महिला, कानुन र विकास मञ्चले नेपालमा गर्भावस्था, प्रसव र प्रसवोत्तर अवस्थामा रहेका महिलाहरूले भोग्नुपरेका दुर्व्यवहार र हिंसाका तथ्यहरू अनुसन्धान गरेको छ। परिवारका सदस्य, नातेदार र स्वास्थ्य सेवा प्रदायकबाट महिलाहरूले भोगेका दुर्व्यवहार र हिंसाको जानकारी उक्त रिपोर्टमा उल्लेख छ। काठमाडौं, ९ वैशाख। सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन स्वास्थ्य अधिकार ऐनले सम्मानजनक प्रसूति सेवाको व्यवस्था गरेको भए पनि गर्भवस्थाका धेरै महिलाहरू अहिले पनि दुर्व्यवहार र हिंसामा परिरहेका छन् भन्ने अध्ययनले देखाएको छ। महिला, कानुन र विकास मञ्च (एफडब्लुएलडी) ले ‘नेपालमा गर्भावस्था, प्रसव र प्रसवोत्तर महिलाहरूले भोगेका दुर्व्यवहार, हिंसा र अधिकार उल्लंघनसम्बन्धी तथ्यअन्वेषण’ गरेको छ। एफडब्लुएल्डीले बुधबार उक्त अनुसन्धानको रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको छ। गर्भवती, प्रसव र प्रसवोत्तर अवस्थाका एक तिहाइभन्दा बढी महिलाले हिंसाको सामना गर्नु परेको अध्ययनले देखाएको छ। अधिकांश गृहिणीहरुमा हिंसा बढी भएको, परिवारका सदस्य, नातेदार, छिमेकी र पति हिंसक भएको पाइएको छ भन्ने जानकारी एफडब्लुएलडीका अधिवक्ता दिपेश श्रेष्ठले दिएका छन्।
अध्ययन अनुसार गर्भावस्थाका महिला तथा स्वास्थ्य सेवा प्रदायकबाट पनि दुर्व्यवहार र हिंसाको अवस्था भेटिएको छ। यसैगरी भावनात्मक, शारीरिक र यौनजन्य हिंसामध्ये भावनात्मक हिंसाको सर्वाधिक प्रकोप देखिएको छ। ग्रामीण क्षेत्रको तुलनामा शहरी क्षेत्रमा महिलाहरू बढी हिंसाको शिकार भएको पाइएको छ। मधेसका गर्भवती र सुदूरपश्चिमका प्रसव तथा प्रसवोत्तर महिलाहरूले बढी भावनात्मक हिंसा भोग्नुपरेको तथ्यअन्वेषणमा उल्लेख छ। महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका र गाउँपालिकामा बसोबास गर्ने गरी ५६० गर्भवती, ५६० सुत्केरी र ५६० प्रसवोत्तर महिलासहित जम्मा १ हजार ६८० महिलामा तथ्यअन्वेषण गरिएको छ भन्ने जानकारी श्रेष्ठले दिए। उक्त अध्ययन ७ प्रदेशका १४ जिल्लाका २८ पालिकामा गरिएको थियो। प्रत्येक पालिकाबाट ६० महिला अध्ययनमा समावेश गरिएका थिए। जसमा २० गर्भवती, २० जन्म पछिका ४२ दिनभित्रका सुत्केरी र २० जन्मपश्चात ४२ दिनदेखि ३ महिनासम्मका सुत्केरी महिलाहरू थिए। अध्ययन तथ्यांकअनुसार ३८.४ प्रतिशत गर्भवती, ३७.९ प्रतिशत सुत्केरी र ३५.९ प्रतिशत प्रसवोत्तर महिलाले हिंसा भोग्नु परेको देखिएको छ। ३०.७ प्रतिशत गर्भवती, ३२.७ प्रतिशत प्रसवकालीन र ३० प्रतिशत प्रसवोत्तर महिलाले भावनात्मक हिंसामा परेका छन् भन्ने अध्ययनबाट पुष्टि भएको छ।
