इजरायलको अन्तरिम प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको अधिकार र स्थिति

इजरायलमा राष्ट्रपति इसहाक हर्जोगले विपक्षी नेता गादी आइजेनकोटलाई सरकार गठनको अवसर दिएका छन्, तर कुनै पनि गठबन्धनले ६१ सिटको बहुमत जुटाएको छैन। कामचलाउ प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले नयाँ नियुक्ति, सुरक्षा निर्णय र राज्य सञ्चालनका अधिकार राखे पनि नयाँ युद्ध सुरु गर्न मन्त्रिपरिषद्को बहुमत चाहिन्छ। विश्लेषकहरूले नेतान्याहुले सङ्क्रमणकाललाई विपक्षी गठबन्धन तोड्न र आन्तरिक अशान्ति बढाउन प्रयोग गर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। २४ कात्तिक, काठमाडौं।

इजरायलमा निर्वाचन सम्पन्न भएको दुई सातापछि राष्ट्रपति इसहाक हर्जोगले विपक्षी नेता गादी आइजेनकोटलाई सरकार गठन गर्ने अवसर दिएका छन्। तर, आइजेनकोट वा प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको गठबन्धन कसैले पनि नेसेट अर्थात् इजरायली संसद्मा बहुमतका लागि आवश्यक ६१ सिट सुरक्षित गर्न नसकेकाले कसले सरकार बनाउँछ भन्ने अझै स्पष्ट छैन। आइजेनकोट आफ्नो गठबन्धनका सदस्यहरूसँग छलफल गरिरहेका छन् र अरब पार्टीहरूलगायत सम्भावित बाह्य साझेदारहरूसँग सरकार गठनका लागि वार्ता गरिरहेका छन्। यता, नेतान्याहु भने कामचलाउ प्रधानमन्त्रीका रूपमा पदमै आसिन छन्।

यदि आइजेनकोट सरकार बनाउन असफल भएमा, राष्ट्रपति हर्जोगले नेतान्याहुलाई नै सरकार गठनको प्रयास गर्न आमन्त्रण गर्न सक्छन्। यो सङ्क्रमणकालीन अवस्थाले इजरायलमा एक अनौठो राजनीतिक परिदृश्य सिर्जना गरेको छ, जहाँ बहालवाला प्रधानमन्त्रीसँग जनमत छैन, तर राज्यका सबैभन्दा शक्तिशाली संस्थाहरूको साँचो भने उनकै हातमा छ। ‘नेतान्याहुले सरकार बनाउने प्राथमिकता गुमाएका छन्, तर वर्तमान प्रधानमन्त्रीको पद गुमाएका छैनन्,’ राजनीतिक विश्लेषक तथा इजरायलका प्यालेस्टाइनी नागरिक इहाब जबारिनले भने।

इजरायलको कुनै एउटै लिखित संविधान छैन, बरु यसले आधारभूत कानुनी सिद्धान्तका रूपमा आधारभूत कानुनहरूको शृङ्खलामा निर्भर रहन्छ। इजरायलको आधारभूत कानुन: सरकारको धारा ३० अन्तर्गत, नयाँ सरकारले शपथ नलिएसम्म निवर्तमान प्रशासनले बिना कुनै बाधा काम गरिरहन्छ। ‘परिणामस्वरूप, सरकारको निरन्तरताको सिद्धान्त अन्तर्गत नेसेटमा नयाँ सरकारले विश्वासको मत प्राप्त नगरेसम्म नेतान्याहु र उनको सरकारले काम गरिरहनेछन्,’ जबारिनले भने।

सुरक्षा र युद्धसम्बन्धी अधिकार नेतान्याहुको कामचलाउ स्थितिलाई लिएर सबैभन्दा ठूलो चिन्ता सेनामाथिको उनको अधिकारलाई लिएर छ। उनीसँग नयाँ नियुक्ति गर्ने र सुरक्षासम्बन्धी निर्णय लिने अधिकार छ। तर, उनका कुनै पनि कदममाथि अब विशेष निगरानी हुनेछ। जबारिनका अनुसार उनीसँग कानुनी अधिकार त छ, तर उनीसँग आवश्यक वैधानिकता भने बाँकी छैन। नेतान्याहुले कार्यकारी शाखाको नेतृत्व गरे तापनि, आधारभूत कानुन: सरकारको धारा ४० ले मन्त्रिपरिषद्ले मतदान गरेर बहुमतले पारित गरेमा मात्र नयाँ युद्ध सुरु गर्ने अधिकार दिन्छ। नेतान्याहुले एक्लै नयाँ द्वन्द्व सुरु गर्न सक्दैनन्।

नेतान्याहुले आफ्नो निरन्तरको प्रधानमन्त्री पदलाई विपक्षी गठबन्धनलाई तोड्नका लागि प्रयोग गरिरहेका छन्। उदाहरणका लागि, नेतान्याहुले आइजेनकोटको गठबन्धन अरब पार्टीहरूमा निर्भर हुन सक्ने भन्दै यहुदी मतदाता र उनीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने पार्टीहरूलाई आकर्षित गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। बहरले नेतान्याहुले सत्तामा टिकिरहन जे पनि गर्न सक्ने भएकाले यो सङ्क्रमणकाललाई भत्काउन आन्तरिक अशान्तिलाई प्रोत्साहन दिन सक्ने भन्दै चेतावनीसमेत दिएका छन्।