समाचार सारांश नयाँ सरकार गठन भएयता सेयर बजार नेप्से ९.५९ प्रतिशत (२८४ अंक)ले घटेर २६७६ अंकमा पुगेको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानका कारण ठूला व्यवसायीमाथि गरिएको धरपकडले बजारमा मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारेको छ। लगानीकर्ताले पूँजीबजार सुधारका काममा सरकारलाई दबाब दिइरहेका छन्। २२ चैत, काठमाडौं । नयाँ सरकार गठन भएयता सेयर बजार त्रसित बनेको छ, जसकारण मात्र एक साता भित्रै सेयर परिसूचक नेप्सेमा ९.५९ प्रतिशत (२८४ अंक)को गिरावट आएको छ। यो अवधिमा लगानीकर्ताको सम्पत्ति मूल्य करिब ४ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँले घटेको छ। सरकारले गठन हुनु अघि नेप्से २९६० अंकमा थियो। अघिल्लो आइतबारदेखि सुरु भएको गिरावट पछिको कारोबारपछि नेप्से २६७६ अंकमा झरेको छ। यसअघि सेयर बजारमा कुल पूँजीकरण ५० खर्ब रुपैयाँ थियो जुन अहिले ४५ खर्ब ५० अर्बमा झरेको छ। नेपाल स्टक एक्स्चेन्ज (नेप्से) परिसूचक आइतबार मात्रै ३.७९ प्रतिशत (१०५ अंक)ले घटेको हो। बजारमा ठूलो गिरावट आएपछि सबै दलहरु चिन्तित भएका छन्। धेरै लगानीकर्ता उच्च नोक्सानी व्यहोर्दै सेयर बिक्री गर्न बाध्य भएका छन्। अहिले बजार घट्नुको मुख्य कारण सरकारले व्यवसायीमाथि गरिरहेको धरपकड हो। कतिपय व्यवसायीका सम्पत्ति रोक्का गरिएको छ भने केही पक्राउ पनि परेका छन्। यसले बजारमा मनोवैज्ञानिक असर पारेको छ। स्टक ब्रोकर एसोसिएसन अफ नेपालका पूर्वअध्यक्ष नरेन्द्र सिजापतिले भने, ‘सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानका कारण ठूला व्यवसायीमाथि धरपकड हुँदा अरुबीरू पनि त्रसित भएका छन्।’ उनले थपे, ‘ठूला व्यवसायीहरुले ठूलो परिमाणमा सेयर होल्ड गर्छन्, अहिले उनीहरूले बिक्री बढाएको हुनसक्छ।’ सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान राज्यको नियमित काम भएकाले यसकै कारण सेयर बजारमा अत्यधिक हल्ला र त्रास फैलाउनु उचित नभएको उनको भनाइ छ। मनोविज्ञानकै आधारमा बजारमा गिरावट आएको तर बजार घट्दा अरु लगानीकर्ता पनि बेच्ने अवस्था आएको सिजापतिले बताए। सरकार सेयर बजारको विपक्षमा नभई सुशासनलाई जोड दिने प्रयासमा रहेको बताएका छन्। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले पूँजीबजारलाई पारदर्शी र सुशासनयुक्त बनाउन सरकार प्रतिबद्ध रहेको जनाए तापनि बजार नियन्त्रण हुन सकेको छैन। सेयर बजारका ठूला लगानीकर्ताले पनि सम्पत्ति शुद्धीकरणको नाममा सरकारको निशानामा परेको हल्लाले डर फैलाएको एसोसिएसनका अध्यक्ष सागर ढकालले बताएका छन्। ढकालले भने, ‘यो डर लामो समयसम्म शासित रहनेछैन। सरकारले कानुन कार्यान्वयन गर्दा बजार घट्नु त होइन। तर मनोवैज्ञानिक प्रभावका कारण अस्वाभाविक गिरावट आएको हो।’ बजार धेरै तल नजाने उनको दाबी छ। ‘केही दिनभित्रै बजार सकारात्मक दिशा लिन थाल्नेछ,’ उनले भने, ‘सरकारले पनि लगानीकर्तासँग विश्वास कायम गर्दै पूँजीबजार सुधारमा तेजी ल्याउनुपर्छ।’ कुनै ब्रोकर सञ्चालकले भने, सेयर बजारमा खरिद गर्ने पक्ष कमजोर भएका कारण बजार गिरावट रोकिन नसकेको बताए। उनले भने, ‘ठूला लगानीकर्तालाई पनि सरकारले धरपकड गर्ने भन्दै बजारमा त्रास फैलिएको छ, जसले बजार १८ सयसम्म गिर्न सक्ने डर बढाएको छ।’ लगानीकर्ता तथा कारोबारिलाई नियामकले आश्वस्त पार्न नसकेको बताउँदै, धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष सन्तोषनारायण श्रेष्ठले भने, ‘बजार शुद्धीकरणसँगै लगानीकर्ताको आत्मविश्वास मजबुत बनाउन बोर्ड केन्द्रित छ।’ उनले सरकारले पूँजीबजार सुधारका काम तीव्र गतिमा अघि बढाउन निर्देशन दिएको बताएका छन्। सेयर बिक्रीपछि रकम लगानीकर्ताको बैंक खातामा सिधै जम्मा हुने र खरीद पनि बैंकिङ माध्यमबाट हुने भएकाले अवैध रकम वैध हुने सम्भावना नहुने एक ब्रोकर सञ्चालकले बताए। उनले भने, ‘यदि अवैध सम्पत्ति बैंकमा छ भने नै रोक्का हुन्छ, सेयर वा घरजग्गामा गएको खण्डमा पनि रोक्का गरिन्छ।’ कुनै व्यवसायी पक्राउ परेपछि बजारमा अफवाह फैलिएको र यसले लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बनाएको नेपाल इन्भेस्टर्स फोरमका अध्यक्ष तुलसीराम ढकालले बताए। उनले भने, ‘सम्पत्ति शुद्धीकरण सम्बन्धी सोधपुच्छ लागि व्यवसायी पकडिएकोमा बजार यसरी झर्नु हुँदैन। सेयर बजारमा बैंकिङ प्रणालीबाटै पैसा आउँछ, नगद कारोबार हुँदैन।’ व्यवसायी धरपकडबाहेक अरु कारणले बजार घट्ने अवस्था अहिले नरहेको पनि उनले बताए। ‘ब्याजदर न्यून छ, लगानी विकल्प छैन, नीतिगत सुधार भइरहेको छ, वैशाखदेखि मार्जिन कारोबार पनि सुरु हुँदैछ। मुद्रा सञ्चिति र अन्य तथ्यांकहरू राम्रो छन्।’ उनले भने, ‘बजार छोटो समयमा धेरै घटे पनि छिट्टै उही गतिमा सुधार हुने सम्भावना छ।’ केही लगानीकर्ता आन्दोलनमा सरकार पूँजीबजारमा आवश्यक सुधार नगर्ने र सर्वसाधारणलाई आश्वस्त नगर्ने भन्दै केही लगानीकर्ता आन्दोलनमा उत्रिएका छन्। लगानीकर्ता संगठनले सिंहदरबारको दक्षिण गेटमा प्रदर्शन गरेको थियो। आन्दोलनमा सहभागी लगानीकर्ता तिलक कोइरालाले भने, ‘अवैध सम्पत्ति आर्जन वा वित्तीय गडबडी भए कारबाही हुनुपर्छ तर बजार अनवरत झर्ने र सुधारका काम नगर्ने स्वीकार्य छैन।’ उनले आफ्ना माग पूँजीबजार सुधारका कामलाई तीव्रता दिन सम्बन्धित पक्षलाई दबाब दिने रहेको बताए। कोइरालाले भने, ‘सेयर बजारको प्रविधि र प्रणाली सुधारका लागि धेरै काम गर्नैपर्छ, सरकारले ध्यान दिनुपर्छ र बजारका लागि सकारात्मक सन्देश दिनु पर्दछ।
