युद्ध अन्त्यका लागि भइरहेको वार्ता ठप्प भएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले समय समाप्त हुँदै गएको भन्दै इरानलाई चेतावनी दिएका छन्। “उनीहरू छिटो अघि बढ्नु उचित हुन्छ, नत्र उनीहरूलाई केही पनि बाँकी रहने छैन,” उनले आफ्नो ट्रुथ सोसलमा लेखेका छन्, “सबै कुरा समयसमेतै हुन्छ!” राष्ट्रपति ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुसँग संवाद गरिरहेका छन्।
इरानी सञ्चारमाध्यमले युद्ध अन्त्यका लागि तेहरानले पठाएको पछिल्लो प्रस्तावमा अमेरिकाले कुनै प्रतिक्रिया जनाउन नसकेको जनाएका छन्। वाशिङ्टनबाट लचिलोपन नदेखाइएमा यो प्रस्तावले वार्तालाई गतिरोधमा पुर्याउने अर्धसरकारी समाचार एजेन्सी मेहरले उल्लेख गरेको छ। ट्रम्पको पछिल्लो सन्देशले एप्रिल सुरुमा भएको युद्ध विराम घोषणा अघि नै दिएका धम्कीहरूलाई पुनः मन्त्रालय गरेको बुझिन्छ कि इरान यदि युद्ध अन्त्यका लागि सम्झौतामा तयार नभए ‘‘सम्पूर्ण सभ्यता’’ नै समाप्त हुनसक्छ।
गत साता तेहरानको मागलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्दै ट्रम्पले युद्धविराम अवस्थामा ‘‘व्यापक लाइफ सपोर्ट’’ छ भनी चेतावनी दिएका थिए। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्मेल बागेईले आफूहरू जिम्मेवार एवम् उदार रहेको बताएका छन्। इरानको अर्धसरकारी समाचार एजेन्सी तस्निमका अनुसार, तेहरानले सम्पूर्ण मोर्चामा जारी युद्ध तुरुन्त अन्त्य गर्न प्रस्ताव पठाएको छ। यसमा लेबनानमा इरान समर्थित हिज्बुल्लाह विरुद्ध इजरायलको आक्रमण रोक्ने, अमेरिकी जलसेनाको इरानिय बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी समाप्त गर्ने र इरानमाथि थप हमला नहुने सुनिश्चित गर्नु पर्ने कुरा समावेश छ।
इरानी अर्धसरकारी समाचार एजेन्सी फार्सले आइतबार जनाए अनुसार, तेहरानको प्रस्तावमाथि वाशिङ्टनले पाँच वटा सर्तहरू अघि सारेको छ। यी सर्तहरूमा इरानले केवल एउटा परमाणु केन्द्र सञ्चालन गर्ने र अत्यधिक समृद्ध युरेनियमको भण्डार अमेरिकालाई हस्तान्तरण गर्ने कुरा समावेश छ। ट्रम्पले शुक्रबार दुई देशबीच जेठो विवादको विषय बनेको इरानी परमाणु कार्यक्रम सम्बन्धमा केही परिवर्तनशील धारणा व्यक्त गरेका थिए। इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रमलाई २० वर्षकालागि निलम्बन गर्ने प्रस्तावलाई स्वीकार्य ठानेको ट्रम्पले जनाए जसले पहिले उनको पूर्ण समाप्ति सम्बन्धी अडानमा केही परिवर्तन आएको संकेत दिएको छ।
इरानी र अमेरिकी सेनाले फेब्रुअरी २८ मा इरानमाथि ठूलो हवाई आक्रमण सुरु गरेका थिए। बारम्बारका आक्रमण र प्रत्याक्रमणबाहेक वार्तालाई सहज बनाउन गरिएको युद्धविराम अहिलेको अवस्थामा धेरै सक्रिय भइसकेको देखिन्छ। इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजमाथिको आफ्नो नियन्त्रण कायम राखेको छ, जसले विश्वभरकै २० प्रतिशत इन्धन र तरलीकृत प्राकृतिक ग्याँस आपूर्ति हुने महत्वपूर्ण जलमार्गलाई व्यापक रूपमा बन्द गरिरहेको छ। इरानले अमेरिका र इजरायलका आक्रमणहरूको जवाफमा उक्त कदम चालिएको बताएको छ, जसले विश्वव्यापी रूपमा इन्धनको मूल्य बढाएको छ। अमेरिकाले तेहरानलाई आफ्नो सर्तहरूमा सहमति जनाउन दबाव दिन इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी जारी राखेको छ। पाकिस्तानले अमेरिका र इरानबीच मध्यस्थता गर्दै आएको छ, तर दुवै पक्षबीच अझै पनि ठूलो दूरी देखिन्छ।
