समाचार सारांश समीक्षापछि तयार गरिएको। पश्चिम एशियामा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि २०० भन्दा बढी आक्रमण गरेका छन् भने इरानले पनि प्रत्याक्रमण गरिरहेको छ। इरानले अमेरिकी फाइटर जेटका पाइलटलाई जीवितै पक्रेर बुझाउनेलाई १० अर्ब इरानी तोमान इनाम दिने घोषणा गरेको छ। लेबनानमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीच भिडन्त जारी छ र दुवै पक्षले मिसाइल आक्रमण गरेका छन्। २१ चैत, काठमाडौं।
पश्चिम एशियामा तनाव अत्यधिक फैलिएको छ। अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि तीव्र आक्रमण जारी राखिरहेकै बेला इरानले पनि प्रत्याक्रमण गरिरहेको छ। शनिबार अमेरिका आफ्नो खसालिएको लडाकु विमानको पाइलट खोज्न सक्रिय छ भने इरानले निरन्तर अमेरिका माथि क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिरहेको छ। शनिबार बिहान प्राप्त प्रत्यक्ष रिपोर्टहरूका आधारमा इरानको पछिल्लो अवस्था यस्तो छ: अमेरिकी पाइलट खोज्न सी-१३० हर्कुलस विमान परिचालन। इरानमा खसालिएको अमेरिकी फाइटर जेटका पाइलटको खोजीको क्रममा अमेरिका ठूलो प्रकारको विमान सी-१३० हर्कुलस प्रयोग गरिरहेको छ। सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको एउटा भिडियोमा उक्त विमान इरानको आकाशमा निकै कम उचाइमा उड्दै तातो फ्लेयर्स (Flare) छोडिरहेको देखिन्छ।
विमानले मिसाइल आक्रमणबाट बच्न यसरी तातो फ्लेयर्स छोड्ने गर्दछ, जसले मिसाइललाई इन्जिनको तातो भागको सट्टा फ्लेयर्समा निशाना लगाउन बाध्य पार्छ। यसैबीच, इजरायलका एक अधिकारीले खसालिएको अमेरिकी लडाकु जेटका दुई पाइलटमध्ये एकलाई इरानमै जीवित उद्धार गरिएको दाबी गरेका छन्। अर्को पाइलटको खोजी प्रक्रिया अझै जारी छ। तर, यस दाबीको आधिकारिक पुष्टि हुन बाँकी छ। इरानले अमेरिकी एफ-३५ लडाकु विमान खसालेको दाबी गरेको थियो, तर केही रिपोर्टहरूले उक्त विमान एफ-१५ई हुन सक्ने सुझाव दिएका छन्। त्यस्तै, खाडी क्षेत्रमा होर्मुज नजिकै एक ए-१० वारथोग विमान दुर्घटना भएको र त्यसका दुईमध्ये एक पाइलट उद्धार गरिएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।
अमेरिकी पाइलट समात्नेलाई इरानले इनामको घोषणा। इरानले अमेरिकी फाइटर जेटका पाइलटलाई जीवितै समातेर बुझाउनेलाई १० अर्ब इरानी तोमान पुरस्कार दिने घोषणा गरेको छ। इरानको सरकारी मिडिया आईआरआईबीका एक प्रस्तोता नागरिकहरूलाई यस्तो अपील गरेका छन्। अमेरिकी विमान खसालिएको दाबीपछि इरानका सडकहरूमा खुशीको माहोल छाएको छ। इरानी अधिकारीहरूले आफ्ना सेनाको क्षमता अझै धेरै र आक्रमण जारी राख्ने चेतावनी दिएका छन्। इरानी संसद्को सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले अमेरिकामाथि व्यंग्य गर्दै भनेका छन्, ‘इरानलाई ३७ पटक पराजित हुने दाबी गर्नेहरू अहिले आफ्नै पाइलट खोज्न असमर्थ छन्।’
२४ घण्टामा २०० भन्दा बढी आक्रमण। अमेरिका र इजरायलले पछिल्लो २४ घण्टामा इरानमाथि २०० भन्दा बढी आक्रमण गरेका छन्। अमेरिकामा रहेको मानवअधिकार सङ्गठन ‘ह्युमन राइट्स एक्टिभिस्ट्स इन इरान’का अनुसार बिहीबारदेखि शुक्रबारसम्म इरानका १३ वटा प्रान्तमा कुल २०६ आक्रमण भएका छन्, जसमा एक सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ। तर, इरानले अमेरिकी र इजरायली आक्रमणबाट क्षतिग्रस्त आफ्ना भूमिगत मिसाइल बङ्करहरुलाई केही घण्टामै पुनः सञ्चालनमा ल्याएको अमेरिकी गुप्तचर रिपोर्टहरूमा आधारित न्युयोर्क टाइम्सले जनाएको छ। इरानले ठूलो मात्रामा मिसाइल र मोबाइल लन्चरहरू अझै सुरक्षित राखेको अनुमान गरिएको छ।
इरानको प्रत्याक्रमण। अरू पनि शुक्रबार राति इरानले इजरायल र अमेरिकी चौकिहरूलाई लक्षित गरेर मिसाइल आक्रमण गरेको छ। उत्तरी इजरायलको किरयात अता र पेटाह टिक्वामा इरानी ब्यालेस्टिक मिसाइल खस्दा धेरै सवारीसाधनमा आगो लागेको र भवनहरूमा क्षति पुगेको छ। इराकस्थित सशस्त्र सङ्गठन ‘इस्लामिक रेजिस्टेन्स इन इराक’ले पछिल्लो एक दिनमा इराक र छिमेकी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य चौकिमा १९ वटा ड्रोन र मिसाइल आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। तर अमेरिकाले पुष्टि गरेको छैन। यसै क्रममा इरानको एक ड्रोन बहराइनको सितरा क्षेत्रमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा चार जना घाइते भएका छन् र घरहरूमा क्षति पुगेको छ।
त्यसैगरी दुबईको मरिना क्षेत्रमा हवाई आक्रमण रोक्ने क्रममा ड्रोन भग्नावशेष खसेको छ, तर त्यहाँ कुनै मानवीय क्षति भएको छैन। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फाइटर जेट खसालिएको घटनाले इरानसँग सम्भावित वार्तामा कुनै असर नपर्ने बताएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘यो युद्ध हो। हामी युद्धको अवस्थामा छौं।’ रिपब्लिकन सांसद जोन कर्टिसले संसद्ले औपचारिक रूपमा युद्धको घोषणा नगरेसम्म थप सैन्य अभियानको लागि आर्थिक सहयोग नदिने बताएका छन्। यसैबीच, इटलीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीले युरोपले इरानसँगको युद्धमा अमेरिका पूर्ण समर्थन नदिने संकेत दिएकी छिन्। उनले राष्ट्रिय हितको रक्षा मुख्य प्राथमिकता भएको बताइन्। ट्रम्पले युरोपेली सहयोगीहरूले इरानसँगको युद्धमा साथ नदिएको भन्दै आलोচনা गरेका छन्। यसै सन्दर्भमा नेटोका महासचिव मार्क रुटे आगामी अप्रिल ८ मा ट्रम्पसँग भेट गर्ने कार्यक्रम छ। होर्मुज जलसन्धिमा सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने बहराइनको प्रस्तावमाथि आगामी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् बैठकको मतदान अर्को साता सम्म स्थगित भएको छ।
लेबनानमा पनि भिडन्त। लेबनानमा पनि इजरायल र हिजबुल्लाहबीच हिंसात्मक झडप जारी रहेको छ। इजरायली वायुसेनाले उत्तरी इजरायलमा हिजबुल्लाहले प्रहार गरेको रकेट लन्चर नष्ट गरेको छ भने बेरुतमा विभिन्न स्थानहरूमा आक्रमण गरेको छ। हिजबुल्लाहले पनि दक्षिणी लेबनानका तीन विभिन्न स्थानहरूमा इजरायली सैनिकलाई लक्षित गरी रकेट तथा गाइडेड मिसाइल प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
