सन् १९६३ मा १०० वर्ष वा त्यो भन्दा माथि उमेर भएका मानिसहरूको तथ्यांक सङ्कलन सुरु हुँदा जापानमा त्यस्ता व्यक्तिको संख्या १५३ मात्र थियो। अहिले यो संख्या १ लाख ७ हजार ६७७ पुगेको छ। जापानको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ कि १०० वर्ष वा त्यसभन्दा बढी उमेरका मानिसहरूको संख्या पहिलो पटक एक लाख नाघेको छ। तथ्यांक अनुसार, जापानमा हाल १ लाख ७ हजार ६७७ जनाले शताब्दी उमेर पार गरिसकेका छन्, जुन विश्वमै सबैभन्दा बढी संख्या हो। तीमध्ये ८८ प्रतिशत महिला छन्। सबैभन्दा वृद्ध महिला क्योटोकी ११४ वर्षीया किशिमोतो फुयो हुन् भने सबैभन्दा वृद्ध पुरुष कुमामोतोका ११२ वर्षीया कातो हिकारु रहेका छन्।
स्वास्थ्यमन्त्री केनइचिरो उएनोले धेरै मानिसहरूले लामो, स्वस्थ र सक्रिय जीवन बिताइरहेका देखेर खुशी व्यक्त गरे। उनले यस सफलतामा चिकित्सा र प्रविधिमा भएको प्रगतिको श्रेय दियो। तर उएनोले देशले दिगो सामाजिक सुरक्षा प्रणाली कायम राख्न ठूलो चुनौती सामना गरिरहेको चेतावनी पनि दिए। विशेषज्ञहरूले जापानीहरूको दीर्घायु हुनुका प्रमुख कारणहरूमा स्वस्थ खानपान र सक्रिय जीवनशैली पर्छन्। जापानी खानामा माछा, तरकारी तथा भात मुख्यतया समावेश हुन्छन् र पश्चिमी खानाको तुलनामा यहाँ कम बोसो खपत गरिन्छ।
जापानका वृद्ध व्यक्तिहरू नियमित रुपमा पैदल हिंड्ने, सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्ने, साइकल चलाउने र शारीरिक व्यायाम गर्ने गर्छन्। जापानको जनसंख्या लगातार वृद्ध हुँदै आएको छ। विगत एक दशकदेखि यहाँ वयस्कहरूको लागि डायपर बिक्री बच्चाका डायपरभन्दा बढी भएको छ। कम्पनीहरूले वृद्ध जनसंख्यालाई लक्षित गरी शरीरका अंगहरू चलाउन सहयोग गर्ने विद्युतीय एक्सोस्केलेटन र आँखाको फोकस आफैं मिलाउने चस्मासहित नयाँ उपकरणहरू उत्पादन गरिरहेका छन्।
कोई देशले आफ्नो जनसंख्या प्रतिस्थापन गर्नका लागि प्रत्येक महिलाले औसतमा २.१ जना बच्चा जन्माउनुपर्ने हुन्छ। तर गत वर्ष जापानको कुल प्रजनन दर १.१४ पुगेको छ, जुन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा न्यून स्तर हो। राष्ट्रिय जनसंख्या तथा सामाजिक सुरक्षा अनुसन्धान संस्थानका तथ्यांक अनुसार जापानको कुल जनसंख्या सन् २०७० सम्ममा ८ करोड ७० लाखमा झर्ने अनुमान छ, जुन २००८ को अवस्था (१२ करोड ८० लाख) को तुलनामा लगभग ३० प्रतिशत कम हो। हाल ६५ वर्ष वा तीभन्दा माथि उमेरका व्यक्तिहरूले जापानको कुल जनसंख्याको करिब ३० प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन्। सन् २०७० सम्ममा यो अनुपात लगभग ४० प्रतिशत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
जापानी अधिकारीहरूले यस प्रवृत्तिलाई अस्तित्वकै संकटको रूपमा वर्णन गरेका छन्। प्रधानमन्त्री साने ताकिचीले जनसंख्या घट्नुलाई ‘शान्त आपत्काल’ भनेकी छन्। सन् २०२५ मा जापानका ४७ प्रिफेक्चरमध्ये दुई बाहेक अन्य सबैमा जनसंख्या घटेको र यो दर अझ वृद्धि हुँदै गएको छ। युवाहरूलाई बढी बच्चा जन्माउन प्रोत्साहित गर्न सरकारले विभिन्न कार्यक्रम र अनुदान संचालन गरेको भए पनि यसको प्रभाव जन्मदरमा देखिएको छैन। विशेषज्ञहरूले यसका जटिल कारणहरूमा विवाहदर घट्नु, महिलाहरूको श्रम बजार सहभागिता बढ्नु र बच्चा हुर्काउन लाग्ने खर्च वृद्धि मुख्य रहेकाले प्रजनन दर धेरै प्रभावित भएको जनाएका छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा जापानमा आप्रवासन बढेको भए पनि विदेशी नागरिकहरूले कुल जनसंख्याको करिब ३ प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने मात्र छन् र यस विषयमा विरोध पनि बढेको छ। औसतमा विदेशी नागरिकहरूको संख्या अन्य प्रमुख अर्थतन्त्र भएका देशहरूसँग तुलना गर्दा जापानमा अझै न्यून छ।
जापानले सन् १९६३ मा १०० वर्ष वा त्यसभन्दा माथि उमेरका मानिसहरूको तथ्यांक सङ्कलन सुरु गर्दा ती व्यक्तिहरु १५३ थिए। यो संख्या सन् १९८१ मा १,००० पुग्यो र १९९८ सम्ममा १०,००० पुगेको थियो। पहिलेको केही अध्ययनहरूले विश्वभरका शताब्दी उमेरका मानिसहरूको तथ्यांक विश्वसनीयता सम्बन्धमा प्रश्न उठाएको छ। त्रुटिहरू भएका तथ्यांक, अविश्वसनीय सरकारी अभिलेख र हराएका जन्म प्रमाणपत्रले वास्तविक संख्याभन्दा बढी व्यक्तिहरूलाई १०० वर्ष पुगेको देखाउन सक्ने अध्ययनहरूले बताएको छ।
