कणहरूको टक्करले स्ट्रिङ थ्योरीको रहस्य खोल्यो, वैज्ञानिकहरूले ब्रह्माण्डका मौलिक नियम हुन सक्ने दाबी गरे
ब्रह्माण्डका सबैभन्दा साना एकाइहरूको व्याख्या गर्ने जटिल ‘स्ट्रिङ थ्योरी’ केवल गणितीय कल्पना मात्र नभई वास्तविकता भित्र रहेका ब्रह्माण्डका अन्तर्निहित नियम हुन सक्ने संकेत वैज्ञानिकहरूले पाएका छन्। क्याल्टेकका भौतिकशास्त्रीहरूले गरेको नयाँ अनुसन्धानले ब्रह्माण्डभित्र स्ट्रिङ थ्योरीको अस्तित्व आवश्यक देखिएको कुरा सार्वजनिक गरेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले सुरुमा स्ट्रिङहरूको अस्तित्व नमानिकन मात्र अत्यधिक ऊर्जामा कणहरूको व्यवहारका केही सामान्य नियमहरूमा आधारित गणितीय समीकरणहरू समाधान गर्न थालेका थिए, तर ती समीकरणहरूले स्वतः स्ट्रिङ थ्योरीका मुख्य विशेषताहरू र संकेतहरू प्रस्तुत गरेपछि उनीहरू अचम्मित भए।
भौतिकशास्त्रमा लामो समयदेखि सब-एटोमिक कणहरूलाई चलाउने ‘क्वान्टम मेकानिक्स’ र ब्रह्माण्डको विशाल संरचना तथा गुरुत्वाकर्षण व्याख्या गर्ने आइन्स्टाइनको ‘जनरल रिलेटिभिटी’ बीच सहकार्य मिलाउन सकिएको छैन। क्वान्टम स्तरमा गुरुत्वाकर्षण समावेश गर्दा समीकरणहरू अनन्ततर्फ उन्मुख भई असफल हुन्छन्। सन् १९६० को दशकमा आएको स्ट्रिङ थ्योरीले यसको समाधान प्रस्ताव गर्दै ब्रह्माण्डका सबै कणहरू बिन्दु आकारका नभई एउटा विशेष कम्पन गरिरहेका अति सूक्ष्म तनाव वा स्ट्रिङहरू भएको र गुरुत्वाकर्षण बोक्ने काल्पनिक ‘ग्राविटोन’ पनि यिनै कम्पनबाट निर्माण हुने विश्वास राख्छ।
यस थ्योरीलाई प्रमाणित गर्न विशाल ‘पार्टिकल कोलाइडर’ आवश्यक भएकाले वर्तमान प्रविधिले त्यो काम गर्न नसकेको कारण वैज्ञानिकहरूले प्रकृतिका आधारभूत सिद्धान्तहरूबाट कुन नियम स्वतः प्रकट हुन्छ भनेर हेर्ने ‘बुटस्ट्र्याप’ विधि अपनाएका थिए। ‘फिजिकल रिभ्यु लेटर्स’ मा प्रकाशनका लागि स्वीकृत ‘स्ट्रिङ्स फ्राम अलमोस्ट नथिङ’ शीर्षकको अध्ययनमा क्याल्टेक, न्यूयोर्क युनिभर्सिटी र बार्सिलोनाको इन्स्टिच्युट डे फिसिका डिएल्टेस एनर्जियाका अनुसन्धानकर्ताहरूले कणहरूको टक्कर र छरिने प्रक्रियासँग सम्बन्धित केही सामान्य सर्तहरू प्रयोग गरेका थिए। क्याल्टेकका सैद्धान्तिक भौतिकशास्त्रका प्राध्यापक क्लिफर्ड चेउङका अनुसार उनीहरूले स्ट्रिङको कुनै पूर्व अनुमान नगरे पनि समीकरणहरू समाधान गर्दा स्वतः स्ट्रिङ थ्योरीका आधारहरू उदय भएको देखियो।
यो नयाँ गणितीय मोडेलले क्वान्टम गुरुत्वाकर्षणमा देखा पर्ने अनन्त समस्या ‘अल्ट्रासफ्टनेस’ गुणमार्फत समाधान गरेको छ। अत्यधिक ऊर्जामा स्ट्रिङहरूले अन्तरक्रियालाई फैलाउने भएकाले समीकरणहरू बिग्रनबाट बचाउँछन्। अनुसन्धान टोलीले यसै अल्ट्रासफ्ट व्यवहार र अर्को गणितीय सर्त ‘मिनिमल जिरोज’ लाई आधार बनाएर गणना गर्दा स्ट्रिङ थ्योरीसँग सम्बन्धित कणहरूको द्रव्यमान र स्पिनको अनन्त शृंखला स्वतः उत्पन्न भएको छ, जुन न्यूयोर्क युनिभर्सिटीका सह-लेखक ग्रान्ट एन रेम्मेनले बताएका छन्। अमेरिकी ऊर्जा मन्त्रालय र विभिन्न प्रतिष्ठित संस्थानहरूको आर्थिक सहयोगमा सम्पन्न यो खोजले दशकौँ पुरानो बुटस्ट्र्याप अवधारणालाई आधुनिक उपकरणबाट पुनर्जीवित गर्दै ब्रह्माण्डको अन्तिम सत्य खोज्ने दिशामा नयाँ बाटो खोल्दैछ।
