१२ असार, काठमाडौं । बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीले ताइवानको पूर्वी तटमा चीनले सञ्चालन गरेको कोस्ट गार्ड गस्तीप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। तीन देशले विगत बुधवार संयुक्त विज्ञप्ति जारी गरेका छन्। उक्त विज्ञप्ति ताइपेईस्थित ती तीन देशका नियोगमार्फत आएको हो। यस्ता नियोगलाई कूटनीतिक भाषामा ‘डि फाक्टो दूतावास’ भनिन्छ। ती तीन देशसँग ताइवानसँग औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध छैन। अधिकांश पश्चिमी देशहरूको पनि यस्तै अवस्था छ। तथापि यी देशहरूले बारम्बार ताइवानमाथि चीनको दबाबबारे चासो व्यक्त गरेका छन्।
संयुक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘हामीले ताइवानको पूर्वी जलक्षेत्रमा चीनको नयाँ गतिविधिलाई गम्भीरतापूर्वक हेरिरहेका छौं।’ उक्त विज्ञप्तिमा चिन्ताका कारणहरू बताए। चिनियाँ गतिविधिले क्षेत्रीय स्थिरतालाई खतरा पुऱ्याएको दाबी गरिएको छ। जलमार्गको स्वतन्त्रतामा पनि जोखिम रहेको उल्लेख छ। अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानीको सुरक्षा पनि प्रभावित भएको भनिएको छ। ती तीन देशहरूले बल वा धम्की प्रयोग गरेर यथास्थितिमा एकपक्षीय रूपमा परिवर्तन गर्ने प्रयासको विरोध गरेका छन्। साथै जहाज र नाविकको सुरक्षाको सुनिश्चितता माग गरेका छन्।
यस विषयमा टिप्पणी माग्दा चीनको विदेश मन्त्रालयले तत्काल जवाफ दिएको छैन। बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीले ताइवानसँग औपचारिक सम्बन्ध नराखेको कारण हो, यी सबैले एक चीन नीति अंगीकार गरेको हुनाले। यस नीतिअनुसार बेइजिङलाई चीनको एक मात्र मान्य सरकारको रूपमा मान्यता दिइन्छ। यसैले तिनीहरूले ताइपेईमा औपचारिक दूतावास खोल्न सक्दैनन्। दुनियाका अन्य धेरै देशको पनि यस्तै अवस्था छ। तर व्यापार, संस्कृति र अन्य सम्बन्धका लागि यी देशहरूले ताइपेईमा प्रतिनिधि कार्यालय कायम गरेका छन्। यही प्रतिनिधि कार्यालयमार्फत बुधबारको संयुक्त विज्ञप्ति जारी भएको हो।
यो विवाद यस वर्ष जुन महिनाको सुरुदेखि सुरु भएको हो। चीनले ताइवानको पूर्वी तट नजिकै समुन्द्र क्षेत्रमा कोस्ट गार्डका जहाजहरू पठाएको थियो। यसलाई चीनले ‘विशेष सागरीय यातायात कानुन कार्यान्वयन अभियान’ नाम दिएको थियो। ताइपेईले यसमा तुरुन्त विरोध जनाएको थियो। यो अभियानको प्रत्यक्ष कारण अर्को भन्दा सम्बन्धित छ। फिलिपिन्सका राष्ट्रपतिले हालै जापान भ्रमण गरेका थिए। भ्रमणको क्रममा जापान र फिलिपिन्सले एउटा संयुक्त विज्ञप्ति जारी गरी आफ्नो विशेष आर्थिक क्षेत्रमा सीमा निर्धारणका लागि औपचारिक वार्ता सुरू गर्ने घोषणा गरे। यो क्षेत्र ताइवान टापुको पूर्वपश्चिमतर्फ पर्छ। बेइजिङले त्यस क्षेत्रमा चीनको जलक्षेत्र रहेको दाबी गरेको छ। चीनका अनुसार जापान र फिलिपिन्सले एकपक्षीय रूपमा वार्ता अघि बढाएका हुन्। यसको जवाफस्वरूप चीनले शनिबार आफ्नो अभियान सुरु गरेको हो।
