समाचार सारांश जापानकी ११ वर्षीय युकी कुरिहाराले आइची–नागोयामा ईस्पोर्ट्सतर्फ ‘पुयो पुयो च्याम्पियन्स’ जित्दै एसियाली खेलकुदको सबैभन्दा कम उमेरकी जापानी च्याम्पियन बनेकी छन्। स्केटबोर्डिङमा ताइवानकी १२ वर्षीय कु योङ–यानले पुरुष पार्क फाइनलमा रजत जितिन् भने जापानकी १५ वर्षीय इजुरु नागाहाराले स्वर्ण जितिन्। मानवअधिकारकर्मी कानेए दोईले बाल खेलाडीमाथि पर्ने दबाब र शारीरिक, मौखिक तथा यौन दुर्व्यवहारबारे चिन्ता व्यक्त गरेकी छन्। १२ असोज, काठमाडौं।
एसियाली खेलकुदले विगतमा पनि किशोर खेलाडीलाई च्याम्पियन बनाएको छ। तर यस संस्करणमा बाल प्रतिभाहरूले देखाएको सफलता अत्यन्तै उल्लेखनीय छ। यसको उदाहरण ११ वर्षीया युकी कुरिहाराले मात्र ११ वर्षको उमेरमै स्वर्ण पदक जित्नु हो। जापानकी प्राथमिक तहकी विद्यार्थी कुरिहाराले आफ्नो भन्दा तीन गुना उमेरका खेलाडीलाई पछि पार्दै आइची–नागोयामा ईस्पोर्ट्सतर्फ ऐतिहासिक स्वर्ण पदक जिते। उनी एसियाली खेलकुदको इतिहासमा जापानकै सबैभन्दा कम उमेरकी च्याम्पियन हुन्। सम्भवत: उनी एसियाली खेलकुदकै इतिहासमा सबैभन्दा कम उमेरकी च्याम्पियन पनि हुन्।
शनिबार ‘पुयो पुयो च्याम्पियन्स’को फाइनल जित्दा कुरिहराले कुनै प्रतिक्रिया दिइन् भनेनन्। यो खेलमा खेलाडीले एउटै रंगका गोलाकार आकृतिहरूलाई मिलाएर फुटाउँदै आफ्नो स्क्रिन खाली गर्न खोज्छन्। जुन महिनामा १२ वर्ष पूरा गर्ने कुरिहाराले आफ्नो जितपछिको प्रतिक्रिया ‘लाज लागेको’ बताइन्। आइतबार जापानका राष्ट्रिय पत्रिकाहरूमा कुरिहाराको तस्बिर प्रमुख स्थानमा प्रकाशित भयो। सन् १९५१ मा पहिलो पटक आयोजित एसियाली खेलकुदमा सबैभन्दा कम उमेरमा पदक जित्ने खेलाडीहरूको आधिकारिक सूची उपलब्ध छैन। तर पछिल्ला संस्करणहरूमा युवा दर्शकलाई आकर्षित गर्न नयाँ खेल समावेश गरिएपछि बाल खेलाडीहरूले निकै प्रभावशाली प्रदर्शन गरिरहेका छन्।
स्केटबोर्डिङमा ताइवानकी १२ वर्षीया कु योङ–यानले शुक्रबार पुरुष पार्क फाइनलमा रजत पदक जितिन्। स्वर्ण पदक जित्ने जापानकी १५ वर्षीया इजुरु नागाहारा हुन्। नागाहाराले चोटका कारण घुँडाको दुखाइ कम गर्न स्वर्ण जित्नु अघि एनेस्थेटिक इन्जेक्सन पनि लगाएकी थिइन्। स्केटबोर्डिङमै फिलिपिन्सकी माजेल पेरिस पनि सहभागी थिइन्, जो अघिल्लो एसियाली खेलकुदमा मात्र नौ वर्षकी थिइन्। सन् २०२३ को हाङझाउ एसियाली खेलकुदपछि आफूमा के परिवर्तन आएको छ भनेर सोधिएपछि १२ वर्षीया पेरिसले भनिन्, ‘पक्कै म ठुली भएकी छु।’ यसै साता भारतकी १५ वर्षीया क्रिकेटर वैभव सूर्यवंशी पनि एसियाली खेलकुदमा प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्।
तर, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा वयस्क खेलाडीहरूसँगै बालबालिकाले प्रतिस्पर्धा गर्नु र आफ्नो देशका लागि जित्नुपर्ने दबाबका कारण कतिपय चिन्ता पनि उत्पन्न भएका छन्। ह्युमन राइट्स वाचकी जापान निर्देशक कानेए दोईले खेलकुदअघि भनिन्, ‘विजयका क्षणहरू सजिलै प्राप्त हुँदैनन्, ती वर्षौंनै अनुशासित प्रशिक्षणबाट बन्ने हुन्छन्, जुन प्रायः बाल्यकालमै सुरु हुन्छ।’
उनको अनुसार यस्तो यात्रा बालबालिकालाई खेल र प्रतिस्पर्धाको आनन्दसँगै शारीरिक, मानसिक र व्यक्तिगत विकासका अवसरहरू दिनुपर्ने हो। तर धेरै युवा खेलाडीले आफूलाई विकास गर्न सहयोग गर्ने भनिएका वातावरणमै शारीरिक, मौखिक तथा यौन दुर्व्यवहार भोगिरहेको उल्लेख गरेकी छन्। कानेए दोईका अनुसार एसियाली खेलकुदका आयोजक जापानमै विद्यालय, खेल महासंघ र उच्चस्तरीय खेलकुद कार्यक्रमअन्तर्गत प्रशिक्षण लिनुका क्रममा बालबालिकाले बारम्बार दुर्व्यवहारको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ।
सन् २०२४ मा अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) ले ओलम्पिक खेलकुदमा सहभागी युवा खेलाडीहरूका लागि सहमति दस्तावेज सार्वजनिक गरेको थियो। त्यसमा सामान्य मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्यामध्ये ५० प्रतिशत १८ वर्षको उमेरअघि नै देखापर्ने उल्लेख गरिन्छ। किशोर खेलाडीहरू केही प्रकारका चोटप्रति बढी संवेदनशील हुने तथ्य पनि उल्लेख छ। चिनियाँ पौडी खेलाडी यु जिदीले गत वर्ष विश्व च्याम्पियनशिपमा १२ वर्षको उमेरमै कांस्य पदक जितेर विश्व च्याम्पियनशिप इतिहासमा सबैभन्दा कम उमेरकी पदक विजेता बनेकी थिइन्। हाल उनी किशोरी भइसकेकी छन् र सन् २०२८ को लस एन्जलस ओलम्पिकमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने सम्भावना राख्ने खेलाडीका रूपमा हेरिएकी छन्। नागोया एसियाली खेलकुदमा पनि उनी चर्चाको केन्द्रमा छिन्। उनले तीनवटा स्वर्ण पदक जितिसकेकी छन् र प्रत्येकमा कीर्तिमान समय कायम गरेकी छन्। तर पौडी प्रतियोगिता पछि पत्रकारहरूले उनलाई घेर्दा उनी आफ्नै १३ वर्षको उमेर अनुसार देखिन्थिन्। उनले भनिन्, ‘अन्तर्वार्ता दिनु दौडभन्दा धेरै गाह्रो छ।’
