प्रतिनिधिसभा नियमावली २०८३ को मस्यौदा तयार गरिएको छ जसमा सभाको बैठकमा पालना गर्नुपर्ने नियमहरू समावेश गरिएको छ। नियमावलीअनुसार, सभामुखले बैठक कक्षमा प्रवेश गर्दा सबै सदस्यले उठेर सम्मान प्रकट गर्नुपर्ने र सभामुखले सम्मानसहित आफ्नो आसन ग्रहण गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। बैठकको क्रममा फोन मौन अवस्थामा राख्नुपर्ने, फोटो खिच्न र अडियो वा भिडियो रेकर्ड गर्न नपाइने कडाइका साथ नियम लागू गरिएको छ। उल्लंघन गरेमा सभामुखले कारबाही गर्न सक्ने अधिकार रहेको छ।
८ वैशाख, काठमाडौं – प्रतिनिधिसभा नियमावली २०८३ को मस्यौदा तयार भएपछि उक्त नियमहरू सार्वजनिक भएका छन्। यसअनुसार, सभामुख बैठक कक्षमा प्रवेश गर्दा सबै सदस्यले उठेर सम्मान देखाउनुपर्नेछ भने सभामुखले सम्मानका साथ आफ्ना आसन ग्रहण गर्नेछन्। बैठक स्थगित भएपछि मात्र सभामुखले बैठक कक्ष छाड्ने र त्यसपछि मात्र सदस्यहरू बैठक कक्ष छाड्न पाउनेछन्। सदनमा सभामुखको अनुमतिबिना कुनै सदस्यले बोल्न पाउने छैनन्। बोल्दा सभामुखलाई सम्मानपूर्वक सम्बोधन गर्नुपर्ने र तोकिएको ठाउँबाट मात्र बोल्न पाइने व्यवस्था गरिएको छ। सभामुखले बोलिरहेको बेलामा कुनै सदस्यले स्थान छाड्न नपाउने र सभामुखले बोलेको कुरा ध्यानपूर्वक सुन्नुपर्नेछ।
सभामुखको आसन र बोलेका सदस्यको बीचबाट हिँड्न नपाउने, सभामुखलाई टाढा पिठ्यु फर्काएर बस्न वा उभिन नपाइने नियम अनिवार्य गरिएको छ। कुनै सांसदले बैठकको मर्यादा बिगार्ने, बाधा पुर्याउने वा अव्यवस्था सिर्जना गर्ने काम गर्न नमिल्नेछ। बैठकको विषयसँग अप्रासंगिक सामग्री पढ्न मनाही छ। फोनमा कुराकानी गर्न पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ र फोनहरू अन-रिंग वा मौन अवस्थामा राख्नुपर्नेछ। बैठकमा फोनमार्फत कुराकानी गर्न, फोटो खिच्न र अडियो/भिडियो रेकर्ड गर्न कडाइका साथ रोक लगाइएको छ। सहभागी सदस्यहरूलाई यी नियमहरू कडाइका साथ पालन गर्नुपर्नेछ।
सभामुखको ध्यानाकर्षण गराउन उठ्न पर्ने र सभामुखले नाम वा संकेत गरेपछि मात्र बोल्न पाइनेछ। सभामुखले पद अनुकूल व्यवहार नगरेको विषयमा मात्र छलफल सम्भव छ, अन्य बेला सभामुखको व्यवहारको आलोचना गर्न मिल्दैन। अशिष्ट, अपमानजनक, अश्लील वा सार्वजनिक नैतिकताको विरोधमा पर्ने कुनै शब्द प्रयोग गर्न नपाइने व्यवस्था गरिएको छ। कुनै व्यक्ति, जाति, धर्म, भाषा वा लिङ्गको अपमान हुने वा असर पार्ने बोल्न नपाइने नियम पनि छ। बोल्ने अधिकारलाई सदनको काममा बाधा पुर्याउन दुरुपयोग गर्न नपाइने प्रावधान राखिएको छ।
सदनमा सांसदले बोलेको विषय सदनको छलफलसँग सम्बन्धित हुनुपर्नेछ। असम्बन्धित विषय दोहोर्याउनु वा तर्कविना केन्द्रित नराख्नुमा सभामुखले सो सदस्यलाई बोल्न रोक्न वा सोध्न सक्नेछन्। आदेशपछि उक्त सदस्यले बोल्न छोडेर आसन ग्रहण गर्नुपर्नेछ। छलफलका बेला आवश्यक परेमा सदस्यले स्पष्टीकरणका लागि सभामुखमार्फत अनुमति लिन सक्नेछन्। सभामुखको अनुमति लिएर सदस्यले सम्बन्धित विषयमा जानकारी दिन सक्नेछन्, तर विवादास्पद विषय उठाउन नपाउने छन्। नियम उल्लंघन हुँदा सभामुखले उचित कारबाही गर्ने अधिकार राख्नेछन्।
