हिप्पोपोटामसलाई नेपालीमा जलगैँडा भनिन्छ र यी जीवहरु पानीमा डुबेर बस्छन् तर पौडिन सक्दैनन्, उनीहरु नदीको तल्लोतर्फ हिंड्ने गर्छन्। हिप्पोपोटामसको छालाबाट निस्कने रातो तेलजस्तो पदार्थ सनब्लक, मोइस्चराइजर र एन्टिबायोटिकको रूपमा कार्य गर्दछ जसले छाला संक्रमणबाट बचाउँछ। हिप्पोहरू दिनको १६–१८ घण्टा पानीमा बिताउँछन् र राति ३०–४० किलो सम्म घाँस खान बाहिर निस्कन्छन्। उनीहरूको आक्रामक व्यवहार आत्मरक्षा र आफ्नो क्षेत्रीय क्षेत्रमा हुने प्रतिस्पर्धा कारण उत्पन्न हुन्छ।
छोटो नाममा हिप्पो भनेर चिनिने यी पानीमा बस्ने जनावरलाई नेपालीमा जलगैँडा पनि भनिन्छ। युनानी भाषामा ‘हिप्पोपोटामस’को अर्थ ‘नदीको घोडा’ हो, तापनि यसको विशेषता ह्वेल र डल्फिनसँग समान हुन्छ। यी जीवहरू दिनभर पानीमा डुबेर बसेर राति घाँस खानका लागि बाहिर निस्किन्छन्। रोचक कुरा के भने, पानीमा बस्ने भए तापनि यी पौडिन सक्दैनन्, बरु नदीको गहिराईमा हिंड्छन्।
जलगैँडा सम्बन्धी केही रोचक तथ्यहरूमा हिप्पोपोटामसको छालाबाट निस्कने दुई प्रकारका रातो तेलजस्ता पदार्थहरू—‘हिप्पोसुडोरिक एसिड’ र ‘नोरहिप्पोसुडोरिक एसिड’—विशेष पिग्मेन्टका रूपमा रहेका छन्। यी पदार्थहरू सुरुमा रंगहीन हुन्छन्, तर हावा र घाममा केही मिनेटभित्रै रातो हुँदै खैरो रंगमा परिणत हुन्छन्। यी प्राकृतिक सनब्लक, मोइस्चराइजर र एन्टिबायोटिकको भूमिका निभाउँछन्। हिप्पोपोटामसको छाला अत्यन्तै संवेदनशील रहेकाले, प्रत्यक्ष घाममा हुँदा छाला फुट्न र संक्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ, जुन रातो रंगको कोटले संरक्षण गर्दछ। यस्तो अद्भूत अनुकूलनले हिप्पोहरुलाई अन्य जनावरहरूबाट फरक र अनौठो बनाउँछ।
हिप्पोहरू आफ्नो दिनको १६–१८ घण्टा पानीमा बिताउँछन्। उनीहरू प्रायः नदी, ताल र दलदलजस्ता स्थलहरूमा बस्न रुचाउँछन्। पानीले उनीहरूको संवेदनशील छालालाई सुख्खा हुनबाट जोगाउँछ र शरीरको तापक्रम नियन्त्रित राख्छ। राति पानीबाट बाहिर निस्केर ३०–४० किलोसम्म घाँस खान्छन्। यद्यपि, यी जीवहरूले पौडिन सक्दैनन् र त्यसकारण तैरती गतिविधिमा संलग्न हुँदैनन्। उनीहरूको छाला अत्यन्तै बाक्लो हुन्छ र पानीमा सामान्यतया नदीको तल्लोतर्फ खुट्टाले टेकेर अगाडि बढ्छन्। यसबाहेक, नाक, कान र आँखा पानीमा डुब्दा पनि बन्द हुँदैनन्। पानी नै हिप्पोपोटामसको जीवनको केन्द्र हो र यदि पानीको स्रोत सुकेको खण्डमा यी जीवहरूको अस्तित्व नै जोखिममा पर्छ।
