यमनका हुथी विद्रोहीहरूले मार्च २८ मा इजरायलका संवेदनशील सैन्य स्थलहरूमा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरेका छन्। हुथी समूहले इजरायली सैन्य लक्ष्यहरूलाई निशाना बनाएको र अभियान प्यालेस्टाइन र इरानविरुद्ध जारी रहने बताएको छ। यो आक्रमणले लाल सागरको व्यापारिक मार्गमा अनिश्चितता बढाएको र विश्वव्यापी ऊर्जा संकट र आर्थिक मन्दीको जोखिम बढाएको छ। यमनको उत्तरी पहाडी क्षेत्रबाट उदाएका हुथी विद्रोहीहरूले शनिबार इजरायलका ‘संवेदनशील सैन्य स्थल’हरूमा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेका छन्। यो आक्रमण इरानविरुद्ध अमेरिका र इजरायलले सुरु गरेको एक महिना लामो युद्धमा हुथी समूहको औपचारिक र आक्रामक प्रवेश हो। हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले अल-मसिरा टेलिभिजनमार्फत इजरायली सैन्य लक्ष्यहरूलाई निशाना बनाएको घोषणा गरे। उनले भने, ‘हामीले इजरायली सैन्य लक्ष्यहरूलाई निशाना बनाएका छौँ र यो अभियान प्यालेस्टाइन र इरानविरुद्धको आक्रमण नरोकिएसम्म जारी रहनेछ।’ इजरायलले अधिकांश क्षेप्यास्त्रलाई आकाशमै नष्ट गरेको दाबी गरे पनि यस घटनाले लाल सागरको व्यापारिक मार्गलाई पुनः अनिश्चितता र तनावमा धकेलिसकेको छ।
हुथीहरूलाई आधिकारिक रूपमा ‘अन्सार अल्लाह’ (ईश्वरका समर्थकहरू) भनिन्छ। उनीहरू यमनको उत्तरी सादा प्रान्तबाट उदाएको सशस्त्र धार्मिक र राजनीतिक समूह हुन्। हुथीहरूको उत्पत्ति बुझ्न यमनको हजार वर्ष पुरानो धार्मिक इतिहासलाई अवलोकन गर्नुपर्छ। उनीहरू मुख्यतया ‘जायदिशिया’ मुस्लिम समुदायसँग सम्बन्धित छन्। शिया इस्लामको यस शाखाले अरू शियाहरू भन्दा केही फरक अभ्यासहरू जनाउने गर्दछ जुन केही हिसाबले सुन्नी इस्लामसँग मिल्दाजुल्दो छ। इरानका लागि हुथीहरू साउदी अरबलाई दबाबमा राख्ने र लाल सागरमा इजरायल तथा पश्चिमी शक्तिहरूको समुद्री मार्गलाई चुनौती दिने मुख्य हतियार बनेका छन्। हिजबुल्लाह र हमासजस्तै, हुथीहरू पनि इरानको ‘प्रतिरोध अक्ष’का महत्वपूर्ण स्तम्भहरु हुन्।
यमनको आन्तरिक द्वन्द्वमा धार्मिक रंग थप गाढा भयो जब छिमेकी साउदी अरबले यमनको उत्तरी क्षेत्रमा ‘वाहाबी’ र ‘सलाफी’ (कट्टर सुन्नी) विचारधारा फैलाउन थाल्यो। सन् १९८० को दशकमा साउदी अरबले सादा प्रान्त (हुथीहरूको गढ)मा मदरसाहरू खोल्न ठूलो लगानी गर्यो। जायदी विद्वानहरूले यसलाई आफ्नो अस्तित्वमाथिको खतरा ठाने। त्यसपछि हुसेन बद्र अल-दिन अल-हुथीले धार्मिक शिक्षा र युवा परिचालन सुरु गरे। यो केवल धार्मिक विवाद नभई यमनको मौलिक पहिचान र विदेशी हस्तक्षेपबीचको संघर्ष थियो। सन् २०१५ मा साउदी अरबको नेतृत्वमा १० देशको सैन्य गठबन्धनले हुथीहरूलाई रोक्न ‘अपरेशन डिसाइसिभ स्टर्म’ सुरु गर्यो। यसले विश्वव्यापी ऊर्जा संकट र आर्थिक मन्दीको जोखिम बढाएको छ।
