अमरीकामा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई ट्रम्पद्वारा न्यानो स्वागत र सहयोगीमाथि कडा नीति

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई मेरिल्यान्डस्थित जोइन्ट बेस एन्ड्रयुज विमानस्थलमा रेड कार्पेटसँग स्वागत गरे। अमेरिकाले चीनसँगको व्यापार युद्धविराम जनवरी १० सम्म थप दुई महिना लम्ब्याउने सहमति अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सार्वजनिक गरेका छन्। ह्वाइट हाउसले स्टेट डिनर र बिहीबार हुने वार्तामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता सुरक्षा, ताइवान, रसिया–इरान सम्बन्ध र ट्यारिफ कटौती विषयमा छलफल हुनेछ भनी जानकारी दिएको छ। ८ असोज, काठमाडौं।

विदेशी राष्ट्रप्रमुखलाई स्वागत गर्न अमेरिकी राष्ट्रपति सिधै विमानस्थल पुग्नु सामान्य कूटनीतिक अभ्यास होइन। तर, बुधबार साँझ मेरिल्यान्डस्थित जोइन्ट बेस एन्ड्रयुज विमानस्थलमा यस्तो अनौठो दृश्य देखियो। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई स्वागत स्वरूप अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प आफ्नी पत्नी मेलानियासहित विमानस्थलमै प्रतिक्षा गरिरहेका थिए। जब सी र उनकी पत्नी पेङ लियुआन विमानबाट ओर्लिएका थिए, तिनलाई रेड कार्पेट, अमेरिकी सेनाको ब्यान्ड र फ्लाई-ओभरसहित भव्य सत्कार गरिएको थियो। ट्रम्पले मुस्कुराउँदै सीको काँधमा हात राखेका थिए। तर, यो उत्साहपूर्ण स्वागत र रेड कार्पेटको पर्दाफासमा अमेरिका र चीनबीच गहिरो भूराजनीतिक टकराव, विश्व अर्थतन्त्रको जटिलता र ट्रम्पको कूटनीतिक विरोधाभासहरू लुकेको छ।

ट्रम्पको विरोधाभास: सहयोगीमाथि धम्की, प्रतिस्पर्धीलाई सम्मान अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले ट्रम्पको कार्यशैलीलाई विरोधाभासकारी रूपमा चित्रण गरेका छन्। एकातिर क्यानडा र युरोपेली संघ (ईयू) जस्ता पुराना सहयोगीहरूलाई ‘१०० प्रतिशत ट्यारिफ’ लगाउने धम्की दिने ट्रम्प, अर्कोतिर अमेरिकाको ठुलो रणनीतिक प्रतिस्पर्धी चीनका नेताहरूलाई रेड कार्पेटमा सम्मान गरिरहेका छन्। कूटनीतिमा एउटा सामान्य नियम छ – शत्रुभन्दा आफ्ना सहयोगीलाई राम्रो व्यवहार गर्ने। तर ट्रम्प उल्टै बाटोमा अगाडि बढिरहेको भन्दै अमेरिकी भित्र तीव्र आलोचना भइरहेको छ।

रिपब्लिकन सिनेटर रोजर विकरले पनि सिनेटमै उभिएर सीलाई ‘क्रूर र दमनकारी तानाशाह’ भनेर ट्रम्पले उनलाई निमन्त्रणा दिनु उचित नभएको बताएका छन्। ट्रम्पले चीनको इरानलाई गरिरहेको सहयोग र सन् २०२० को चुनावमा हस्तक्षेप गरेको आरोपलाई नजरअन्दाज गरेका छन्। चीनले इरानलाई अमेरिकी सेनाविरुद्ध आक्रमण गर्न भूउपग्रहका तस्बिर उपलब्ध गराएको विषयमा ट्रम्पको जवाफ थियो, ‘उनीहरू पनि त्यहि गर्छन्, हामी पनि। हामी त उनीहरूमाथि जासुसी गर्छौं।’ ट्रम्प व्यक्तिगत सम्बन्धलाई कूटनीतिक हतियार मान्छन्, तर विदेश नीति विश्लेषकहरूको मतमा बेइजिङलाई चाकरी भन्दा शक्ति र प्रतिरोधलाई बढी महत्त्व दिनु आवश्यक छ। यो यथार्थलाई उनले बेवास्ता गरिरहेका छन्।