सगरमाथा आरोहण मार्गमा हिउँदको समयमा बनेको ठूलो बरफको ढिस्काका कारण आरोहणका लागि बाटो तयार गर्ने काममा ढिलाइ भइरहेको छ भन्ने जानकारी अधिकारी र शेर्पाहरूले दिएका छन्। सरकारले सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समिति ‘एसपीसीसी’ लाई दोस्रो शिविरसम्म र पर्वतारोहण सञ्चालक सङ्घलाई त्यो भन्दा माथि बाटो बनाउने जिम्मेवारी दिएको छ। दोस्रो शिविरसम्म ‘रोप फिक्सिङ’ भनिने बाटो तयार गर्न लगाइएका ‘आइसफल डाक्टर’हरू तीन हप्ता अगाडि नै आधार शिविर पुगे पनि तय गरिएको समयमा पहिलो शिविरसम्म बाटो पुर्याउन नसकेको पर्यटन विभागले जनाएको छ।
हरेक वर्ष वसन्त यामको आरोहणका लागि नयाँ वर्षभन्दा पहिले आइसफल डाक्टरहरूले रोप फिक्सिङ सकिस्कन गर्थे। अघिल्लो वर्षहरूमा वैशाखको पहिलो सातासम्म तेस्रो शिविरसम्म रोप फिक्सिङ सम्पन्न हुने गरेको पर्वतारोहण सञ्चालक सङ्घका अध्यक्ष डम्बर पराजुलीले बताए। तर, पहिलो शिविरको नजिकै करिब १०० मिटर अग्लो ‘सर्याक’ अर्थात् बरफको ठूला ढिस्काले टाँसिएपछि यस वर्ष रोप फिक्सिङ अवरुद्ध भएको शेर्पाहरूले जनाएका छन्। आइसफल डाक्टर र आरोहीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न उक्त बरफ पग्लिनुपर्ने बाध्यता रहेको पर्यटन विभागका महानिर्देशक लामिछानेले बताए।
“प्राविधिक चुनौतीका कारण रोप फिक्सिङ ढिलो भइरहेको छ। एउटा हिउँको ढिस्का खस्न बाँकी छ। त्यो ढिस्का खसिसकेपछि मात्र काम अघि बढाउन सकिन्छ भन्ने कुरा हामीले सुनेका छौं,” आइसफल डाक्टरहरूले दिएको जानकारी महानिर्देशक लामिछानेले दिए। सगरमाथा आरोहणका लागि उच्च हिमाली वातावरणमा अनुकूलन र अभ्यास गर्न धेरै आरोहीहरू आधार शिविरमा जुटिसकेका छन्। सरकारी निकाय पर्यटन विभागका अनुसार त्यो बरफ आफैँ पग्लिएर भत्किनुपर्ने अपेक्षा शेर्पाहरूले गरेका छन्, जुन हालैको अनुगमनले पुष्टि गरेको छ।
आइसफल्स डाक्टरका अनुभवी आङ सार्की शेर्पाले पनि मुनि कमजोर भएर बरफको ढिस्का पग्लने विश्वास व्यक्त गरे। “एप्रिल १० मा त्यहि क्षेत्रमा पुगेका थियौं। त्यहाँ करिब १०० मिटर उचाइको ढिस्का छ। तल भाग पग्लिसकेको छ र माथि झरिरहेको छ,” उनले सगरमाथा आधार शिविरबाट सोमबार बताए। उनले भने, पछि अन्य शेर्पाहरूले पनि उक्त ढिस्का भासिने अवस्था देखिएको बताएका छन्। पहिलो शिविरभन्दा ६०० मिटर तल रहेको त्यो ढिस्का नपग्ल्ने अवस्था नभएसम्म प्रतीक्षा गर्ने विकल्प बाँकी नरहेको अनुभवी शेर्पाले बताए।
त्यहाँबाट अर्को बाटो बनाउने सम्भावना आफूहरूले नदेखेको जानकारी पनि उनले दिए। “अर्को विकल्प छैन। चार दिनसम्म त्यो क्षेत्रमा घुमेर बाटो खोज्यौं, तर दायाँ–बायाँ कुनै ठोस मार्ग छैन,” उनले फोनमार्फत जानकारी दिए। कतिपय शेर्पाहरूले केही मोड दिइने बाटो बनाउन सकिन्छ भने पनि त्यो जोखिमपूर्ण हुने प्रतिक्रिया दिएका छन्। बरफ पग्लिएर दुर्घटना निम्त्याउने जोखिम अझै कायम रहेको फूर्वा तेन्जिङ शेर्पाले बताए। अघिल्लो सिजन पनि आधार शिविरभन्दा तलबाट सुरु गरेर क्याम्प वानसम्म जाने वैकल्पिक बाटो अध्ययन भइसकेको थियो, तर यो सिजनमा प्रयोग गर्न धेरै टाढा रहेको शेर्पाहरूले बताएका छन्।
पर्वतारोहण सञ्चालक सङ्घका अध्यक्ष पराजुलीले भने पहिलो शिविरभन्दा तल हिउँको ढिस्का पार गर्ने अर्को बाटो नभएको प्रष्ट पारे। “हामी सबै सामान बेस क्याम्पमा पुर्याएर एप्रिलको पहिलो सातापछि तयारी पूर्ण गरेका छौं। तर अहिले क्याम्प वानको माथि जानु खोला तर्ने जस्तो भएको छ,” उनले जानकारी दिए। यस पटक मे महिनाको अन्त्यसम्म मौसम अनुकूल रहने अनुमान गरिएको छ। ढिस्का पग्लिएपछि केही दिनभित्र दोस्रो शिविरसम्म र त्यसको साताभित्र चुचुरोसम्म रोप फिक्सिङ सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ।
मध्यपूर्वको द्वन्द्व र महंगीका बाबजुद पनि सगरमाथा आरोहणका लागि आउने विदेशी आरोहीको संख्या उल्लेखनीय रहेको आरोहण आयोजकहरूले बताएका छन्। पर्यटन विभागका अनुसार अहिलेसम्म ३६७ जनाले आरोहण अनुमति लिइसकेका छन्। अनुमति जारी भइसकेको र जारी नै रहेकोले यो संख्या अझै बढ्ने अपेक्षा अधिकारीहरूले गरेका छन्। रोचक कुरा के भने, सबैभन्दा धेरै अनुमति लिनेलाई विदेशी नागरिकहरूमा अहिले चिनियाँहरू अग्रस्थानमा रहेका छन्। पहिले उनीहरूको संख्या अमेरिकी र भारतीयहरूभन्दा कम हुन्थ्यो। यसपटक अनुमति लिनेमा दोस्रो सबैभन्दा ठूलो संख्या अमेरिकी, त्यसपछि भारत, बेलायत, जापान, रुस लगायतका देशका नागरिकहरू रहेका छन्।
चीनबाट अनुमति नआउदा नेपालमा दबाव परेको आरोहण आयोजकहरूका अनुसार चीनले यस वर्ष विदेशी नागरिकहरूलाई आफ्नै भूभागमा आरोहण अनुमति दिएको छैन। नेपालमार्गबाट सगरमाथा चुचुरो पुग्ने तिब्बती बाटोबाट अनुमति नपाएपछि धेरै आरोहीहरू यस वर्ष नेपाली मार्गबाट आरोहणमा आउने अपेक्षा गरिएको छ। पर्वतारोहण सञ्चालक संघका अध्यक्ष पराजुली भन्छन्, “चीनले अनुमति दियो वा दैन, नेपालबाट हुने आरोहणलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त छ। त्यसैले यहाँबाट आरोहणमा धेरै आउनेछन्।” गत वर्ष नेपालबाट ७०० भन्दा बढीले गाइडसहित आरोहण गरेका थिए, जबकि चीनबाट करिब १०० पर्यटकले मात्रै आरोहण गरेका थिए।
सन् २०१९ मा सगरमाथामा आरोहीहरू लाम लागेर प्रतिक्षा गर्नु परेको तस्वीर सार्वजनिक भएपछि पर्यटन विभागले नेपालबाट जारी हुने अनुमति पत्रमा कडाइ गरेको छ। यस सिजनबाट पर्यटन विभागले सगरमाथा आरोहण शुल्क पनि वृद्धि गरेको छ। वसन्त ऋतुमा आरोहण गर्ने विदेशी नागरिकहरूको तिर्नुपर्ने रोयल्टी ११ हजार अमेरिकी डलरबाट बढेर १५ हजार डलर पुग्यो भने नेपाली नागरिकको शुल्क ७५ हजार रुपैयाँबाट बढाएर १ लाख ५० हजार रुपैयाँ गरीएको छ। रोयल्टी वृद्धि भए पनि आरोहीहरूको संख्या घटेको छैन भनी पराजुलीले बताएका छन्। “उडान प्रभावित भएकाले अलिकति कमी आएको हुन सक्छ, तर पदयात्रामा जस्तो ठूलो असर पर्वतारोहणमा देखिएको छैन,” पराजुलीले भने।
