हालको संघर्षमा मध्यस्थको भूमिकामा पाकिस्तानको प्रयासले धेरैलाई अचम्मित बनाएको छ। तर यसमा आश्चर्य मान्नु पर्ने विषय छैन। पाकिस्तानी सेना प्रमुख फील्ड मार्शल असिम मुनिरको अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग विशेष सम्बन्ध रहेको छ। मुनिरले आफूलाई ट्रम्पको मन पर्ने फील्ड मार्शल भएको दाबी गर्दै ट्रम्पले मुनिरको प्रशंसा गरेका छन्। ट्रम्पले मुनिरलाई इरानलाई “अरूको भन्दा धेरै राम्रोसँग” बुझ्ने बताएका थिए। इरान र पाकिस्तान झन्डै ९०० किलोमिटर लामो सिमाना भएका मात्रै होइन, सांस्कृतिक र धार्मिक रूपमा पनि सम्बद्ध छिमेकी राष्ट्रहरू हुन्। दुवैले आफ्ना बीच “भ्रातृत्वपूर्ण” सम्बन्ध भएको बताउँदै आएका छन्।
पाकिस्तानमा अमेरिकी हवाईसेनाको कुनै शिविर छैन। खाडीका अरू राष्ट्रहरूले यस द्वन्द्वमा कुनै न कुनै रूपमा संलग्नता देखाएका छन्, तर पाकिस्तान अहिलेसम्म यस मामिलामा अलग छ। मुख्य कुरा त पाकिस्तान यस मामिलामा प्रवेश गर्न इच्छुक देखिएको हो। अमेरिका र इरानबीच शान्ति स्थापना हुने हो भने त्यो पाकिस्तानको हितमा हुनेछ। यद्यपि अफगानिस्तान र भारतसँग द्वन्द्वमा अल्झिरहेको देशले आफूलाई ‘शान्तिदूत’को रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न भने अझै बाँकी छ।
पाकिस्तानले इरान र अमेरिकाबीच सन्तुलन कायम गर्न दुवै पक्षबीच सन्देश आदानप्रदान गर्ने, द्वन्द्वमा चासो राख्ने अन्य मुस्लिम राष्ट्रका विदेशमन्त्रीहरूलाई बोलाएर वार्ता गर्ने र टेलिफोनमार्फत् कूटनीतिक संवाद गर्ने काम गरिरहेको छ। तथापि सन्तुलन कायम गर्ने यो प्रयास जोखिममुक्त भने छैन। पाकिस्तान तेल आयातमा निर्भर छ र यो द्वन्द्व लम्बिएमा आर्थिक बोझ बढ्न सक्छ।
पाकिस्तानको साउदी अरबसँग भएको सुरक्षा सहमतिअनुसार, कुनै पनि एक देशमाथि आक्रमण भए दुबैलाई आक्रमण मानिने प्रावधान छ। यदि पाकिस्तान युद्धमा संलग्न भयो भने आन्तरिक प्रतिष्ठामा असर पर्न सक्ने डर पनि छ। अमेरिकी र इजरायली हवाई आक्रमणपछि इरानका सर्वोच्च नेताको मृत्यु भएपछि पाकिस्तानमा विरोध प्रदर्शन भएका थिए। पाकिस्तानका नेतृत्वकर्ताहरू इरानप्रति सहानुभूति राख्ने मामिलामा संवेदनशील छन्।
पाकिस्तानको अन्तर्राष्ट्रिय छवि र कूटनीतिक भूमिकाबारे पनि प्रश्नहरू उठिरहेका छन्। यदि पाकिस्तान यो युद्धमा सफल भयो भने यसले विश्वव्यापी कूटनीतिमा उच्च स्थान बनाउन सक्छ। तर असफल भए पनि पाकिस्तानले निष्ठापूर्वक प्रयास गरेको भनिनेछ। कूटनीतिक छलफलहरू जारी छन्, तर शान्ति सहमति सुनिश्चित गर्नु सजिलो छैन।
