लेखक सुबिन भट्टराईले १५ वर्षअघि लेखेको उपन्यास ‘समर लभ’ ले उनको जीवनमा महत्वपूर्ण मोड ल्याएको बताए। उनी बेरोजगार अवस्थामा थिए तर ‘समर लभ’ लेख्दा आत्मविश्वासले भरिएका थिए र अन्ततः फाइनप्रिन्ट प्रकाशनले पुस्तक छाप्यो। ‘समर लभ’ ले देशभरि पाठकको माया पाएको र लेखकलाई साहित्यिक परिचय दिलाएको लेखकले उल्लेख गरे। पन्ध्र वर्षअघिका ती दिनहरू मलाई अझै स्पष्ट सम्झना छन्। दसैं, तिहार र छठ पर्वहरू सकिएका थिए र भर्खरै हिउँद सुरु भएको थियो। कोठा निकै चिसो थियो, जहाँ घाम पनि सिधै नपर्थ्यो। त्यो चिसोमा मेरो मन अनौठो रूपमा उदास थियो। सिर ओडेर ल्यापटप काखमा राखेर म त्यही हिउँदको दिनभर लेख्नमा व्यस्त थिएँ। चिसोको केही महसुस भएन, बाहिर घामले लोभ पनि दिएन। हिउँदे झरी कहिले सुरु भयो, कहिले टुंगियो, त्यस विषयमा मेरो मन थिएन। सधै घरभित्र बसेर लेखिरहँदा घुँडा झुक्दा कक्रक्क हुन थाल्यो, ढाड पनि दुख्न थाल्यो, एउटै किसिमको दिनचर्याले थकान ल्यायो तर मल्लिपन गरेर कथा लेखिरहें।
कथाको अँध्यारो सुरुङमा पसेर उज्यालो खोज्दै थिएँ। कथाका विभिन्न रंगीन पाटाहरूले मलाई त्यस वर्षका हुस्सु र तुसारोको उदासीमा कुनै असहमति भएन। शब्दहरू एकदम न्यानो पाएँ, जसले म पूरा हिउँदको चिसो बिर्सिएँ। यदि कसैले सोध्यो भने, मेरो जीवनमा सबैभन्दा कम जाडो कहिले भयो भने म भन्छु, ‘समर लभ लेखेको वर्ष।’ समर लभ लेख्दा म लगभग बेरोजगार थिएँ। लगभग भन्छु किनभने कुनै कलेजमा हप्तामा एउटा क्लास पढाउन पाइरहेको थिएँ, त्यो थोरै कामले पूर्ण बेरोजगारीबाट बचाएको थियो।
ओ हेनरीका ‘द लास्ट लिफ’ कथामा एउटा पात मात्रै बाँकी रहेको रूख जस्तो मेरो रोजगार अवस्था थियो। जीवनमा आशा पनि त्यत्तिकै थोरै थियो। तर मेरा साथीहरूमा धेरैजना जागिरे थिए। केहीको विवाह भइसकेको थियो, फेसबुकमा हनिमुनका फोटोहरू राख्ने क्रम पनि बढ्दै गएको थियो। म आफ्नै चिन्तामा थियौं। साथीसंग भेट्दा अझ धेरै एक्लोपन महसुस हुन्थ्यो। न्यानो चियागफमा मैले जस्तो धेरै समय बिताएँ, अरूले त्यो स्तिथिलाई देख्दैनथे। कोही नजिक आउन खोज्दा म टाढा भाग्थें। यस्तो अवस्था भए तापनि यदि कसैले फेरि सोध्यो, ‘तिमीले सबैभन्दा रमाइलो कहिले गर्यौ?’ म भन्छु, ‘समर लभ लेख्दा।’
ती दिनहरूमा म कुनै परिचय थिएनँ। आफैंलाई विश्वास गर्ने आधार थिएन। एउटा असफल पुस्तकको लेखक मात्र थिएँ, जसलाई पाठकले पनि विश्वास गरेका थिएनन्। के थाहा, यदि त्यो पुस्तकले राम्रो प्रकाशक र वितरण नपाएको भए म लेखनलाई ‘समर लभ’मै अन्त्य गरिदिने थिएँ। त्यो बेरोजगार, उदास, निराश लेखकलाई फाइनप्रिन्टले ठूलो अवसर दियो। मैले कथा लेख्दाखेरि जीवनको एउटा नयाँ यात्रा सुरु भयो। कथाका शब्दहरूलाई हिउँदभरि केयर गरी मैले आफ्नो जीवनको दीया बलाएँ। राजधानीमा ट्विटर र फेसबुकको माहोलले गर्दा शब्दहरू झनै चम्किए।
तीन महिनामा जीवन जस्तै त्यो लेखन समाप्त भयो। पहिलो पुस्तकलाई कसैले पढेरै विश्वास नगरे पनि म आत्मविश्वासी थिएँ। म आफूले हिँडेको बाटोमा कहिल्यै अल्झिएको महसुस गरिनँ। लेख्नु भनेको मात्र होइन, जीवन पुनः जिउनु पनि हो। म फेरी एकपटक त्यो जीवनलाई छोएँ भनेउ, जुन भर्खरै छाडेको थिएँ। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट वातावरण विज्ञान अध्ययन पूरा गरेको केटाको ति दिनका केही यादहरू मेरो मनमा थिए – साथीहरूसँगको सम्बाद, पढाइका दिनहरू, शिक्षक–शिक्षिकाहरू, चलचित्र हेर्न जाँदा, साथीहरूको प्रेम कथाहरू, परीक्षा, र थेसिस। यी सबै स्मृतिहरू मैले कहिल्यै बिर्सिएको छैन।
तीन महिनामा ‘समर लभ’ को पहिलो ड्राफ्ट पूरा भयो। त्यतिबेला म पुराना किताबलाई झोलामा राखेर नयाँ किताबको प्रमोसनमा सबै ठाउंमा जान्थें। कतिपय सावालकर्ता र समीक्षकहरूलाई मेरो किताब भेटाउँथेँ, “पढिदिनुहोस्।” भनेँ, “केही लेखिदिनुभए धन्यवाद गर्ने थिएँ।” मनमा मुस्कान लिएर म उनीहरू सामना गर्थेँ। कतिपय kitab हरु थुप्रियो र आशाहरू ठूलो भए। एकदिन फेसबुकमा सन्देश आयो, “सुबिनजी, तपाईंको कथा पढें, अत्यन्त राम्रो लाग्यो।” त्यो दिन म भोकै भए पनि मन खुशीले भरियो। त्यसपछि फाइनप्रिन्टका अजित बरालसँग कुरा भयो, जसले मेरो नाम लिएर अर्को पुस्तकका लागि आग्रह गरे। मलाई यो अवसर अविश्वसनीय लाग्यो। मैले फाइनप्रिन्टको अफिस गएँ, पाण्डुलिपि उनीहरूलाई दिएँ। दुई साता भित्रै फाइनप्रिन्टले १० हजार प्रतिलाई लार्ज स्केल प्रकाशन गर्ने प्रस्ताव दियो। सयौँ युवाहरूसम्म पुग्ने अभियानसँगै यो सम्भावना थियो। मैले आफ्नो सफलताको बाटो पहिचान गर्न थालें। ‘समर लभ’ का कारण म नयाँ यात्रामा थिएँ। किताब छपियो, आकर्षक कभर र राम्रो उत्पादन गुणस्तर सहित। विमोचनको क्रममा फाइनप्रिन्ट टोलीले देशभरि प्रचार गर्यो। दर्जनौं नमूनाले पाठकहरूसम्म किताब पुग्यो। म अरूलाई भेट्न थालें र मेरो कामलाई मान्यता मिल्न थाल्यो। ‘समर लभ’ ले मलाई र मेरो पाठकहरूलाई नयाँ जीवन दियो। समर लभका पात्रहरू अझै पनि पाठकहरूका मनमा युवा छन्, र यसलाई पढ्ने नयाँ पुस्ता पनि बढ्दै गएको छ। समर लभ कानूनी रूपमा मात्र होइन, भावनात्मक रूपमा मेरो लागि महत्वपूर्ण बनेको छ। पाठकहरू माझबाट प्राप्त प्रतिक्रियाहरूले मलाई यो यात्रामा उत्साहित गरिरहे। म यसलाई मेरो सबैभन्दा मनपर्ने पुस्तक मान्छु। कारण, ‘समर लभ’ एउटा पुस्तक मात्र नभई मेरो व्यक्तिगत भावना हो। आजसम्म पनि पाठकहरूका जिज्ञासाहरू आउँछन् कि समर लभका साया र अतीत कहाँ छन्? म भन्छु, ‘कथाका पात्रहरू काल्पनिक थिए।’ सन् २०८२ को पुस महिनामा सुबिन भट्टराईले यो कथन लेखेका थिए।
