नोबेल पुरस्कार २०२६: प्राणीहरूको अस्तित्वसम्बन्धी रासायनिक रहस्य उजागर गर्ने दुई वैज्ञानिकलाई सम्मान

फ्रान्सेली वैज्ञानिक हेन्री बी कागान र जापानका केन्सो सोआईले यस वर्ष रसायनशास्त्रतर्फ नोबेल पुरस्कार पाउने भएका छन्। नोबेल समितिले उनीहरूलाई जीवहरूमा पाइने विषमतासम्बन्धी रासायनिक रहस्य अनावरण गरेकोमा पुरस्कार दिने निर्णय गरेको छ। “सबै प्राणीहरूले प्रयोग गर्ने अमीनो एसिडजस्ता प्रोटीनका आधारभूत अंशहरूलाई ‘काइरल’ भनिन्छ,” नोबेल समितिले जनाएको छ। “यसको अर्थ, ती दुई प्रकारका स्वरूपहरू हुन्छन् जुन एकअर्काका प्रतिबिम्ब जस्ता हुन्छन्।” तर प्राणीहरूमा ती दुई स्वरूपहरू मध्ये एउटा मात्र पाइन्छ। अहिले पुरस्कार जित्ने वैज्ञानिकहरूले किन प्राणीहरूको अस्तित्वका लागि ती दुई मध्ये एउटा स्वरूप मात्रै उपयुक्त छ भन्ने प्रश्नको समाधान दिएको जनाइएको छ।
सोमवार नोबेल पुरस्कारका फिजियोलोजी/चिकित्सा विधातर्फ तीन विजेता र मङ्गलवार भौतिकशास्त्र विधातर्फ एक विजेता घोषणा भएका थिए। यस वर्ष अमेरिकी मनोविद् र स्नायुविज्ञ कार्ल डाइसरोथ र उनका जर्मन सहकर्मीहरू पिटर हेगेमान र गेयोर्ग नागेललाई अप्टोजेनेटिक्स क्षेत्रमा महत्वपूर्ण योगदानका लागि पुरस्कार दिइनेछ। साथै फ्रान्सिस हाल्सनलाई ‘आइसक्यूब न्यूट्रिनो अब्जर्भेटरी’ स्थापना र अन्तरिक्षमा उत्पन्न उच्च ऊर्जायुक्त न्यूट्रिनोहरू पत्ता लगाउने कार्यका लागि सम्मान गरिनेछ।
नोबेल पुरस्कार समितिवाट जनाइए अनुसार, बिहीबार साहित्य, शुक्रबार शान्ति र आगामी सोमबार अर्थशास्त्र विधातर्फका विजेताहरूको घोषणा गरिनेछ। पूर्ववर्ती पुरस्कारधारीहरू सन् २०२५: ‘मेटल-अर्ग्यानिक फ्रेमवर्क’ (एमओएफ) विकास गरेकोमा जापानका सुसुमु कितागावा, अस्ट्रेलियाका रिचर्ड रब्सन र अमेरिकाका ओमर यागीलाई संयुक्त रूपमा सम्मानित गरियो।