चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले ताइवानको मुद्दा अमेरिका–चीन सम्बन्धमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन्। उनले ताइवान मामिलालाई ठीक ढंगले नसम्हाले दुवै देशको सम्बन्ध खतरनाक अवस्थातर्फ जान सक्ने चेतावनी दिएका छन्। अमेरिकाले ताइवानलाई अरबौं डलर मूल्यको हतियार प्याकेज दिएको छ र चीनले यसलाई निरन्तर विरोध गर्दै आएको छ। ३१ वैशाख, काठमाडौं।
चिनियाँ सरकारी समाचार एजेन्सी सिन्ह्वाका अनुसार जिनपिङले ट्रम्पसँगको बैठकमा ताइवान मुद्दा उठाएका हुन्। उनले भने कि यस विषयलाई उचित रूपमा व्यवस्थापन गरिएमा अमेरिका र चीनबीच स्थिरता कायम राख्न सकिन्छ। सीले ताइवानको स्वतन्त्रता ताइवान जलसन्धिको शान्तिसँग मूल रूपमा असंगत रहेको बताएका छन्। उनी भन्छन्, जलसन्धिको शान्ति नै चीन र अमेरिकाबीचको सबैभन्दा ठूलो साझा आधार हो।
ताइवान लामो समयदेखि अमेरिका र चीनबीचको सबैभन्दा संवेदनशील विषयहरू मध्ये एक रहँदै आएको छ। चीनले ताइवानलाई आफ्नो अङ्ग मान्दछ भने अमेरिका ताइवानलाई सैन्य तथा राजनीतिक सहयोग गर्दै आएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा अमेरिकाले ताइवानलाई अरबौं डलरको हतियार प्याकेज प्रदान गरेको छ, जसलाई चीनले निरन्तर विरोध गरिरहेको छ।
ताइवान एउटा स्वतन्त्र टापु हो जुन बेइजिङले आफ्नो क्षेत्र दावी गर्छ र आवश्यक परे बल प्रयोग गरी नियन्त्रण गर्ने सम्भावना अस्वीकार गरेको छैन। पछिल्ला वर्षहरूमा बेइजिङले टापुको वरिपरि नाकाबन्दी र सैन्य अभ्यासहरू बढाएको छ, जसले ताइवानका अधिकारीहरू र समर्थकहरूलाई चिन्तित बनाएको छ। गत वर्ष ट्रम्प प्रशासनले ताइवानलाई ११ अर्ब डलर मूल्यको हतियार बिक्री घोषणा गरेको थियो, जसप्रति चीनले कडा विरोध गर्दै चेतावनी दिएको थियो।
ताइवान दुई महाशक्तिहरूबीचको प्रमुख छलफल विषय बनेको छ र ताइपेईले ट्रम्प–सी भेटलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ। रोयटर्सका अनुसार, बेइजिङमा भइरहेको शिखर सम्मेलनबारे सोधिएकोमा ताइवानी सरकारकी प्रवक्ता मिसेल लीले अमेरिकाबाट प्राप्त समर्थनप्रति आभार व्यक्त गरेकी छन्। विज्ञहरूको अनुसार, ताइवान यस बैठकको प्रमुख एजेन्डामा समावेश छ।
सीले यस अवसरलाई स्वायत्त टापुमा दिइने हतियार बिक्री रोक्न ट्रम्पमाथि दबाव दिन प्रयोग गर्न सक्ने अनुमान छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले ताइवान विषयमा सी र ट्रम्पबीच छलफल हुने कुरा पहिले नै पुष्टि गरिसकेका थिए। बेइजिङले वासिङ्टनलाई ताइवानलाई दिइने हतियार बिक्री कटौती गर्न आग्रह गर्दै आएको छ। वासिङ्टनले भनेको छ कि यो स्वायत्त टापुमा बल प्रयोगबाट नियन्त्रण गर्ने कुनै पनि प्रयासको विरोध गर्ने र हतियार आपूर्ति प्रतिबद्धता कायम राख्नेछ। अमेरिका एक चीन नीतिलाई समर्थन गर्दछ, तर ताइवानसँग बलियो र अनौपचारिक सम्बन्ध कायम राख्दछ। साथै, ताइवानको सुरक्षा गर्न आवश्यक साधन उपलब्ध गराउने कानुनी जिम्मेवारी पनि अमेरिकामा छ। तथापि, भौगोलिक रूपमा ताइवान अमेरिकाभन्दा चिनियाँ तटको नजिक रहेको कुरा ट्रम्पले पनि जोड दिएका छन्। गत वर्ष दक्षिण कोरियामा सीलाई भेटेपछि ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग ताइवान विषय ‘कहिल्यै नउठेको मुद्दा’ रहेको बताएका थिए।
