पुटिनसँगको ट्रम्पको ‘डिजेल सम्झौताले’ मध्यावधि चुनावमा पार्दैछ ठूलो प्रभाव

सम्पादकीय सारांश अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रुसी डिजेल आयातमा छुट दिने निर्णय गरेपछि रिपब्लिकन पार्टीभित्र गम्भीर आन्तरिक विवाद र राजनीतिक संकट देखा परेको छ। रुसमाथि नयाँ प्रतिबन्धको विधेयक पारित भएको केही हप्तामै ट्रम्पले इन्धनको महँगो मूल्य घटाउन पुटिनसँग सम्झौता गरेका हुन्। रिपब्लिकन सांसद ब्रायन फिट्जप्याट्रिक, टम तिलिस, माइकल म्याककौल, सुसान कोलिन्स र लिजा मर्कोस्कीले यस सम्झौताको खुला विरोध गरेका छन्। पिउ रिसर्च सेन्टरको सर्वेक्षणमा ४४% मतदाताले आगामी चुनावलाई ट्रम्पविरुद्धको जनमतसङ्ग्रहका रूपमा देखेका छन् र केवल १९% मतदाताले ट्रम्पको पक्षमा मत दिएका छन्। २७ असोज, काठमाडौं । अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच भएको विवादास्पद ‘डिजेल सम्झौता’ले रिपब्लिकन पार्टीमा गम्भीर आन्तरिक विवाद र राजनीतिक संकट निम्त्याएको छ। रुसमाथि नयाँ प्रतिबन्धको विधेयकसँगै केही हप्तामै ट्रम्पले रुसी डिजेल आयातमा छुट दिने घोषणा गरेपछि आफ्नै पार्टीका सांसद तथा उम्मेदवारहरूले अप्ठेरो स्थिति सामना गरिरहेको छन्। सम्झौताको पृष्ठभूमि र ट्रम्पको यु-टर्न बढ्दो महँगो मूल्य र इन्धनको अकासिँदो मूल्य (जसले अक्टोबर ११ सम्म प्रति ग्यालेन औसत ६.२८ डलर पुगेको छ) बाट अमेरिकी उपभोक्तालाई राहत दिन ट्रम्पले रुससँग डिजेल आयात गर्ने सहमति गरेका हुन्। तर, यस निर्णयले ट्रम्पका अघिल्ला नीतिहरूको उल्टो दिशा देखाएको छ। अघिल्लो वर्ष रुसी तेल खरीद गरेको भन्दै भारतमाथि अतिरिक्त २५% भन्सार शुल्क लगाएका र हालै अक्टोबर २ मा जी-७ नेताहरूसँग रुसी प्रतिबन्ध जारी राख्ने प्रतिबद्धता जनाएका ट्रम्पले अहिले पुटिनसँग हातेमालो गरेका छन्। सम्झौता पछि ट्रम्पले डिजेल मूल्य वृद्धिको दोष युक्रेनमा लगाउँदै राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई पदबाट हटाउन पनि सार्वजनिक रूपमा सुझाव दिएका छन्। रिपब्लिकन पार्टीभित्र तीव्र असन्तोष र विभाजन संसदमा बहुमत कायम गर्ने अन्तिम प्रतिस्पर्धामा रहेका रिपब्लिकन उम्मेदवारका लागि ट्रम्पको यो निर्णय ठूलो ‘राजनीतिक चुनौती’ बनेको छ। पार्टीका भित्र हाल तीन धार देखिएका छन् – ट्रम्पको पक्षमा उभिने, उसलाई विरोध गर्ने वा निश्चल रहने। रिपब्लिकन सांसद ब्रायन फिट्जप्याट्रिकले रुसी तेल खरिद रोकका लागि कंग्रेसमा मतदान गराउने घोषणा गरिसकेका छन्। त्यस्तै टम तिलिस, माइकल म्याककौल, सुसान कोलिन्स र लिजा मर्कोस्कीजस्ता प्रभावशाली सांसदले यस सम्झौताको खुला विरोध गरेका छन्। टम तिलिसका अनुसार कंग्रेसलाई पूर्व जानकारी नदिई प्रतिबन्ध हटाउनु कानुनी उल्लंघन हुन सक्छ। ट्रम्पकी कट्टर समर्थक लाउरा लुमरले समेत यस सम्झौताले रूस मात्र नभई इरानलाई पनि आर्थिक समर्थन पुग्ने भन्दै विरोध गरेका छन्। ह्वाइट हाउसका प्रवक्ता डेभिस इङ्गलले ट्रम्पले आलोचकहरूलाई गलत सावित गर्दै अमेरिकी खर्च घटाउन केन्द्रित भएको बताएका छन्। रिपब्लिकन नेतृ अन्ना पोलिना लुना र सिनेट ह्विप जोहन बारासोले ट्रम्पको कदमलाई समर्थन गरेका छन्। मध्यावधि चुनावमा हुनसक्ने प्रभाव नोभेम्बरको चुनावमा जारी सर्वेक्षणले रिपब्लिकन पार्टीका लागि चिन्ताजनक सङ्केत देखाएको छ। पिउ रिसर्च सेन्टरको हालैको सर्वेक्षण अनुसार ४४% मतदाताले यस चुनावलाई ट्रम्पविरुद्धको जनमतसङ्ग्रहको रूपमा हेरेका छन् भने केवल १९% ले मात्र ट्रम्पको पक्षमा मत दिएका छन्। डेटा सेन्टरहरूको विस्तार र ट्रम्पले प्रस्ताव गरेको ५ हजार डलरको लाभांश चेक (जसले १.३ ट्रिलियन डलरको खर्च थप्नेछ) लाई ६३% अमेरिकीहरूले अस्वीकार गरिसकेका छन्। टेक्ससका सिनेट उम्मेदवार केन प्याक्सटनले तेलको मूल्य, इरानसँगको युद्ध र ट्रम्पका विवादास्पद निर्णयहरूका कारण आफ्नो चुनावी स्थिति कमजोरे भएको स्वीकार गरेका छन्। इन्धनको मूल्य घटाउने ट्रम्पको यो ‘अपरिपक्व चाल’ले चुनावी मैदानमा रहेका रिपब्लिकन उम्मेदवारहरूलाई जनतासामु जवाफदेही हुन थप दबाब दिएको छ।