“कफीले मलाई विशेष असर गर्दैन,” सेन्ट्रल लन्डनको एउटा क्याफेबाट निस्कँदै गर्दा २० वर्षीया एमिलीले भनिन्। “म दिनमा प्रायः दुई कप कफी र सायद एउटा ऊर्जा दिने पेय पनि पिइरहेकी छु। त्यसपछि पनि म रातभर कोकाकोला खाए पनि सहज महसुस गर्छु।” हामी सबैको जीवनमा एमिली जस्ता साथीहरू हुन्छन्, जो डबल सट एस्प्रेसो वा ऊर्जा पेय पिए पनि केही घण्टा भित्रै आरामसाथ सुत्न सक्छन्। तर धेरै मानिसका लागि कफीको प्रभाव लामो समयसम्म रहिरहन्छ। त्यसैले, किन केही मानिसहरू सुत्नु अघि कफी पिए पनि सजिलै निदाउन सक्छन् भने केही मानिसहरू रातभरि बेचैन भएर जागिर बस्छन्?
क्याफिन संसारमा सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने ‘साइकोएक्टिभ’ पदार्थ हो। दैनिक विश्वव्यापी दुई अर्बभन्दा बढी कप कफी पिइन्छ। त्यससँगै कोला, ऊर्जा पेय, केही प्रकारका चकलेट, चुइङ्गम र खेलकुद सप्लिमेन्टहरूमा समेत क्याफिन पाइने भएकाले यसको प्रयोग अत्यन्तै व्यापक छ। क्याफिनले हामीलाई जागिर राख्न, एकाग्रता बढाउन र थकान कम महसुस गराउन मद्दत पुर्याउँछ। तर यसको अत्यधिक सेवनले टाउको दुखाइ, छटपटी, मुटुको धड्कन बढ्नु र राति निद्रामा कठिनाइ हुने समस्याहरू पनि निम्त्याउन सक्छ।
शिकागोस्थित नर्थवेस्टर्न युनिभर्सिटीकी पोषणशास्त्रकी सहप्राध्यापिका डा. मेरिलिन कर्नेलिसका अनुसार, शरीरबाट क्याफिन पूर्णरूपमा बाहिरिन ६ देखि २० घण्टा लाग्न सक्छ र यो अवधि व्यक्तिविशेष अनुसार फरक हुन्छ। “पहिलो कप कफी पिएपछि तुरुन्त यसको प्रभाव महसुस नहुन सक्छ,” उनले भनिन्। “तर दुई वा तीन घण्टा पछि पनि शरीरमा क्याफिन रहिरहन्छ र दोस्रो कप कफी पिँदा थप क्याफिन जम्मा हुन्छ जसले प्रभावलाई बढाउन सक्छ र बेचैनी पनि ल्याउन सक्छ।”
निद्रासम्बन्धी अनुसन्धानकर्ताहरू सुत्नु अघि कम्तीमा छ घण्टा अगाडि क्याफिन सेवन नगर्न सुझाव दिन्छन्। बेलायतको राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा (एनएचएस) गर्भवती महिलाहरूलाई दिनमा २०० मिग्राहमभन्दा कम क्याफिन सेवन गर्न सल्लाह दिन्छ, जुन लगभग दुई कप फिल्टर कफी बराबर हो। कफी प्रेमीहरूका लागि एउटा राम्रो कुरा के भने बिहान नियमित रूपमा कफी पिउने बानी राम्रो स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित देखिन्छ।
