चीनका राष्ट्रपतिले संयुक्त राज्य अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्धमा ‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ बाट बच्न सुझाव दिएका छन्। सी जिनपिङले प्राचीन एथेन्स र स्पार्टाबीचको युद्धको उदाहरण दिँदै दुई शक्तिबीच द्वन्द्वको संभावना औँल्याए। बिहीबार बेइजिङमा संयुक्त राज्य अमेरिका र चीनका नेताहरूबीच भएको भेटमा, सीले अमेरिकासँगको सम्बन्धमा ‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ बाट जोगिनुपर्ने चेतावनी दिए। उनले भने कि यदि तत्कालीन राष्ट्रपति ट्रम्पले ताइवानमाथि चीनको बढ्दो प्रभावलाई रोक्न खोजे भने बेइजिङ र वाशिङ्टन ‘अति जोखिमपूर्ण मोड’ मा पुग्न सक्छन्।
‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ को नाम प्राचीन एथेन्सका जनरल थुसिडाइड्सबाट आएको हो। उनले ईसापूर्व ४३१ देखि ४०४ सम्मको ‘दोस्रो पेलोपोनेसियन युद्ध’ को विवरणलाई विश्वकै पहिलो लिखित सैन्य इतिहास मानिन्छ। थुसिडाइड्सले तर्क गरेका छन् कि एथेन्स र स्पार्टाबीच युद्धको मुख्य कारण, एउटा स्थापित शक्ति (स्पार्टा) को लागि उदीयमान शक्ति (एथेन्स) ले खडा गरेको ‘खतरा’ थियो। क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयका क्लासिक विद्वान ड्यानियल सटनले बिहीबार भने, ‘जब एक स्थापित महान् शक्ति र उदीयमान शक्ति आमना-आम्नि हुन्छन्, द्वन्द्व अपरिहार्य त होइन तर संभावना हुन्छ।’
सी र उनका उच्चस्तरीय कूटनीतिज्ञहरूले दशकौंदेखि यो अवधारणालाई बारम्बार उद्धृत गर्दै आएका छन्। यद्यपि, उनीहरूले यसलाई अटल नियतिको रूपमा नहेरी ‘चेतावनीपूर्ण कथा’ बनाएर प्रस्तुत गरेका छन्। सन् २०१५ मा पूर्व विदेशमन्त्री हेनरी किसिन्जरले भनेका थिए, ‘संसारमा ‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ भन्ने कुनै चिज वास्तविकतामा छैन।’ तर बिहीबार सीको मनमा यस विषयले गहिरो प्रभाव पारेको देखियो। उनले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई प्रश्न गरे, ‘के चीन र अमेरिका ‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ पार गरेर नयाँ प्रकारको ठूलो शक्ति सम्बन्ध स्थापना गर्न सक्छन्?’
जर्मन ‘बन इन्टरनेसनल सेन्टर फर कन्फ्लिक्ट स्टडिज’ का चीन-अमेरिका सम्बन्ध विशेषज्ञ रायन स्वानका अनुसार, सीले यो अवधारणालाई बारम्बार प्रयोग गर्नु बेइजिङको व्यापक कूटनीतिक रणनीतिको हिस्सा हो। २०१२ मा पदस्थापना भएदेखि सीले अमेरिका चीनलाई ‘समान शक्ति’ रूपमा व्यवहार गर्न र बेइजिङको छिमेकी क्षेत्रहरूमा हस्तक्षेप नगर्न जोड दिँदै आएका छन्। चिनियाँ अधिकारीहरू विश्वास गर्छन् कि यसले दुई देशबीच स्थिर सह-अस्तित्व बढाउनेछ। स्वानले भने, ‘चीनले ‘थुसिडाइड्स ट्र्याप’ लाई पश्चिमी सिद्धान्तहरूको भविष्यवाणी मोडलभन्दा, एउटा रोक्न सकिने खतरा रूपमा हेर्छ।
सम्बन्धित खबर
