लोडशेडिङ: भारतबाट सुक्खायाममा साँझ ६ बजेपछि बिजुली नआउँदा कसरी टार्ने तयारी भइरहेको छ?

आउँदो दुई हप्ता पछि भारतले बिहानदेखि साँझ ६ बजेसम्म मात्र बिजुली दिने भएपछि, सुक्खायामको समयमा नेपालमा लोडशेडिङ हुनसक्ने चासो विकसित भए पनि नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले यस्तो अवस्था नआउने दाबी गरेको छ। एक पूर्व कार्यकारी निर्देशकले पनि उपभोक्ताहरुले सामान्य अवस्थामा लोडशेडिङको सामना नपर्ने बताए। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका प्रवक्ता राजन ढकालका अनुसार भारतसँग हालै नवीकरण भएको विद्युत् खरिद सम्झौता अनुसार नेपालले आगामी १५ दिनसम्म २४ घण्टे नियमित विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित गर्न सक्छ।

भारतीय ऊर्जा विनिमय बजार (इन्डियन इनर्जी एक्सचेन्ज) बाट विद्युत् खरिद गर्न गरिएको पहिला भएको सम्झौता मार्च महिनामा सकिएको थियो। मार्चपछि भएको सम्झौताले नेपाललाई एक दिन अगाडि (डे अहेड) र प्रत्यक्ष (रियल टाइम) बजारबाट बोलकबोल गरी बिजुली खरिद गर्न अनुमति दिएको छ। ढकालका अनुसार यस अनुसार नेपालले अप्रिल १ देखि १५ सम्म दिनरात बिजुली खरिद गर्न सक्ने भएको छ। “त्यसपछि १६ घण्टा बिजुली खरिद गर्ने अनुमति पाइयो,” उनले भने। “त्यसमा पनि दुई प्रकार छन्। एउटा अप्रिल १६ देखि ३० सम्म बिहान २ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म। अर्को मे १ देखि जुन ३० सम्म बिहान ४ बजेदेखि बेलुका ८ बजेसम्म १६ घण्टा बिजुली लिने व्यवस्था छ। रातिको समयमा बिजुली किन्न अनुमति छैन।”

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार सुक्खायाममा नेपालमा १५०० देखि १६०० मेगावाट मात्र विद्युत् उत्पादन हुन्छ। तर साँझ र बिहानको उच्च खपतको समयमा विद्युत् माग २००० मेगावाटसम्म पुग्छ। प्राधिकरणको तथ्याङ्कले गत एक दिनमा २०५० मेगावाटको माग रेकर्ड गरिएको छ। गर्मी बढेसँगै वैशाख-जेठ महिनासम्म माग २२-२३०० मेगावाटसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ। आन्तरिक उत्पादन अपुग हुँदा भारतबाट विद्युत् आयात गरेर माग पुरा गर्दै आएको प्राधिकरणले साँझको उच्च मागको समयमा आयात गर्न नपाउँदा भार व्यवस्थापनमा चुनौती आउने चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्व कार्यकारी निर्देशक मनोज सिलवालले भने, घरायसी उपभोक्ताले लोडशेडिङको सामना नपर्ने बताउँछन्। “उद्योगमा भने एक-दुई घण्टा बिजुली कटौती हुन सक्छ,” सिलवाल भन्छन्। “अघिल्लो वर्षको तुलनामा स्थिति यसपालि राम्रो छ। सुक्खायाममा पहिले विद्युत् खरिद गर्ने मौका थिएन, तर यसपालि कम्तिमा १८० मेगावाट २४ घण्टा खरिद गरेका छौँ, जसले सहयोग पुर्‍याउँछ।”