अमेरिका-चीन एआई प्रतिस्पर्धा: विकासको गति कम गर्नुपर्ने अमेरिकी धारणा माथि चीनको प्रतिक्रिया

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) तीव्र गतिमा प्रगतिशील हुँदै छ भने यसले निम्त्याउन सक्ने सम्भावित जोखिमहरूबारे प्रविधि उद्योगका केही अगुवाहरूले कडाइका साथ चेतावनी दिएका छन्। एन्थ्रोपिकका सीईओ डारिओ आमोडेले एआई विकासको गति सुस्त बनाउनु आवश्यक रहेको तर्क प्रस्तुत गरेका छन्। उनको भनाइसँग ओपनएआईका साम अल्टम्यान र इलोन मस्क पनि सहमत छन्। सिलिकन भ्यालीका केही प्रविधि विज्ञहरूले भनेको छ कि यस प्रविधिले भविष्यमा मानवजातिको अस्तित्व नै जोखिममा पार्न सक्छ। तर विश्वका दुई प्रमुख एआई महाशक्तिहरू चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको तीव्र प्रतिस्पर्धाले यी जोखिमहरूलाई व्यवस्थापन गर्ने प्रयासलाई अझ जटिल बनाएको छ।

रणनीतिक प्रतिस्पर्धीको रूपमा, दुवै राष्ट्रले राष्ट्रिय सुरक्षा र आर्थिक फाइदाका दृष्टिकोणले एआई विकासलाई मूल्याङ्कन गर्दा सकारात्मक सहकार्यको सम्भावनामा शङ्का देखिएको छ। “यदि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अमेरिका-चीन वार्ताबाट यी विषयहरूमा बाध्यकारी सम्झौता आउने आशा गरिरहेका हुन् भने उनीहरू निराश हुनेछन्,” पीस रिसर्च इन्स्टिट्युट ओस्लोकी वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता डा. इलारिया कार्रोजाले बताइन्। चीनसँग एआईका लागि ठूलो योजना छ, जसले यो प्रविधिलाई भविष्यमा समाज र अर्थतन्त्रका सबै क्षेत्रहरूमा – कृषिदेखि स्वास्थ्य सेवा र रक्षा क्षेत्रमा समेत प्रयोग गर्दै जान चाहन्छ।

चीन सरकारले यसको सम्भावित जोखिमहरूबारे लामो समयदेखि सचेत गराउँदै आएको छ। सन् २०१७ देखि नै चीनले गोपनीयता, सामाजिक स्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरूमा एआईले सिर्जना गर्न सक्ने खतरा औँल्याउँदै आएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा चीनले सामाजिक सञ्जालमा एआईद्वारा सृजित सामग्रीमा ‘लेबलिङ’ अनिवार्य गरेको छ। नाबालिगहरूका लागि एआई-निर्मित भर्चुअल साथी बनाउन प्रतिबन्ध लगाएको छ र गलत सूचनाका लागि ‘डीपफेक’ प्रयोगमा रोक लगाएको छ। चिनियाँ सरकारी निकाय र नीति सल्लाहकारहरू अमेरिकी समकक्षीसँग तुलना गर्दा बढी अधिकार प्राप्त छन्, जसले एआई विकासका स्वीकृत मापदण्डहरू निर्धारण गर्ने क्षमता राख्छन्।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङले गत जुलाईमा भनेका थिए कि अर्को प्रविधि विकास ‘सधैं मानव नियन्त्रणमा’ रहनुपर्छ। उनले चीनले स्थापित गरेको विश्व आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स कोअपरेशन अर्गनाइजेशनको बैठकमा अन्तर्राष्ट्रिय एआई शासन संवादलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले यो कुरा राखेका थिए। सेप्टेम्बरमा जारी चीनको एआई सुरक्षा ढाँचाले मानव जातिको अस्तित्व तथा विकासमा खतरा बन्नबाट बचाउन सक्रिय नीति आवश्यक रहेको उल्लेख गरेको छ।