जल विज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्रको प्रारम्भिक अध्ययनले गोरखाको बूढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीको कारण भदौ १० गतेको विनाशकारी भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीमा जस्तै हिमपहिरो रहेको देखाएको छ। भूउपग्रहबाट प्राप्त थप तस्बिरहरू अध्ययन गरी पहिरो र बाढीको कारणबारे विस्तृत प्रतिवेदन तयार गर्ने काम भइरहेको जल विज्ञान केन्द्रका वरिष्ठ जलविज्ञान विज्ञ विनोद पराजुलीले जानकारी दिए। “करिब ५,००० मिटर उचाइको हिमक्षेत्रबाटै पर्मफ्रस्ट (जमेको जमिन) को ठूलो क्षेत्र खसेको देखिन्छ। तल आउँदा यसले पहिरो पनि निम्त्याएको छ,” पराजुलीले भने। “त्यसकारण बूढीगण्डकी बाढी रसुवा-भोटेकोशी बाढीसँग धेरै समानता राख्छ।”
त्यसो भए यस्तै प्रकृतिका बूढीगण्डकी बाढीमा भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीजस्तो ठूलो मानव र भौतिक क्षति कसरी टरे? विज्ञहरूले यसबारे विभिन्न सम्भावनाहरू औँल्याएका छन्। भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीमा १,४०० भन्दा धेरै मानिसको मृत्यु पुष्टि भइसकेको छ भने अझै ५,००० भन्दा बढी हराइरहेका छन्। बूढीगण्डकी बाढीमा भने पाँच जना सम्पर्कविहीन भएका अधिकारीहरूले बताएका छन्।
विज्ञहरूले बूढीगण्डकी बाढीको वेग भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीको तुलनामा धेरै कम रहेको बताएका छन्। इञ्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान पुल्चोकस्थित विपद् अध्ययन केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक वसन्तराज पराजुलीका अनुसार बूढीगण्डकीमा पहिरोले केही समय खोला थुनिएर बाढीको वेगमा कमी आयो, जसले केही हदसम्म क्षति कम गर्यो। “पानीभन्दा बढी लेदो भएकोले केही बिस्तारै बगेर बूढीगण्डकीको तल्लो क्षेत्रलाई कमजोर प्रभाव पार्न सकेन,” उनले बताए।
विज्ञहरूले बाढीसँगै आएको लेदो, ढुङ्गा, बालुवा र अन्य चट्टानी कणहरूको मात्रा भोटेकोशीभन्दा बूढीगण्डकीमा कम रहेको बताएका छन्। जलविज्ञान विज्ञ पराजुलीले बूढीगण्डकीमा कालो माटो धेरै देखिएको समेत बताएका छन्। अघिका अध्ययनहरूले भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीको औसत वेग १०० किलोमिटर प्रतिघण्टा रहेको देखाएको थियो। बूढीगण्डकी बाढीको वेग ४० देखि ५० किलोमिटर प्रतिघण्टा रहेको प्रारम्भिक अध्ययनहरूले देखाएका छन्। यद्यपि, बाढीको सुरु हुने समय पक्का नभएकाले वास्तविक वेग पहिचान गर्ने प्रयास भइरहेको जल विज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्रले जनाएको छ।
सम्बन्धित खबर
