तिब्बतको शान्नानस्थित एक सहकारी संस्थाले शताब्दीयौँ पुरानो परम्परागत बुनाइ ‘पुलु’ र ‘जेटर’ उत्पादन गर्दै कलाको संरक्षणमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुऱ्याइरहेको छ। पासाङद्वारा स्थापना गरिएको यस सहकारीले स्थानीय एक सयभन्दा बढी जनालाई रोजगारी प्रदान गर्दै नयाँ पुस्तामा परम्परागत सीप हस्तान्तरण गरिरहेको छ। चीनको राष्ट्रिय अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदाका रुपमा मान्यता प्राप्त ‘जेटर’ कपडा भेडाको नरम ऊनबाट बनाइने उच्चस्तरीय उत्पादन हो। २४ साउन, शान्नान (रासस/एपी)।
सहकारीमा दर्जनौं महिला र पुरुषले काठको तानमा ऊनका धागो बुन्दै आएका छन्। तिब्बती कारीगर पासाङले सन् २००८ मा स्थापना गरेको उक्त सहकारीमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिसहित एक सयभन्दा बढी स्थानीयले रोजगारी पाएका छन्। सहकारी ‘जेटर’ उत्पादनमा विशेष दक्षता राख्दछ। पुलुको उत्कृष्ट र मसिनो प्रकार मानिने जेटर भेडाको घाँटी र ढाडको नरम ऊनबाट तयार गरिन्छ। सामान्य पुलुमा प्रयोग हुने ऊनको तुलना गर्दा जेटरका लागि प्रयोग हुने मसिनो ऊनबाट धागो कात्न कठिन हुने कुरा पासाङले बताए।
उनका अनुसार जेटर सामान्य पुलुभन्दा हलुका, नरम र कोमल हुन्छ। मिङ वंशको शासनकालमा यसलाई तिब्बतबाट चिनियाँ शाही दरबारमा उपहार वा सम्मानका रूपमा पठाइने गरिन्थ्यो। पासाङका अनुसार, उनले यो सीप सिक्दा जेटर बुन्न जान्ने मानिसको सङ्ख्या १० भन्दा कम थियो। उक्त परम्परागत सीपलाई चीनले राष्ट्रिय अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा मान्यता दिएको र नयाँ पुस्ताले यसको संरक्षण गर्ने उनले विश्वास व्यक्त गरे।
जेटर उत्पादनमा प्रयोग हुने ऊन समुद्री सतहबाट करिब ३७०० मिटर उचाइमा रहेको शान्नान क्षेत्रमा पालिएका भेडाबाट प्राप्त गरिन्छ। सहकारीको कार्यशालामा तिब्बतका सातौँ शताब्दीका राजा सोङत्सेन गम्पो र चिनियाँ राजकुमारी वेनचेङका मूर्ति पनि राखिएका छन्। स्थानीय परम्पराअनुसार, राजकुमारी वेनचेङले राजासँग विवाह गरेपछि तिब्बतमा बुनाइ प्रविधि भित्र्याइन् र त्यसपछि यस कलाको विकास भयो भन्ने विश्वास गरिन्छ। सहकारीको शोरुममा पुलु र जेटरबाट निर्मित स्कार्फ, साल, ज्याकेट, झोला लगायतका उत्पादन बिक्रीका लागि राखिएका छन्। पासाङको भनाइ अनुसार, चीनका अन्य क्षेत्रबाट पनि ग्राहक आउने गर्दछन् तर उत्पादनको मुख्य बजार भने तिब्बतमै रहेको छ।
