संयुक्त राज्य अमेरिकाले इराकमा अवशिष्ट रहेका आफ्ना सैनिकहरूलाई सेप्टेम्बर ३० भित्र फिर्ता गर्ने तयारी गरेको छ। यस कदमले दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि कायम रहेको अमेरिकी सैन्य उपस्थिति समाप्त गर्नेछ। यसको अर्थ सन् २००३ मा सद्दाम हुसेनलाई अपदस्थ गर्न चालिएको अमेरिकी अतिक्रमणपछिको सैन्य उपस्थिति पनि अन्त्य हुन्छ। इराकले त्यसपछि वर्षौंदेखि सशस्त्र विद्रोह र साम्प्रदायिक हिंसाले पीडित भएको थियो। सन् २०११ मा अमेरिकी फौज इराकबाट फिर्ता भए तापनि, सन् २०२४ मा इस्लामिक स्टेट (आईएस) समूहलाई पराजित गर्न सहयोगका लागि फिर्ता भएका थिए। इरानसँगको बढ्दो तनावका कारण इराकमा रहेका अमेरिकी कर्मचारीहरू खतरा मोल्नुपर्ने अवस्थाले यो निर्णय अघि बढाएको बताइएको छ। विश्लेषकहरूले भले फौज फिर्ता भए पनि अमेरिकाको प्रभावमा कमी नआउने बताएका छन्।
सन् २०२४ मा वाशिङ्गटन र बग्दादबीच इस्लामिक स्टेटविरुद्ध लक्षित ‘अपरेशन इन्हेरन्ट रिजल्भ’ नामक गठबन्धन मिशन समाप्त गर्ने सहमति भएको थियो। इराक युद्धको उच्चतम समयमा सन् २००७ मा करिब एक लाख ७० हजार अमेरिकी सैनिक त्यहाँ थिए। फौज फिर्ता सम्बन्धी सहमति हुनु अघि, सन् २०२३ को डिसेम्बरमा यो संख्या घटेर २,४०० पुगेको अमेरिकाको सेन्ट्रल कमान्डले जनाएको छ। स्थानीय सञ्चार माध्यमका अनुसार कुर्दिस्तान क्षेत्रमा मात्र एउटा सानो डफ्फा तैनाथ छ।
“इराकमा आईएसआईएसलाई पराजित गर्ने लक्ष्य पूरा भएपछि पूर्व इराकी सरकारको पालामै फौज फिर्तीसम्बन्धी सहमति भएको थियो,” वाशिङ्गटनस्थित एटलान्टिक काउन्सिलको इराक इनिसिएटिभका ननरेजिडेन्ट फेलो सफ्वान अल अमिनले भने। यो निर्णयले इराकभित्र लामो समयदेखि चलिरहेको राजनीतिक दबावलाई पनि अन्तर्य दिन्छ। सन् २०१६ देखि २०१९ सम्म इराकका लागि अमेरिकी राजदूत रहेका डग्लस सिलिमानले भने, निरन्तर सरकारहरूले अमेरिकी सैन्य उपस्थिति समाप्त गर्ने माग झेलिरहेका थिए। धेरैले अमेरिकी सेनालाई सार्वभौमसत्तामा हस्तक्षेप मान्ने गर्थे।
अल अमिनका अनुसार फौज फिर्तासँगै इराकमा अमेरिकी प्रभाव समाप्त हुँदैन। उनले भने, “इराक अमेरिकी डलरमा हुने तेल बिक्रीमा निर्भर छ, त्यसैले अमेरिका अझै उल्लेखनीय प्रभाव कायम राख्छ।” सइदले पनि इराकमा रहेको अमेरिकी कूटनीतिक उपस्थितिलाई यस भूमिकामा महत्वपूर्ण भनी विश्वास गर्छन्। “विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी दूतावास बग्दादमा छ र सबैभन्दा ठूलो कन्सुलेट एर्बिलमा,” उनले बताए। फौज फिर्तापछि दुवै परिसरको सुरक्षा आवश्यक पर्ने उनले जोड दिए।
विश्लेषकहरू भन्छन् कि फौज फिर्ताले क्षेत्रीय रूपमा अमेरिका र इरानबीच इराकमा शक्ति सन्तुलनका सवालहरू उठाउने छन्। अल अमिनको विचारमा, इरानले “सक्दो अवस्थामा आफ्नो प्रभावलाई बलियो बनाउने” प्रयास गर्नेछ र हालको फौज फिर्तालाई स्थायी रूपमा हेर्न नहुने बताए। “यो कथा एक अध्यायको अन्त्य हो, तर अन्तिम अध्याय छैन।”
