समाचार सारांश सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ मा अल-कायदाका आत्मघाती पाइलटहरूले अपहरण गरेका विमानहरू वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरमा ठोक्काउँदा २ हजार ९७७ जनाको मृत्यु भयो। ९/११ पछिको समयमा अमेरिकी सरकार र गुप्तचर निकायहरूले सूचना साटासाट, काउन्टर टेररिजम र सुरक्षा संरचनामा व्यापक पुनर्गठन गरेका छन्। सन् २००३ को इराक आक्रमणअघि एमआई६ले गलत गुप्तचर सूचना दिएको र बटलर रिभ्यूले इराकको सामूहिक विनाशकारी हतियारसम्बन्धी सूचना गम्भीर रूपमा गलत रहेको निष्कर्ष निकालेको थियो। सरकारको पहिलो जिम्मेवारी आफ्ना नागरिकहरूको सुरक्षा गर्नु हो। दशकौंदेखि असंख्य नेताहरूले यो कुरा दोहोर्याएका छन्। तर सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ मा अमेरिका यो जिम्मेवारी पूरा गर्न असफल रह्यो। गुप्तचर सूचनाहरू पहिले नै उपलब्ध थिए तर कसैले त्यसलाई समयमै समेट्न सकेन। यो घटनालाई ९/११ भनेर चिनिन्छ र यसले यो शताब्दीको पहिलो दुई दशकको वैदेशिक नीति, सुरक्षा र गुप्तचर प्रणालीलाई परिभाषित गर्यो। ९/११ मा अल-कायदाका आत्मघाती पाइलटहरूले अपहरण गरिएका विमानलाई वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरमा ठोक्काए। म त्यो बेला मिडल इस्ट ब्युरोमा कार्यरत थिएँ। एक जना प्यालेस्टिनी ट्याक्सी चालकले मलाई जेरुसेलम पश्चिमको सल्लाका डाँडाहरू हुँदै तेल अवीभको बेन गुरियन एयरपोर्टतर्फ लैजाँदै रेडियोको आवाज उच्च बनाएर बताए, ‘अमेरिकामा केही ठूलो घटना भएको छ।’ त्यस दिन २ हजार ९७७ मानिसको मृत्यु भयो। यी आक्रमण अचानक होइनन्। सीआईएलाई धेरै वर्षअघि नै अल-कायदाको बारे र ओसामा बिन लादेनको ठेगाना थाहा थियो। उनका खोजीका लागि विशेष टास्कफोर्स नै थियो। ९/११ को नौ दिनपछि तत्कालीन राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुसले ‘वार अन टेरर’ घोषणा गर्नुभयो। अर्को २५ वर्षमा अमेरिका र पश्चिमी देशहरूले गुप्तचर क्षेत्रमा सफलता र असफलता दुवै भोगेका छन्। संदिग्धहरू पक्राउ परिरहेका छन् र सजाय भोगेका पनि छन्। तर समग्र स्थिति कस्तो छ? ९/११ पछिका २५ वर्षमा अमेरिकी गुप्तचर रणनीति, काउन्टर टेररिजम र योजना सबैमा ठूलो परिवर्तन आएको छ। ९/११ एक ठूलो गुप्तचर असफलता थियो। सीआईए र एफबीआईसँग केही सूचना त थियो तर सही समयमा आदानप्रदान नहुँदा ठूलो घटना रोक्न सकिएन। ९/११ कमिसन रिपोर्टले अमेरिकी सरकारले कल्पनाशीलता, क्षमता र व्यवस्थापनमा गम्भीर कमजोरी भएको ठहर गर्यो। आज पश्चिमी गुप्तचर निकायहरूको सूचना साझा प्रणाली धेरै सुधारिएको छ। युकेको एमआई५ र प्रहरी प्रतिआतंक विभागबीच पुरानो दूरी हटेको छ र लन्डनमा उच्च सुरक्षायुक्त काउन्टर टेररिजम अपरेसन सेन्टर खुलेको छ। प्रहरी अधिकारीदेखि भाषाविदसम्म मिलेर काउन्टर टेररिजमका लागि काम गर्छन्। अमेरिकामा नेसनल काउन्टर टेररिजम सेन्टर स्थापना गरिएको छ र विभिन्न अमेरिकी एजेंसबीच सूचना आदानप्रदानमा ‘डाइरेक्टर अफ नेसनल इन्टेलिजेन्स’ को भूमिका सुनिश्चित गरिएको छ। सीआईए र बेलायती समकक्षी एमआई६बीचको सबैभन्दा निकट सम्बन्धसँगै फाइभ आइज गठबन्धनले अमेरिका, बेलायत, क्यानडा, अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्डबीच गुप्तचर सूचना आदानप्रदानमा सहयोग पुर्याउँछ।
