युट्युबमा मोदी सरकारका गलत कदमहरूको पर्दाफास गर्दै आएका युट्युबर ध्रुव राठी यसपटक सार्वजनिक सडकमा उत्रिएका छन्। ककरोच जनता पार्टी (सीजेपी) को ‘जेल भरो आन्दोलन’ मा राठीले स्वयं सहभागीता जनाएका छन्। मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा माग गर्दै शनिबारदेखि सुरु भएको आन्दोलनमा उनले आफ्नो युट्युब च्यानलमार्फतै बुँदागत रूपमा भाग लिएको कारणहरू सार्वजनिक गरेका छन्। उक्त भिडियोमा राठीले ज्ञानेश कुमारलाई लक्षित गरी कडा शब्दहरू प्रयोग गर्दै राजीनामा नहुने अवस्था स्वीकार्य नहुने बताएका छन्। यसैगरी, उनले बेङ्गलुरुको फ्रीडम पार्कमा आयोजित नागरिक समाजको विरोध प्रदर्शनमा पनि सक्रिय भएर भारतको निर्वाचन आयोगले निष्पक्षता गुमाएको र सर्वसाधारण मताधिकारमा हल्ला पुर्याउने काम भइरहेको आरोप लगाए। यस क्रममा दिल्ली प्रहरीले राठीलाई शनिबार हिरासतमा लिएको छ। तथापि, पक्राउ हुनु अघि नै राठीले युट्युब र सामाजिक सञ्जालमार्फत राखेका सामग्रीहरूले भारतभरि व्यापक प्रभाव पारेको छ।
भारतीय निर्वाचन आयोगले सञ्चालन गरेको विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षण (एसआईआर) अभियान अन्तर्गत फर्जी तथा मृत्युदण्ड प्राप्त मतदाताहरू हटाउनु पर्ने प्रक्रिया अवलम्बन गर्दा, वास्तविक र जीवित मतदाताहरूलाई समेत मतदाता नामावलीबाट हटाइएको दावी राठीले गरेका छन्। उनले कर्नाटकमा यस्ता धेरै सर्वसाधारणहरूलाई भेटेर उनीहरूको समस्या सुनेको बताएका छन्। राठीले ज्ञानेश कुमारको तत्काल राजीनामा आवश्यक हुनुपर्ने तीन मुख्य कारण र प्रमाणहरू अघि राखेका छन्। पहिलो, पश्चिम बङ्गालमा चुनावअघि एसआईआर प्रक्रियामार्फत करिब ७० हजार वास्तविक मतदाताको नाम नियतवश मतदाता सूचीबाट हटाइएको थियो। चुनाव सम्पन्न भएसँगै ती सबै ७० हजारभन्दा बढी मतदाताको नाम पुनः सूचीमा समावेश गरियो। राठीले प्रश्न उठाएका छन्, ‘यदि ती मतदाता मरेका वा अवैध घुसपैठिया भएका हुन् भने चुनाव समाप्त हुने वित्तिकै कसरी फेरि सूचीमा फर्किए? यो प्रत्यक्ष रूपमा चुनावलाई प्रभावित पार्ने भ्रष्टाचार हो।’
दोस्रो, बिहारमा चुनाव आयोगले करिब ६५ लाख व्यक्तिको नाम मतदाता सूचीबाट हटाएपछि सर्वोच्च अदालतले हस्तक्षेप नगरेसम्म आयोगले नामावली सार्वजनिक गर्न अस्वीकार गरेको थियो। अर्कोतर्फ, उत्तर प्रदेशमा हालै १४ लाखभन्दा बढी नयाँ मतदाताहरू रहस्यमयी तरिकाले सूचीमा थपिएका छन्। साथै, गोवामा योग्य मतदाताको नाम थप्न खोज्दा सफ्टवेयरमा त्यो विकल्पै नराखिएको उनीहरूको आरोप छ। तेस्रो, दशकौँसम्म भारतको निर्वाचन आयोगलाई स्वतन्त्र र निष्पक्ष संवैधानिक संस्था मानिँदै आएकोमा, ज्ञानेश कुमारको कार्यकालमा आयोगको साख पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको राठीको ठहर छ। उनको नेतृत्वमा लगातार मतदाता सूचीमा व्यापक धाँधली भएको उल्लेख गर्दै राठीले भनेका छन् कि यस्तो अवस्थामा उनी पदमा रहनु लोकतन्त्रका लागि घातक छ। ध्रुव राठी र आन्दोलनकारीहरूले ज्ञानेश कुमार तथा सरकारका अगाडि तीन मुख्य मागहरू अघि सारेका छन्। पहिलो माग– निर्वाचन आयोगको साख र मर्यादा फिर्ता ल्याउन तत्काल मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिनुपर्ने। दोस्रो माग– नयाँ मुख्य निर्वाचन आयुक्त नियुक्ति प्रधानमन्त्री र विपक्षी दलका नेता दुवैको आपसी सहमति र सर्वसम्मतिमा निष्पक्ष रूपमा गरिनुपर्ने। तेस्रो माग– मतदाता सूचीमा व्यापक हेरफेर गरेको वर्तमान एसआईआर प्रक्रियालाई तुरुन्त फिर्ता गरेर पूर्ववत् मतदाताको सूची कायम गर्दै मृतक र दोहोरिएका मतदाताहरू हटाउने काम पूर्ण रूपमा पारदर्शी बनाउनुपर्ने।
