हङ्कङका स्वतन्त्र पुस्तक पसल चिनियाँ पाठकलाई प्रश्न सोध्ने मौका दिन्छन्, तर अब बन्द हुँदैछन्
चेन जू हरेक महिना चीनको मुख्य भूभागबाट हङ्कङ जाँदा उनी सधैँ पुग्ने ठाउँ भनेको ‘हन्टर बुकस्टोर’ हो। चार वर्षअघि एक भूतपूर्व काउन्सिलरले स्थापना गरेको यो स्वतन्त्र पुस्तक पसल अधिकारीहरूले संवेदनशील ठानेका पुस्तकहरूका लागि प्रसिद्ध छ—हङ्कङका लोकतन्त्र समर्थक कार्यकर्ताहरूका विवरणदेखि जर्ज ओर्वेलको ‘एनिमल फार्म’ वा हाजिमे इसायामाको महँगा शृङ्खला ‘अट्याक अन टाइटन’ जस्ता अधिनायकवादका प्रसिद्ध कथासम्म त्यहाँ उपलब्ध छन्। चीनको दक्षिणी तट ग्वान्जोस्थित जूको घरदेखि हङ्कङको शाम शुई पो जिल्लाको भिडभाडयुक्त सडकसम्मको छोटो यात्रा, कपडा पसल, गराज र चल्ती क्याफेहरूको बीच हन्टर पुस्तक पसल अर्को किसिमको, स्वतन्त्र संसारको प्रवेशद्वार पनि हो जहाँ उनी पाउनसक्छिन् प्रतिबन्धित प्रश्नहरूको जवाफ। जुन महिनाको अन्त्यमा प्रहरीले पुस्तक पसलमा छापा मारेको सुनेपछि उनी रोइन्। “म पूर्ण रूपमा स्तब्ध भएँ।”
हङ्कङमा सन् २०१९ मा लोकतन्त्र समर्थक प्रदर्शनहरूपछि स्वतन्त्र पुस्तक पसलहरू तीव्र रूपमा वृद्धि भए। तर चीनले उक्त सहरमाथि आफ्नो नियन्त्रण कडा पार्दै जाँदा ती पसलहरूको अस्तित्व थप कठिन हुँदै गएको छ। बेइजिङले आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा कानुन लागू गर्दै यसलाई स्थिरता सुनिश्चित गर्न आवश्यक ठहराएको छ, भने धेरै हङ्कङवासी र मानव अधिकार समूहहरूले यसले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई दबाएको तर्क गर्छन्। नयाँ सुरक्षा कानुनले धेरै कार्यकर्ता र भूतपूर्व सांसदहरू समातिएर दोषी ठहर गरिएका कारण हजारौं स्थानीयवासीहरू हालैका वर्षहरूमा सहर छोडेर बाहिरिन्छन्।
जुन २४ मा प्रहरीले हन्टर बुकस्टोरमा खानतलासी गर्दा ३३ वर्षीय पसल सञ्चालक लोटिशा वोङ र एक ३२ वर्षीय पुरुषलाई कानुन उल्लङ्घनको आरोपमा पक्राउ गर्यो। उनीहरूलाई देशद्रोह र सम्पत्ति शुद्धीकरणको आरोप लगाइएको थियो। ती आरोपहरू उनीहरूले अस्वीकृत गरे र पछि जमानतमा रिहा भए। मार्चमा प्रहरीले ‘बुक पन्च’ का सञ्चालक र तीन कर्मचारीलाई समान प्रकारका आरोपमा पक्राउ गर्नाका साथै कारागारमा रहेका लोकतन्त्र समर्थक कार्यकर्ता जिमी लाईको जीवनीको प्रतिलिपि जफत गरेको बताइएको छ। जुलाई १५ मा हङ्कङको वार्षिक पुस्तक मेलाको क्रममा राष्ट्रिय सुरक्षा प्रहरीले ‘ग्रीनफील्ड बुकस्टोर’ र ‘ह्याभ अ नाइस स्टे’ स्वतन्त्र पुस्तक पसलहरूमा छापा मारे र देशद्रोहको आरोपमा पाँच जनालाई पक्राउ गर्यो, जो जमानतमा रिहा भइसकेका छन्।
महिनाको अन्त्यमा ग्रीनफील्डले सामाजिक सञ्जालमा लेख्यो, “हाम्रो पसल घरभाडाको अवधि सकिएपछि बन्द हुँदैछ। ५० वर्षभन्दा लामो समय उतारचढावमा हामीलाई साथ दिनुभएकोमा तपाईँलाई धन्यवाद।” यो एक महिनाभित्र बन्द हुने तेस्रो स्वतन्त्र पुस्तक पसल हो। यी पसलहरूमा हङ्कङ मात्र नभई चीनको मुख्य भूभागका समेत बफादार ग्राहकहरू छन्, जसले किताब किन्नका लागि सहरसम्म यात्रा गर्छन्, जस्तै जू।
