इजरायलमा आज हुने आम निर्वाचनः नेतान्याहुको सत्ता कायम रहने कि नयाँ सरकार बन्छ?

इजरायलमा आज मंगलबार आम निर्वाचन हुँदैछ, जसले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु सत्तामा रहिरहने कि नयाँ सरकार गठन हुने निर्धारण गर्नेछ। यसपटक पूर्वसैनिक प्रमुख गादी आइसेनकोट, नफ्ताली बेनेट, यायर लापिड र एविग्डोर लिबरम्यानले नेतान्याहुलाई चुनौती दिइरहेका छन्। नेतान्याहुको गठबन्धनलाई दक्षिणपन्थी नेताहरूको समर्थन प्राप्त छ र सरकार बनाउन नेसेटमा कम्तीमा ६१ सिट आवश्यक पर्छ।

१० कात्तिक, काठमाडौं – इजरायलमा आज मंगलबार (२७ अक्टोबर) आम निर्वाचन हुँदैछ। यस निर्वाचनको परिणामले वर्तमान प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु सत्तामा रहिरहने कि देशमा नयाँ सरकार गठन हुने भन्ने स्पष्ट गर्नेछ। सन् १९९६ देखि अहिलेसम्म उनी लगभग १७ वर्षभन्दा बढी समय इजरायलका प्रधानमन्त्रीका रूपमा कार्यरत छन्। उनका समर्थकहरूले उनलाई सुरक्षा मामिलामा बलियो नेता रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। तर आलोचकहरूले सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासद्वारा गरिएको हमलामा सुरक्षा व्यवस्थामा कमजोरी देखिएको र भ्रष्टाचारसम्बन्धी आरोपहरूलाई लिएर प्रश्नहरू उठाउँदै आएका छन्।

गाजामा जारी युद्धको क्रममा कथित युद्ध अपराधसम्बन्धी आरोपमा अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी) ले नेतान्याहु विरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरेको छ।

नेतान्याहुको प्रतिद्वन्द्वीहरू को-को हुन्?
यस पटक चुनावमा नेतान्याहुलाई चुनौती दिन पूर्वसैनिक प्रमुख गादी आइसेनकोट आफ्नो नयाँ मध्यमार्गी पार्टी ‘याशर’सहित मैदानमा छन्। गाजामा जारी युद्धको समयमा आइसेनकोटका छोरा निधन भएका थिए। त्यस्तै, पूर्वप्रधानमन्त्री नफ्ताली बेनेट र नेतान्याहुकै पूर्वसहयोगी तथा पूर्वकमाण्डो यायर लापिडले ‘टुगेदर’ गठबन्धनमा सहकार्य गरिरहेका छन्। पूर्वरक्षामन्त्री एविग्डोर लिबरम्यान समेत नेतान्याहुका प्रमुख आलोचकका रूपमा देखा परेका छन्। लिबरम्यान नेतृत्वको ‘इजरायल अवर होम’ पार्टी पूर्व सोभियत संघबाट आएका इजरायली आप्रवासी समुदायको ठूलो समर्थनमा छ।

नेतान्याहुको गठबन्धनलाई दक्षिणपन्थी नेताहरू, जस्तै अर्थमन्त्री बेजालेल स्मोट्रिच र राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इतामार बेन-गभिरको समर्थन प्राप्त छ। यी नेताहरूले प्यालेस्टिनीहरूको विरुद्ध कडा नीति अपनाउन र पश्चिम किनारमा इजरायली वस्ती विस्तार गर्न सहयोग पुर्याइरहेका छन् जसले व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय आलोचना पनि भोगिरहेको छ।

इजरायलको संसद् नेसेटमा कुल १२० सिट छन्। सरकार गठन गर्नका लागि कम्तीमा ६१ सिटको समर्थन आवश्यक हुन्छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि नेतान्याहुलाई समर्थन गरेका छन्। आगामी सरकारले कति सिट जित्छ भन्ने नेतान्याहुको राजनीतिक भविष्य निर्धारण गर्ने मुख्य तत्व हुनेछ। विपक्षी दलहरूको सहकार्य र साना दलहरूको समर्थनले पनि आगामी सरकार गठनमा निर्णायक भूमिका खेल्न सक्छ।

मतदाताले उम्मेदवारलाई नभई राजनीतिक दललाई मतदान गर्छन् र प्राप्त मत अनुसार सिट वितरण गरिन्छ। यस प्रणालीअनुसार कुनै पनि एक दलले पूर्ण बहुमत पाउन नसकेमा गठबन्धन आवश्यक पर्छ। त्यसैले सबैभन्दा बढी मत पाउने दलको सिट मात्र नभई सम्भावित गठबन्धनहरूले पाउने सिटहरूको गणनाले नेतान्याहुको राजनीतिक भविष्यलाई सिधै असर गर्नेछ।