कोलोराडो नदीका जलाशयहरू, लेक मिड र लेक पावेलको पानीको सतह घटेसँगै पश्चिम अमेरिकामा गम्भीर पानी संकट देखा परेको छ। पश्चिम अमेरिकाका लगभग ४ करोड मानिसहरू कोलोराडो नदीमा निर्भर छन् र पानी बचत गर्न एरिजोना, क्यालिफोर्निया र नेभाडा राज्यहरूले आपतकालीन योजना अघि सारेका छन्। अमेरिकी ब्युरो अफ रिक्लेमेसनले यस वर्षको अन्त्यसम्म १७ वटा पश्चिमी राज्यबीच पानी कटौतीको बाँडफाँड गर्ने निर्णय गर्नेछ भने दीर्घकालीन रूपमा पानीको उपयोगमा परिवर्तन आवश्यक देखिएको छ। ४ जेठ, काठमाडौं।
बढ्दो जनसंख्याको तेज माग र तातो जलवायुका कारण पानीको आपूर्ति सुक्दै गएपछि अमेरिकाको महत्वपूर्ण कोलोराडो नदी गम्भीर संकटमा परेको छ। यस हिउँदमा नदीको प्रमुख स्रोत मानेर हिउँ पर्ने रकी पर्वत शृङ्खलामा हिमपात न्यूनतम स्तरमा झरेर रेकर्ड तोडेसँगै तल्लो क्षेत्रका जलाशयहरू लेक मिड र लेक पावेलमा पानीको सतह घट्न थालिएको छ।
पश्चिम अमेरिकाका विभिन्न राज्यका करिब ४ करोड मानिसहरू दैनिक खानेपानीका लागि कोलोराडो नदीमा निर्भर छन्, तर अधिकांशले यसको उपलब्धतालाई सामान्य रूपमा लिँदै आएका थिए। तर, नदी निरन्तर सुक्दै गएपछि यो क्षेत्रले छिट्टै कडा र अनिवार्य कदम चाल्नुपर्ने अवस्था आएको छ। एरिजोना स्टेट युनिभर्सिटीको काइल सेन्टर फर वाटर पोलिसीकी निर्देशक सारा पोर्टरका अनुसार जलाशयको सतह घट्नु बहुआयामिक समस्या हो र यस वर्ष प्रकृतिबाट पनि कुनै सहयोग पाइएको छैन।
जलविद्युत आपूर्तिमा रोकथाम गर्न संघीय अधिकारीहरूले भर्खरै युटाह र एरिजोनामा अवस्थित लेक पावेल जलाशयमा अरबौं ग्यालन पानी छाड्न थालेका छन्। साथै, एरिजोना, क्यालिफोर्निया र नेभाडा राज्यहरूले पानी बचतका लागि संघर्ष गर्दै आपतकालीन प्रस्ताव ल्याएका छन्, जसअन्तर्गत केही पानी प्रयोगकर्तालाई कम पानी खपतका लागि क्षतिपूर्ति प्रदान गरिनेछ। तर, नदी बहने राज्यहरूबीच पानीको हिस्सा लिने क्रममा विवाद कायमै रहेकाले व्यापक सम्झौतासम्म नभए कडा पानी कटौती अपरिहार्य हुने विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्।
यसले कृषि क्षेत्र, जलविद्युत उत्पादन र फिनिक्सदेखि लस एन्जलस जस्ता ठूलाठूला सहरहरूको खानेपानी आपूर्तिमा गम्भीर संकट निम्त्याउन सक्छ। मुख्य संघीय सञ्चालन नियमहरूको अवधि यसै वर्षको अन्त्यमा सकिदैछ, जस अन्तर्गत १७ वटा पश्चिमी राज्यहरूमा बाँध, ऊर्जा संयन्त्र र नहरहरूको व्यवस्थापन गर्ने ‘यूएस ब्युरो अफ रिक्लेमेसन’ले यस ग्रीष्म ऋतुमा राज्यहरूबीच पानी कटौतीको बाँडफाँड गर्ने निर्णय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। दीर्घकालीन रूपमा पानीको उपयोगमा ठूलो परिवर्तन नगरेमा कोलोराडो नदी विनाशकारी रूपमा सुक्ने सम्भावना रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्।
यसैबीच, प्रकृतिबाट केहि अप्रत्याशित राहत पनि प्राप्त भएको छ। गत हप्ता मे महिनामा असामयिक आँधीपछिको रकी पर्वत क्षेत्रमा धेरै हिमपात भएको छ, जसले तत्काल राहत त दिएको छ तर ठूलो संख्यामा प्रभावित हुने जनसंख्याले भोगिरहेको दीर्घकालीन संकट अन्त्य गर्न यो पर्याप्त नहुने विज्ञहरूले बताए।
