भारतका सेना प्रमुख धिरज सेठले आफ्नो कार्यकालको पहिलो विदेश भ्रमण आइतवार काठमाडौँबाट सुरु गर्नुले नेपालमा व्याप्त भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धाप्रति दिल्लीको विशेष चासो रहेको संकेत गर्छ, विशेषज्ञहरूले बताएका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह सत्ता सम्हालेयता पहिलोपटक उच्चस्तरीय छिमेकी भ्रमण गर्ने सबैभन्दा वरिष्ठ अधिकारी हुन्। रक्षामन्त्रीसमेत रहेका प्रधानमन्त्री शाहसँग उनले भेटवार्ता गर्ने तयारीमा छन्। परराष्ट्र मन्त्रालय र नेपाली सेनाले यसबारे आधिकारिक घोषणा भने गरेका छैनन्, तर अधिकारीहरूले यस्तो भेटवार्ता पक्का बन्दै सकारात्मक रूपमा अघि बढिरहेको बताएका छन्।
नेपाल र भारतका सेनाप्रमुखहरू परस्पर एकअर्काका देशका सेनाका मानार्थ जनरल हुने परम्परा छ। तर यो भ्रमणलाई केबल परम्परा पुरा गर्ने रूपमा मात्र नहेर्न विशेषज्ञहरूले सुझाएका छन्। नेपालमा अहिले विकास हुँदै गरेको ‘विशेष परिस्थिति’लाई भारतीय सेनाले प्राथमिकता दिएको बुझ्नुपर्ने उनीहरूले बताएका छन्। नेपाली सेनाका प्रवक्ता सहायक रथी राजाराम बस्नेतका अनुसार, भारतका सेनाप्रमुख सेठले सोमबार राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट मानार्थ महारथीको सम्मान ग्रहण गर्ने भएका छन्।
सेठ र प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देलबीच सैनिक मुख्यालयमा दुईपक्षीय छलफल हुने प्रवक्ताले जानकारी दिएका छन्। प्रवक्ता बस्नेतले यसलाई नियमित भ्रमणको रूपमा व्याख्या गर्दै भने, “नेपाली सेना र भारतीय सेनाबीचको सम्बन्धमा छलफल हुनेछ। सैन्य आदानप्रदान, प्रशिक्षण र अभ्यासको विषयहरूमा पनि वार्ता हुनेछ।” सेठ, जो आर्म्ड कोरबाट उठेका हुन्, ३० जुनमा भारतीय स्थल सेनाप्रमुखको पद सम्हालेका हुन्। उनले भारतीय सेनामा दुई कमाण्ड, रणनीतिक क्षमता विकास र अपरेशन योजना बनाउने क्षेत्रमा अनुभव हासिल गरेका छन्।
सुरक्षा मामिलाका विज्ञ इन्द्र अधिकारीले नेपालको संविधान जारी भएपछि सीमा क्षेत्रमा देखिएको अघोषित नाकाबन्दी अन्त्यमा सैनिक कूटनीति प्रयोग भएको एक उदाहरण दिएका छन्। उनले यस भ्रमणलाई विशेष परिस्थितिको रूपमा हेर्न सुझाव दिइन्। उनले थपिन्, “सेनाप्रमुखको आगमन अर्थपूर्ण छ किनकि सेनाले जहाँसुकै सामाजिक-राजनीतिक पक्षहरूलाई समेत बुझेको हुन्छ। सेनाले राजनीतिक सल्लाह दिन्छ र भारतको सन्दर्भमा सत्तापक्षसँग निकट सम्बन्ध कायम गर्छ।”
