नेपालको १ रुपैयाँको सिक्कामा मठको चित्र: प्रधानमन्त्रीको कार्यालय र नेपाल राष्ट्र बैंकको प्रतिक्रिया

नेपाल राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरूका अनुसार नयाँ १ र २ रुपैयाँका सिक्काहरूको पुनःडिजाइन प्रक्रिया जारी छ। तर, प्रधानमन्त्रीको कार्यालयका प्रवक्ता Hemraj Aryal ले भनेका छन् कि नयाँ १ रुपैयाँको सिक्कामा उपर मुस्ताङको मठको चित्र राख्ने निर्णय भएको छैन, जसले सामाजिक मिडियामा फैलिएका चिन्ताहरूलाई सम्बोधन गरेको छ। नयाँ प्रस्तावमा वर्तमान पहेँलो धातुका सिक्काहरूको सट्टा सेतो रंगको स्टेनलेस स्टीलका सिक्काहरू जारी गर्ने योजना रहेको छ, जसले उत्पादन लागत घटाउने बताइएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले १ र २ रुपैयाँका कागजी नोटहरू जारी गर्न बन्द गरिसकेको छ। तर, दैनिक लेनदेनका लागि साना मूल्यका रुपैयाँहरूको आवश्यकता भएकाले सिक्काहरू जारी भइरहेका छन्। १ रुपैयाँको सिक्कामा नेपालको नक्सा सट्टा मुस्ताङको लो Ghekar मठको चित्र राख्ने विषयमा चर्चा भएपछि, विपक्षी नेताहरू सहित धेरैले चिन्ता र असन्तोष व्यक्त गरेका छन्। मन्त्रिपरिषद्ले आषाढ ३२ मा नेपाल राष्ट्र बैंकलाई नयाँ १ र २ रुपैयाँका सिक्काहरू ढाल्न अनुमति दिएको थियो।

प्रधानमन्त्रीको कार्यालयका प्रवक्ता Hemraj Aryal ले भनेका छन् कि सिक्काहरू ढाल्ने निर्णय भए पनि मठको चित्र राख्ने निर्णय भएको छैन। उनले भने, “संबन्धित चिन्ताहरू अनुसार १ रुपैयाँको सिक्कामा मठको फोटो राख्ने निर्णय भएको छैन।” प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले यस विषयमा थप टिप्पणी गरेको छैन। तर, विवादपछि केही विशेषज्ञहरूले १ रुपैयाँको सिक्कामा नेपालको नक्सा रहने सम्भावना रहेको बताएका छन्।

मन्त्रिपरिषद्को निर्णयपछि, १ रुपैयाँको सिक्कामा नेपालको नक्सा सट्टा आठौं शताब्दीको बौद्ध मठको चित्र राख्ने विषयमा चर्चा सुरु भएको थियो। वर्तमान १ र २ रुपैयाँका सिक्काहरूले २०२० को संविधानलाई परावर्तित गर्ने अद्यावधिक नक्सा समावेश गरेका छन्, जसमा कालापानी, लिम्पियाधुरा र लिपुलेख क्षेत्रहरू समावेश छन्। नेपाल र भारतले यी क्षेत्रहरूको स्वामित्व दाबी गरेका छन्, जसले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई कहिलेकाहीं तनावमा राखेको छ।