यस वर्षको शक्तिशाली एल निनोका कारण आगामी फेब्रुअरीको अन्त्यसम्म विश्वव्यापी करिब चार लाख ५१ हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुनसक्ने एक अध्ययनले चेतावनी दिएको छ। अध्ययनले अफ्रिकाको साहेल क्षेत्रमा करिब ६६ हजार ८००, भारतमा १५ हजार ८००, र ब्राजिलमा १३ हजार ३०० थप मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले गर्मीसँग सम्बन्धित पूर्वसूचना प्रणाली, शीतलन केन्द्रहरू, पानी र स्वास्थ्य सेवा, साथै जोखिममा रहेका समूहहरूलाई लक्षित सहयोग आवश्यक भएको बताएका छन्।
७ असोज, बेङ्गलुरु (रासस/एपी) — यस वर्षको शक्तिशाली एल निनोको कारण अत्यधिक गर्मी, खडेरी, डढेलो तथा पानी अभावले आगामी फेब्रुअरीको अन्त्यसम्म विश्वभर थप करिब चार लाख ५१ हजारको मृत्यु हुनसक्ने एक अध्ययनले चेतावनी दिएको छ। युनिभर्सिटी अफ शिकागोको क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसन्धानकर्ताहरूले जुन २०२६ देखि फेब्रुअरी २०२७ सम्म एल निनोबाट हुने अतिरिक्त गर्मीजन्य मृत्युहरूको अनुमान प्रकाशित गरेका छन्। अध्ययनले जलवायु परिवर्तन, खाद्य असुरक्षा, र बढ्दो ऊर्जा लागतमा असर भइरहेको गरिब तथा विकासोन्मुख देशहरूमा यसको प्रभाव बढी हुनेछ भन्ने उल्लेख गरेको छ।
अध्ययनका सहसंस्थापक माइकल ग्रीनस्टोनले एल निनो फेब्रुअरीसम्म समाप्त हुने अपेक्षा भए पनि यसको गर्मीजन्य प्रभाव त्यसपछि पनि रहिरहने बताए। उनका अनुसार पहिले नै तातो क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धि भइसकेकाले जोखिम निकै उच्च हुनेछ। अनुसन्धानकर्ताहरूले विश्वका २४ हजारभन्दा बढी स्थानमा उच्च तापक्रमले मृत्युदरमा पार्ने प्रभावसम्बन्धी तथ्यांकलाई मौसमी तापक्रम पूर्वानुमानसँग तुलना गरेका छन्।
अफ्रिकाको साहेल क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने देखिएको छ, जहाँ करिब ६६ हजार ८०० थप मृत्यु हुने अनुमान गरिएको छ। यससँगै फिलिपिन्स, भियतनाम, थाइल्यान्ड र कम्बोडियामा गरी १९ हजार ४००, इन्डोनेसियामा १९ हजार ३००, भारतमा १५ हजार ८००, र ब्राजिलमा १३ हजार ३०० मृत्यु अनुपात थपिने देखिएको छ।
गर्मीबाट हुने जोखिम घटाउन गर्मीसँग सम्बन्धित पूर्वसूचना प्रणाली, शीतलन केन्द्र, पानी तथा स्वास्थ्य सेवा, बाहिरी कामदारहरूको सुरक्षा, साथै वृद्ध र जोखिमग्रस्त समूहलाई लक्षित सहायता आवश्यक रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्। अत्यधिक गर्मी आउनुभन्दा पहिला स्रोत परिचालनमा वित्तीय तयारी गर्न पनि सुझाव दिएका छन्।
एनआरडीसी इन्डियाका ताप विशेषज्ञ अभियनन्त तिवारीले प्रतिवेदनलाई त्रास फैलाउने होइन, तत्काल तयारी र प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि सचेत गराउने माध्यमका रूपमा लिनुपर्ने बताएका छन्। “तयारीको वास्तविक मूल्यांकन हामीले कति चेतावनी दिन्छौंमा होइन, मानिसलाई कति प्रभावकारी रूपमा सुरक्षित राख्छौँ र रोक्न सकिने मृत्यु कति घटाउँछौँमा आधारित हुन्छ,” उनले भने।
एल निनो प्राकृतिक जलवायु प्रणाली भए पनि यस वर्षको एल निनो अत्यधिक शक्तिशाली छ र पहिल्यै तातिरहेको पृथ्वीमा देखा परेको छ। क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसार यस अवधिमा विश्वव्यापी भूमि तापक्रम सामान्य वर्षको तुलनामा करिब १.२ डिग्री सेल्सियसले बढी हुनसक्छ र गर्मीका दिन ४४ प्रतिशतसम्म बढ्न सक्छन्। यो आगामी दशकमा जलवायु परिवर्तनले गर्मीका अवस्थाहरू कस्ता हुनेछन् भन्ने पूर्वसङ्केत पनि हो।
