विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यको मानक मानिने ‘ब्रेन्ट क्रूड’ सोमबार यता इरान युद्ध सुरु हुनुअघि जस्तो अवस्थामा पुगेको छ। नेपाल आयल निगमका प्रवक्ताले बताए अनुसार यसको प्रभाव नेपालमा अझ एक सातापछि मात्र देखिनेछ। गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण सुरु गर्नु अघि कच्चा तेलको मूल्य प्रति बारेल ७६ अमेरिकी डलर थियो, तर यो साता बजारमा त्यो मूल्य अझ तल झरिरहेको देखिएको छ। प्रवक्ता मनोजकुमार ठाकुरका अनुसार, नेपालमा आउने तेलको मूल्य कच्चा तेलको भन्दा प्रशोधित तेलको मूल्यमा निर्भर रहनेछ। उनले भने, “निगमको सञ्चालक समितिले जुलाई १ देखि लागु हुनेगरी नयाँ मूल्य सूची तोक्नेछ।”
प्रवक्ता ठाकुरले बताए, “हामीले आईओसीबाट प्राप्त मूल्यलाई आधार मानेर नयाँ मूल्य लागू गर्छौँ।” उनले थपे, “पहिले पनि डीजल मूल्य प्रतिलिटर ९० रुपैयाँसम्म बढ्दा हामीले बढाएका थियैनौं। तर अहिले मूल्य घट्दा त्यसको फाइदा नेपाली उपभोक्ताले नै पाउनेछन्।” इरान युद्धपछि विश्व तेल बजार प्रभावित हुँदा पछिल्ला महिनामा १५ दिनभित्र तीन पटक तेलको मूल्य वृद्धि गरिएको थियो।
फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएपछि नेपाल आयल निगमले मार्च १ मा जारी गरेको नयाँ मूल्य सूची अनुसार पेट्रोलको मूल्य प्रति लिटर १५७ रुपैयाँ र डिजल तथा मट्टितेलको प्रतिलिटर १४२ रुपैयाँ थियो। हाल पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर २१४.५ रुपैयाँ र डिजल तथा मट्टितेलको २२५ रुपैयाँ पुगेको छ। युद्ध सुरु भएपछि खाना पकाउने ग्यास प्रतिसिलिन्डर १,९०० रुपैयाँबाट २,१६० रुपैयाँसम्म पुगेको छ। गत साता अमेरिका र इरानबीच समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएसँगै मध्यपूर्वको युद्ध स्थगित भएको छ।
प्रवक्ता ठाकुरले भने, “युद्ध सुरु हुनुअघि कच्चा र प्रशोधित तेल मूल्यमा पेट्रोलमा प्रतिलिटर १० देखि १५ अमेरिकी डलर तथा डिजलमा १५ देखि २५ डलरको फरक हुन्थ्यो।” हाल विश्व बजारमा कच्चा र प्रशोधित तेल दुवैको मूल्य घटिरहेको छ। तर प्रशोधित तेलको मात्रा बजारमा सहज भइसकेको छैन र यसका लागि अझ केही समय लाग्ने देखिन्छ।
ठाकुरले बताए, “मध्यपूर्वका कतिपय प्रशोधन केन्द्रहरु हमलाबाट प्रभावित भएका छन्, जसले प्रशोधित तेल अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलजस्तो झरिसकेको छैन।” उनले थपे, “अब हामी महिना अन्त्यमा प्राप्त हुने मूल्यको आधारमा सञ्चालक समितिको निर्णयले नयाँ मूल्य तय गर्नेछ।”
नेपालले आईओसीबाट हरेक १५ दिनमा पेट्रोल र डिजलको मूल्य प्राप्त गर्छ भने हवाई इन्धन, एलपी ग्यास र मट्टितेलको मूल्य हरेक महिना पाउँछ। तीन वर्षअघि नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थहरूका लागि “स्वचालित बिक्री मूल्य प्रणाली” पुनः लागू गरेको थियो।
समाचार संस्था रोयटर्सले यसै हप्ताको सुरुमा प्रकाशित गरेको एक लेखमा एशियामा प्रशस्त कच्चा तेल उपलब्ध भए पनि प्रशोधित इन्धन अझै सहज भएको छैन उल्लेख गरिएको छ। खाडीको साँघुरो होर्मुज जलमार्ग पुन: खुल्दा जुलाईमा मात्रै एशियामा थप प्रशोधित तेल आपूर्ति हुने सम्भावना रहेको उक्त लेखमा भनिएको छ।
प्रवक्ता ठाकुरले भने, “तर हामीले तेलको संकट नहोस् भनेर ध्यान दिएका छौँ। भारतबाट आयात गर्ने दरमा बढेनौं र मूल्य वृद्धिमात्र पनि गरेनौं।” निगमले करिब साढे दुई महिनामा यी दुई स्रोतबाट करिब ३६ अर्ब रुपैयाँ खर्च गरेको जनाएको छ। ठाकुरले थपे, “आज पनि निगमलाई खाना पकाउने ग्यास सिलिन्डरमा १,१७४ रुपैयाँ घाटा छ।”
