१३ असोज, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले आफ्ना आणविक कार्यक्रममा ठोस र लचिलो कदम चालिएमा उसमाथि लगाइएका आर्थिक प्रतिबन्ध हटाउने र रोकिएका इरानी कोषहरू फुकुवा गर्ने तयार रहेको अमेरिकी अधिकारीहरूले दिएका समाचारलाई असत्य ठहराएका छन्। यो समाचार त्यही बेला सार्वजनिक भएको हो जब कतार र पाकिस्तानका मध्यस्थकर्ताहरू यी दुई देशबीचको तनाव समाधान गर्न न्युयोर्कमा पुनः कूटनीतिक प्रयास तीव्र बनाउँदै छन्। हाल दुवै पक्षका बीच मुख्य विषयहरूमा ठूलो दूरी देखिन्छ।
इरान वार्ताको केन्द्रीकरण होर्मुज जलमार्गको आवतजावत र अमेरिकाले लगाएको नाकाबन्दी हटाउन चाहन्छ भने ट्रम्प प्रशासन इरानलाई पहिले आणविक सम्झौतामा सहमति जनाउनुपर्ने अडानमा अडिएको छ। ट्रम्पले इरानको पछिल्लो युद्धविराम प्रस्ताव अस्वीकार गरेको भए पनि अप्रत्यक्ष वार्ताले कूटनीतिक सफलताको आशा जगाएका छन्। मध्यस्थकर्ताहरूले न्युयोर्कमा इरानी परराष्ट्र मन्त्री अब्बास अराघचीसँग भेटघाट गरी कतारले अगाडि सारेको प्रस्ताव बारे छलफल गरिरहेका छन्।
कतारी मध्यस्थकर्ताहरूले त्यही बसाइमा अमेरिकी अधिकारीहरूसँग पनि भेट्ने कार्यक्रम तय गरेका छन्। वार्ताबारे जानकार अमेरिकी अधिकारीले यस अप्रत्यक्ष वार्तालाई ‘सकारात्मक र रचनात्मक’ भनेका छन् र इरानले आणविक मुद्दामा केही लचिलोपन देखाइरहेको संकेत गरेका छन्। तर, अझै ठूलो मतभेद कायम छ र इरानले स्पष्ट कदम नचाले कुनै सम्झौता हुने सम्भावना कम रहेको उनले स्पष्ट पारेका छन्। अमेरिकी अधिकारीका अनुसार होर्मुज जलमार्गमा जहाजहरूको आवागमन बढिरहेको छ भने अमेरिकी नाकाबन्दी र प्रतिबन्धहरूले इरानको स्थिति कमजोर बनाउँदै गएको छ।
साथै, ह्वाइट हाउसले इरानका आश्वासनहरूमा शंका व्यक्त गरेको छ। गत जुलाईमा होर्मुज जलमार्गमा व्यापारिक जहाजहरूमा आक्रमण गरेर इरानले अघिल्लो समझदारी पत्र (एमओयू) तोडेको आरोप अमेरिकाले लगाएको छ। त्यसैले यस पटक इरान साँच्चिकै गम्भीर छ र आफ्नो अप्ठ्यारो स्थितिबाट बाहिर निस्कने प्रयास मात्र होइन भन्ने अमेरिकाले पुष्टि पाउनु चाहन्छ। त्यसैबीच, यो रिपोर्ट सार्वजनिक भएलगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत यसको खण्डन गरेका छन्। ट्रम्पले मिडिया रिपोर्टलाई झूटो भन्दै आफूले इरानलाई प्रतिबन्ध फुकुवा वा रोक्का गरिएको रकम फिर्ता गर्ने कुनै प्रस्ताव नराखेको दाबी गरेका छन्।
