सेप्टेम्बर ११ को हमलाका २५ वर्षपछि अमेरिका का वर्तमान र पूर्व राष्ट्रपतिहरूले अपहरण भएका विमानहरू वर्ल्ड ट्रेड सेन्टर, पेन्टागन, र पेन्सिलभेनियाको मैदानमा ठोक्कँदा ज्यान गुमाउनेहरूको सम्झना गरे। राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पेन्टागनमा आयोजना गरिएको समारोहको नेतृत्व गरे। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले न्यू योर्कस्थित वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरको स्मारक कार्यक्रममा सहभागिता जनाए। यो कार्यक्रममा जीवित रहेका चारै जना पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति र उनीहरूको पत्नीहरू उपस्थित थिए।
त्यहाँ आक्रमण भएको क्षणलाई सम्झदै एक मिनेट मौन राखियो र करिब तीन हजार ज्यान गुमाउनेहरूको नामपठन गरियो। शुक्रबार साँझ म्यानह्याटनको आकाशमा दुईवटा प्रकाशका किरणले ‘ट्रिब्युट इन लाइट’ गरी ९/११ का पीडितहरूको सम्झना गराइयो। त्यसैगरी न्यू योर्क राज्यका अन्य प्रशिद्ध स्थलहरू निलो प्रकाशले झिलिमिली पारिएका थिए।
हाम्रो समयमा आक्रमण हुँदा राष्ट्रपति रहेका जर्ज डब्ल्यु बुससँगै पूर्व राष्ट्रपतिहरू जो बाइडन, बराक ओबामा र बिल क्लिन्टन शुक्रबार वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरमा आयोजित समारोहमा सहभागी भए। “आज हामी त्यो पवित्र शपथलाई पुनः नवीकरण गर्दैछौं जुन हामीले २५ वर्षअघि उनीहरूको स्मृतिमा पहिलोपटक गरेका थियौं। हामी कहिल्यै, कहिल्यै बिर्स्ने छैनौँ। यही कारणले हामी आज पनि लडिरहेका छौँ,” ट्रम्पले भने।
उनले ९/११ पछिको ‘आतङ्कवाद विरुद्धको युद्ध’लाई आफ्नो वर्तमान इरानसँगको द्वन्द्वसँग जोड्ने प्रयास गरे। ९/११ पछि सुरु भएको यो युद्धले मध्यपूर्वका दीर्घकालीन युद्धहरूमा अमेरिकाको संलग्नता बढाएको थियो। ट्रम्पले समावेशी भीडलाई सम्बोधन गर्दै इस्लामिक रिपब्लिकले “कहिल्यै परमाणु हतियार प्राप्त नहुने” प्रतिबद्धता भने।
पेन्सिलभेनियाको श्याङ्क्सभिलमा पनि स्मृतिसभा आयोजना गरिएको थियो। त्यही स्थानमा यात्रुहरूले विमान अपहरणकारीसँग प्रतिरोध गरेपछि फ्लाइट ९३ दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। हरेक सेप्टेम्बर ११ मा चारवटा विमान दुर्घटनाग्रस्त भएको र ट्युन ट्वावरहरु ढलेको ठीक समयमा घण्टी बजाइन्छ। छवटा घण्टीमध्ये प्रत्येक घण्टी बजाएपछि केही समय मौन धारण गरिन्छ। यो वर्ष आक्रमणपछि क्यान्सरलगायत विभिन्न रोगका कारण ज्यान गुमाएका हजारौं मानिसहरूको सम्झनामा सातौँ घण्टी पनि बजाइएको थियो।
अमेरिकी स्वास्थ्य अधिकारीहरूको अनुसार टावरहरू भत्किँदा उत्पन्न भएको धूलो र धुवाँबाट हुने रोगका कारण आजसम्म ज्यान गुमाउनेहरूको संख्या आक्रमणमा मरेका करिब तीन हजार व्यक्तिको भन्दा तीन गुणाभन्दा धेरै पुगेको छ। म्यानह्याटनमा भएको कार्यक्रममा करिब चार घन्टासम्म मृतकहरूको नाम सुनाइँदा ९/११ मा आफ्नो पति गुमाएकी एक महिलाले साउदी अरबलाई कडा आलोचना गरिन्। उनले अमेरिकी अधिकारीहरूद्वारा साउदी अरबलाई जबाफदेही बनाउन गरिएको असफल प्रयासप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरिन्।
“हरेक वर्ष बित्दै जाँदा तपाईँलाई अझ बढी सम्झना हुन्छ,” विश्वभर प्रत्यक्ष प्रशारण गरिएको कार्यक्रममा टेरी स्ट्राडाले आफ्ना पति टम स्ट्राडाको सम्झना गर्दै भनिन्। “तर २५ वर्ष पछि पनि तपाईँको हत्यामा साउदी अरबले खेलेको भूमिकाको लागि हामीले अझै न्याय पाएका छैनौं, यो कसरी सम्भव हुन्छ?” ९/११ फ्यामिलिज युनाइटेडकी राष्ट्रिय अध्यक्ष स्ट्राडाले यस्तो बताएका बेला दर्शकहरूले ताली बजाए।
९/११ को घटना गराउने मध्ये अधिकांस साउदी अरबका थिए र योजनाको नेतृत्व अल-कायदाका संस्थापक ओसामा बिन लादेनले गरेका थिए। उनी प्रभावशाली साउदी परिवारका उत्तराधिकारी थिए। तर साउदी अधिकारीहरूले ती हतियार आक्रमणमा आफ्नो संलग्नता नरहेको दोहोर्याउँदै आएका छन्। सन् २००४ को आयोगको प्रतिवेदनमा अल-कायदालाई साउदी सरकारले संस्थागत वा वरिष्ठ अधिकारीहरूले आर्थिक सहयोग गरेको कुनै प्रमाण फेला नपरेको उल्लेख छ।
पीडितहरूको सम्मानमा अन्य स्थानमा पनि विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएका थिए। लन्डन बकिङ्गम प्यालेसमा एउटा औपचारिक कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो, जहाँ विदेशमन्त्री एड मिलब्यान्ड र अमेरिकी राजदूत वारेन स्टिफन्स सहभागी थिए। क्यानडाको टोरन्टो स्टक एक्स्चेन्जले पनि हमलामा ज्यान गुमाएका सहकर्मीहरूको सम्झनामा कार्यक्रम आयोजना गर्यो। मिलानमा कर्तव्य निभाउँदा ज्यान गुमाएका आपत्कालीन उद्धारकहरूको सम्मानमा इटाली र अमेरिकाका अग्नि नियन्त्रकहरूको एउटा समूहले औपचारिक रूपमा गाल्फा टावरको ११० तला माथि तल सिँढी चढ्ने कार्यक्रममा सहभागी भयो। उनीहरूले पोसाक लगाएर, आवश्यक उपकरण बोकेर त्यो सिँढी चढेका थिए, जुन वर्ल्ड ट्रेड सेन्टरका ट्विन टावरका प्रत्येक तलहरूको सङ्ख्याको सम्झनामा गरिएको थियो।
