नोबेल पुरस्कार २०२६: समष्टिगत आर्थिक स्थायित्वका मोडल विकास गर्ने दुई अर्थशास्त्री सम्मानित

अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कार यस वर्ष रोबर्ट हल र माइकल वुडफर्डलाई प्रदान गरिने भएको छ। नोबेल पुरस्कार समितिले उनीहरूलाई “समष्टिगत आर्थिक स्थायित्वका लागि सूक्ष्म आर्थिक धरातल” सम्बन्धी अर्थशास्त्रीय अनुसन्धान र समष्टिगत अर्थतन्त्रका मोडेलहरू विकास गरेको заслाका लागि सम्मान गर्ने निर्णय गरेको जनाएको छ। समितिका अनुसार, उनीहरूले विकास गरेको समष्टिगत अर्थशास्त्रीय नयाँ मोडेलहरूले स्थायित्व नीतिहरू कार्यान्वयन गर्ने क्षमता सुधार गरेको छ। “यी मोडेलको आधारमा वित्तीय तथा मौद्रिक नीतिहरू मार्फत् आर्थिक उतार-चढावलाई न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ,” समितिले उल्लेख गरेको छ।

नोबेल पुरस्कार विभिन्न छ विधामा दिइन्छ। गत साता सोमबारदेखि विभिन्न विधाका विजेताहरूको घोषणा सुरू भएको थियो र सबै विधाका विजेताहरूको नाम टुङ्गिएको छ। सन् १९६९ देखि अहिलेसम्म नोबेल समितिले अर्थशास्त्रतर्फ ५८ पटक विभिन्न व्यक्ति र संस्थालाई तिनीहरूको योगदानको सम्मानमा पुरस्कार प्रदान गरेको छ। सन् २०१९ का विजेता एस्टेर डुफ्लो सबैभन्दा कान्छा व्यक्ति हुन् जसले पुरस्कार पाएका थिए। त्यो बेला उनी ४६ वर्षकी थिइन्।

यो वर्षका अन्य विजेताहरूमा चिकित्साशास्त्रका लागि अमेरिकी मनोविद् तथा स्नायुविद् कार्ल डाइसरोथ र उनका जर्मन सहकर्मीहरू पिटर हेगेमान र गेयोर्ग नागेल, भौतिकशास्त्रका लागि बेल्जियममा जन्मेका र अमेरिकामा शिक्षण गर्ने फ्रान्सिस हाल्सन, रसायनशास्त्रका लागि फ्रान्सेली वैज्ञानिक अन्री बी कगान र जापानी वैज्ञानिक केन्सो सोई, साहित्यका लागि क्यानडाकी एन कार्सन, र शान्तिका लागि दक्षिण अफ्रिकाकी नवनीतम नावी पिल्ले सम्मानित भएका छन्।

नोबेल पुरस्कार डिसेम्बर १० मा विशेष समारोहमार्फत वितरण गरिन्छ र उक्त दिन अल्फ्रेड नोबेलको स्मृतिदिवस पनि हुन्छ। प्रत्येक पुरस्कार विजेताले मौलिक कला भएको एक नोबेल डिप्लोमा, एक नोबेल पदक र नगद पुरस्कारको रुपमा १ करोड १० लाख स्वीडिश क्रोनर प्राप्त गर्नेछन्।