भारतले नेपालबाट निर्यात हुने चियाको प्रत्येक ट्रकलाई अलग्गै प्रयोगशाला परीक्षण अनिवार्य गर्ने नयाँ एसओपी लागू गरेको छ। नेपाली चिया व्यवसायीहरूले भारतको नयाँ नियमलाई ‘अघोषित नाकाबन्दी’ भन्दै निर्यात ठप्प भएको गुनासो गरेका छन्। राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्डले भारतसँग कूटनीतिक वार्ता गरी समस्या समाधानको पहल गरिरहेको छ। २४ वैशाख, काठमाडौं।
भारतले नेपालबाट निर्यात हुने चियामा नयाँ र कडा प्रावधान लागू गरेपछि नेपाली चिया उद्योगमा नयाँ समस्या उत्पन्न भएको छ। भारतीय चिया बोर्डले १ मे (१८ वैशाख) देखि लागू हुने गरी ‘स्ट्यान्डर्ड अपरेटिङ प्रोसिजर’ (एसओपी) जारी गरेपछि व्यवसायीहरूले निर्यात ठप्प भएको बताएका छन्। नयाँ नियम अनुसार, नेपालबाट भारत प्रवेश गर्ने हरेक ट्रक र खेपको छुट्टाछुट्टै प्रयोगशाला परीक्षण अनिवार्य गरिएको छ।
परीक्षणको कडाइका कारण फेल भएको चियालाई कुनै पनि हालतमा क्लियरेन्स नदिइने र आयातकर्तालाई तुरुन्त ‘अलर्ट मेसेज’ पठाइने व्यवस्था गरिएको छ। व्यवसायी शिवकुमार गुप्ताका अनुसार, भारतले चिया निर्यात रोक्ने औपचारिक घोषणा नगरे पनि व्यवहारिक रूपमा निर्यातलाई असम्भव बनाएको छ। उनले भने, ‘निर्यात आधिकारिक रूपमा बन्द नभए पनि भारतीय चिया बोर्डको नयाँ नियमले अहिले कसैले माल लोड गर्न सकिरहेको छैन।’
कूटनीतिक पहल आवश्यक रहेको बताउँदै, राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्डका कृषि विकास अधिकृत इन्द्रप्रसाद अधिकारीले यो समस्या छिटो कूटनीतिक संवादमा हल गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको बताएका छन्। उनले भने, ‘यो केवल प्राविधिक वा प्रशासनिक विषय नभई दुई देश सरकारबीच समाधान गर्नुपर्ने गम्भीर मुद्दा हो।’
