरूले जलवायुमा पारेको प्रभावका कारण अहिलेको हिमपहिरो क्षेत्रको जुलाई र अगस्त महिनाको तापक्रम सामान्यभन्दा झण्डै १.५ डिग्री सेल्सियस बढी थियो।





